Leon Szpądrowski, właściwie Leon Ludomir Szpądrowski (we Francji notowany także jako Léon Szpondrowski, Szpondowski, Spandrowsky lub Spadrowski; ur. 21 marca 1870, zm. 21 kwietnia 1950 w Paryżu) – polski malarz pejzażysta, rysownik i ilustrator, związany z warszawskim środowiskiem artystycznym przełomu XIX i XX wieku oraz polską kolonią artystyczną w Paryżu. Uczeń paryskiej Académie Julian, wieloletni współpracownik „Tygodnika Ilustrowanego” oraz wystawca w warszawskiej Zachęcie.
Życiorys i edukacja Urodził się w 1870 roku. Pochodził z rodziny inteligencko-szlacheckiej, był synem Walerego Stanisława Szpądrowskiego (1833–1912) i Balbiny z domu Morawskiej (zm. 1883). Jego rodzeństwem byli m.in. ksiądz Leonard Szpądrowski (1873–1931, proboszcz m.in. w Godzianowie oraz pierwszy proboszcz i budowniczy kościoła św. Izydora w Markach), Henryk Marceli Szpądrowski (1867–1916) oraz Ferdynand Stefan Szpądrowski (1876–1958, warszawski kupiec, ojciec kolarza olimpijczyka i powstańca warszawskiego Jana Tadeusza Szpądrowskiego).
W latach 1892–1893 studiował malarstwo w paryskiej Académie Julian w pracowni Jules'a Josepha Lefebvre'a i Tony'ego Roberta-Fleury'ego. Studia w tej samej uczelni kontynuował w 1905 roku w pracowni Jeana-Paula Laurensa. W rejestrach uczelni oraz francuskiej dokumentacji figurował pod obocznymi wariantami nazwiska: Szpondrowski, Szpondowski, Spandrowsky oraz Spadrowski.
Działalność artystyczna W latach 90. XIX wieku publikował liczne rysunki i ilustracje w warszawskim „Tygodniku Ilustrowanym”. Dokumentował w nich codzienne życie stolicy oraz środowisko artystyczno-kulturalne. W lutym 1896 roku na łamach pisma ukazał się jego głośny cykl rysunków poświęconych kulisom warszawskich scen teatralnych, obejmujący prace: Przed warszawskim Teatrem Wielkim, Za kulisami Teatru Małego, Mieczysław Frenkiel w garderobie, Szwajcar Teatru Małego, Sufler oraz Woźny Teatru Wielkiego.
Na przełomie XIX i XX wieku należał do grona warszawskich malarzy i rysowników korzystających z rad oraz pracowni graficznej Ignacego Łopieńskiego (obok m.in. Leona Wyczółkowskiego, Józefa Pankiewicza, Józefa Rapackiego, Czesława Tańskiego i Apoloniusza Kędzierskiego).
Uczestniczył w wystawach sztuki w Królestwie Polskim. W 1905 roku na Salonie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych (TZSP) w Warszawie wystawił dwa obrazy olejne: W parku oraz Jesień. Płótno Jesień spotkało się z uznaniem komitetu Zachęty i zostało oficjalnie zakupione do puli dorocznych nagród dla członków Towarzystwa (rozlosowane w grudniu 1905 roku pod numerem dowodu 4622 przez ks. Karola Czajkowskiego).
W zbiorach Muzeum Warszawy zachował się jego obraz o tematyce historyczno-społecznej Ludwik Waryński przemawiający w fabryce Lilpopa (tempera na papierze, wymiary 38,5 × 50,2 cm, powstały przed 1949 rokiem, nr inwentarza MHW 263).
Środowisko paryskie i późniejsze losy Przez wiele lat mieszkał i tworzył we Francji, będąc aktywnym uczestnikiem życia paryskiej Polonii artystycznej epoki Młodej Polski.
W 1909 roku polscy artyści i literaci w Paryżu ofiarowali mu uroczystą laurkę imieninową (obiekt zachowany w zbiorach Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie pod sygnaturą 493). Laurka zawiera dedykowany mu autograficzny wiersz okolicznościowy Kornela Makuszyńskiego (incipit: „Wśród wieczystego zgiełku złego miasta...”) oraz podpisy kilkudziesięciu wybitnych przedstawicieli polskiej kultury przebywających wówczas w Paryżu, wśród których znaleźli się m.in.: pisarz i późniejszy noblista Władysław Stanisław Reymont, malarka Melania Mutermilchowa (Mela Muter), Stefania Wieniawa-Długoszowska, Stanisław Czarnowski, Mieczysław Jakimowicz, Henryk Ochenkowski, Nikodem Pajzderski, Ignacy Pieńkowski, Tadeusz Pruszkowski, Bronisław Romaniszyn, Jerzy Rutkowski oraz Wacław Szyszkowski.
W 1910 roku był jednym z sygnatariuszy protokołów założycielskich Towarzystwa Polskiego Literacko-Artystycznego (Société Polonaise Littéraire et Artistique) w Paryżu, na którego czele stanął pisarz Wacław Gąsiorowski (materiały archiwalne stowarzyszenia zachowały się w zbiorach Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu). Brał również udział w działalności patriotycznej i filantropijnej paryskiej Polonii, m.in. przekazując składki na pomoc ofiarom wojny w odrodzonej Polsce w 1920 roku.
W czasie I wojny światowej korzystał ze wsparcia Towarzystwa Bratniej Pomocy Artystów Polskich w Paryżu (afiliowanego przy Towarzystwie Artystów Polskich). W 1926 roku w jego paryskim mieszkaniu zatrzymał się bratanek Jan Tadeusz Szpądrowski, olimpijczyk z Paryża (1924), podejmujący wówczas studia na Sorbonie i starty na francuskich torach kolarskich.
Zmarł w 1950 roku w Paryżu.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Polscy malarze XIX wieku Kategoria:Polscy malarze XX wieku Kategoria:Polscy ilustratorzy Kategoria:Polscy rysownicy Kategoria:Polonia we Francji Kategoria:Urodzeni w 1870 Kategoria:Zmarli w 1950