Jazda indywidualna na czas w kolarstwie torowym – zbiorcze określenie indywidualnych konkurencji kolarstwa torowego, w których o wyniku decyduje czas uzyskany na określonym dystansie. W przepisach sportowych Polskiego Związku Kolarskiego (PZKol) stosowane są m.in. nazwy „1 km na czas ze startu zatrzymanego” oraz „wyścig na 200 m ze startu lotnego na czas”. W wyścigu na 1 km zawodnicy rozpoczynają przejazd ze startu zatrzymanego (ang. standing start), natomiast w wyścigu na 200 m – ze startu lotnego (ang. flying start).

Sprzęt i aerodynamika mały|Jamie Staff podczas wyścigu na 1 km na czas. Widoczne są aerodynamiczna pozycja zawodnika, przedłużenia kierownicy oraz pełne koła tarczowe.

W konkurencjach torowych duże znaczenie ma ograniczenie oporu aerodynamicznego. W wyczynowym kolarstwie torowym stosuje się m.in. ramy wykonane z włókna węglowego, a kształt ramy i innych elementów roweru jest projektowany z uwzględnieniem ich właściwości aerodynamicznych.

W badaniach przeprowadzonych w tunelu aerodynamicznym Politechniki Warszawskiej z udziałem kolarzy torowych reprezentacji Polski analizowano ustawienie sprzętu oraz pozycję zawodnika na rowerze. Dla różnych pozycji określano bezwymiarowy współczynnik oporu aerodynamicznego (Cd) oraz wymiarowy współczynnik oporu (CdA), a badaniom poddawano również m.in. kombinezony, kaski i kokpity.

W wyścigu na 1 km przepisy dopuszczają stosowanie stałych przedłużeń kierownicy do jazdy na czas (ang. fixed time trial extension handlebar), składających się z dwóch przedłużeń przeznaczonych do chwytu oraz dwóch podpórek na przedramiona.

Na warunki jazdy wpływa również geometria toru kolarskiego, w tym promień i przechylenie łuków oraz przebieg krzywych przejściowych. W polskiej literaturze inżynierskiej dotyczącej projektowania torów kolarskich wskazuje się, że właściwy dobór tych parametrów wpływa na warunki i efektywność jazdy kolarza.

Wyścig na 1 km na czas ze startu zatrzymanego mały|Kwalifikacje wyścigu mężczyzn na 1 km na czas podczas mistrzostw świata w 2020.

Wyścig na 1 km na czas ze startu zatrzymanego (ang. Kilometre Time Trial, w przepisach UCI także Kilometre) jest indywidualnym wyścigiem torowym rozgrywanym na czas ze startu zatrzymanego. W mistrzostwach świata UCI dystans wynosi 1000 m zarówno dla mężczyzn, jak i kobiet. Na torze o długości 250 m odpowiada to czterem okrążeniom.

Od 1 stycznia 2025 UCI ujednoliciła dystans tej konkurencji kobiet i mężczyzn. Dotychczasowy wyścig kobiet elity i juniorek na 500 m został zastąpiony wyścigiem na 1 km. Zmianę tę uwzględniono także w polskich przepisach PZKol, w których dla kobiet elity w Torowym Pucharze Narodów oraz w wykazie uznawanych rekordów kobiet i juniorek dystans 500 m zastąpiono dystansem 1 km.

mały|Kristina Vogel na starcie dawnego wyścigu kobiet na 500 m na czas. Zdjęcie dobrze ilustruje start zatrzymany z wykorzystaniem maszyny startowej.

W zawodach rozgrywanych według przepisów UCI runda kwalifikacyjna odbywa się w biegach dwuosobowych. Ośmiu zawodników z najlepszymi czasami awansuje do finału, w którym każdy startuje indywidualnie.

Męski wyścig na 1 km na czas ze startu zatrzymanego był konkurencją olimpijską nieprzerwanie od 1928 do 2004. Po igrzyskach w Atenach wyścig mężczyzn na 1 km oraz wyścig kobiet na 500 m usunięto z programu olimpijskiego w związku ze zmianami programu kolarstwa przed igrzyskami w Pekinie, podczas których wprowadzono konkurencje BMX. Ostatnim mistrzem olimpijskim na dystansie 1 km został w 2004 Chris Hoy, który po usunięciu tej konkurencji skoncentrował się na innych konkurencjach sprinterskich.

Rekord świata mężczyzn wynosi 55,433 s i został ustanowiony przez Jeffreya Hooglanda w 2023 na torze kolarskim w Aguascalientes w Meksyku.

Rekord świata kobiet na dystansie 1 km wynosi 1:03,121. Ustanowiła go Holenderka Hetty van de Wouw podczas mistrzostw świata w Santiago w 2025. W tych samych zawodach poprawiła rekord dwukrotnie – najpierw do 1:03,652 w kwalifikacjach, a następnie do 1:03,121 w finale.

Wyścig na 200 m ze startu lotnego na czas mały|Przejazd na 200 m na czas na torze Meadowbank w Edynburgu. W tej konkurencji pomiar obejmuje końcowe 200 m przejazdu wykonywanego ze startu lotnego.

Wyścig na 200 m ze startu lotnego na czas (ang. 200 metres Time Trial) jest indywidualnym wyścigiem na czas ze startu lotnego na linii 200 m. Służy przede wszystkim do kwalifikowania zawodników oraz ustalania ich klasyfikacji przed wyścigiem sprinterskim.

Przed rozpoczęciem mierzonego odcinka zawodnik wykonuje rozbieg, podczas którego zwiększa prędkość. Pomiar czasu rozpoczyna się po przekroczeniu linii 200 m i obejmuje ostatnie 200 m przejazdu. Łączny dystans rozbiegu i mierzonego odcinka zależy od długości toru: na torze o długości 250 m lub krótszym wynosi 3,5 okrążenia, na torze 285,714 m – 3 okrążenia, na torze 333,33 m – 2,5 okrążenia, a na torze o długości co najmniej 400 m – 2 okrążenia.

W polskich przepisach termin „start lotny” jest również używany jako określenie sposobu rozpoczęcia przejazdu w innych konkurencjach czasowych, podczas gdy dla wyścigu na 1 km stosuje się termin „start zatrzymany”.

Rekord świata mężczyzn na 200 m ze startu lotnego wynosi 8,857 s. Brytyjczyk Matthew Richardson ustanowił go 15 sierpnia 2025 na torze w Konyi w Turcji; dzień wcześniej jako pierwszy zawodnik uzyskał na tym dystansie czas poniżej 9 sekund – 8,941 s.

Rekord świata kobiet wynosi 9,759 s. Ustanowiła go Brytyjka Emma Finucane 2 lutego 2026 podczas mistrzostw Europy na torze w Konyi.

Zobacz też Kolarstwo torowe Mistrzostwa świata w kolarstwie torowym Kolarstwo na letnich igrzyskach olimpijskich

Przypisy

Kategoria:Kolarstwo torowe