Zaroślak białołbisty (Atlapetes albinucha) – gatunek małego ptaka z rodziny pasówek (Passerellidae). Występuje od wschodniego Meksyku przez Amerykę Centralną po Kolumbię. Jest uznawany za gatunek najmniejszej troski.

Systematyka Pierwszego naukowego opisu gatunku dokonali francuscy zoolodzy Alcide d’Orbigny i Frédéric de Lafresnaye w 1838 roku, nadając mu nazwę Embernagra albinucha. Opis ukazał się na łamach czasopisma „Revue zoologique”. Jako miejsce typowe autorzy błędnie wskazali Cartagenę w Kolumbii; w 1964 roku Paynter zmienił je na „karaibskie zbocza wschodniego Meksyku”.

Obecnie wyróżnia się siedem lub osiem podgatunków Atlapetes albinucha: A. a. albinucha (Lafresnaye & d’Orbigny, 1838) – zaroślak białołbisty A. a. griseipectus Dwight & Griscom, 1921 A. a. fuscipygius Dwight & Griscom, 1921 A. a. parvirostris Dwight & Griscom, 1921 A. a. brunnescens Chapman, 1915 A. a. coloratus Griscom, 1924; przez część autorów synonimizowany z A. a. brunnescens A. a. azuerensis Aldrich, 1937 A. a. gutturalis (Lafresnaye, 1843) – zaroślak żółtogardły

Etymologia Atlapetes: połączenie słowa Atlas z petēs „lotnik”, petomai „latać”. albinucha: „białołbisty”, od łac. albus „biały” i nuchus „kark”.

Morfologia Nieduży ptak ze średniej wielkości, grubym u nasady, czarniawym dziobem. Szczęka i żuchwa są lekko zakrzywione. Górne części ciała oraz boki głowy są ciemnoszare z odcieniem czerni. Wszystkie podgatunki mają biały pas biegnący środkiem głowy. Ogon i skrzydła w kolorze łupkowoszarym z lekkim oliwkowym odcieniem. Spód ciała jasny, w zależności od podgatunku od szarobiałego do żółtego. Gardło zawsze żółte. Tęczówki w kolorze od czerwonobrązowego do ciemnobrązowego. Nogi od cielistoszarych do ciemnoszarobrązowych. W zasadzie nie występuje dymorfizm płciowy. Osobniki młodociane przypominają dorosłe, lecz na wierzchu ciała są ciemne, o barwie czarnej i brązowej, od spodu żółte; gardło jest najjaśniejsze i kontrastuje z piersią pokrytą ciemnymi kreskami, natomiast boki ciała mają odcień brązowocynamonowy.

Podgatunek nominatywny A. a. albinucha jako jedyny ma całe żółte dolne powierzchnie ciała. A. a. griseipectus ma jaśniejsze i bardziej oliwkowe górne partie ciała, gardło i górną część piersi jasnożółte, a pozostałą część dolnych partii ciała szarą. A. a. azuerensis ma górne części ciała ciemnobrązowe, a lotki rudawobrązowe krawędzie. Na piersi występuje szary pasek, boki ciała i kuper są rudobrązowe. A. a. fuscipygius ma wąski biały pasek na środku głowy i najbardziej brązowy odcień upierzenia. A. a. gutturalis jest większy i ma masywniejszy dziób niż pozostałe podgatunki, pierś i resztę spodu białawe, a boki ciała i okolicę podogonową – oliwkowoszare. A. a. parvirostris przypomina wcześniej opisany podgatunek, jest nieco mniejszy, ma mniejszy dziób, górne części ciała ciemnoszare, a gardło bladożółte. A. a. brunnescens jest bardziej brązowy niż A. a. gutturalis, ma węższy pas na głowie, a boki ciała i kuper płowobrązowe. A. a. coloratus jest podobny do A. a. brunnescens, ale ma bardziej żółte gardło, czasami z pomarańczowym odcieniem.

Długość ciała od 17 do 21 cm. Masa ciała dorosłego osobnika waha się od 31 do 37,2 g.

Zasięg występowania Zaroślak białołbisty występuje od Meksyku do gór zachodniej Kolumbii. Zasięg występowania (EOO, Extent of Occurrence) według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 1,76 mln km². Poszczególne podgatunki zamieszkują: A. a. albinucha – wschodnie stoki Sierra Madre Wschodniej od stanów Puebla i Veracruz na południe do stanów Oaxaca i Chiapas. A. a. griseipectus – pacyficzne stoki Sierra Madre Zachodniej, góry zachodniej Gwatemali i punktowo w zachodnim Salwadorze (w tym stoki wulkanu Santa Ana). A. a. fuscipygius – góry Hondurasu, północno-zachodniego Salwadoru i północno-zachodniej Nikaragui. A. a. parvirostris – Kostaryka. A. a. brunnescens – zachodnia część prowincji Chiriquí w Panamie. A. a. coloratus – wschodnia część prowincji Chiriquí w Panamie. A. a. azuerensis – półwysep Azuero w południowej Panamie. A. a. gutturalis – kolumbijskie Andy; w 2014 roku poinformowano o pojedynczych stwierdzeniach także w północnym Ekwadorze.

Ekologia i zachowanie Środowisko Zaroślak białołbisty jest gatunkiem występującym na rozległym obszarze strefy podzwrotnikowej. Głównie przebywa w gęstym podszycie oraz na zakrzewionych polanach skrajów lasów mglistych, a także na obrzeżach gęstych lasów tropikalnych. Występuje także w innych lokalnych siedliskach. W Salwadorze spotykany jest w górnej strefie lasów tropikalnych na skrajach polan w sąsiedztwie sosen. W Gwatemali występuje w lasach strefy umiarkowanej złożonych z dębów i innych drzew liściastych z domieszką sosen. W Kostaryce – w lasach obfitujących w epifity, gdzie obserwowany jest w najbardziej gęstych partiach podszytu. Występuje na wysokościach od 900 do 2700 m n.p.m. (maksymalnie do 3150 m n.p.m.).

Pożywienie Nie ma wielu informacji o diecie i sposobie żywienia tego gatunku. Żywi się różnymi nasionami i owadami. Żeruje na ziemi lub w jej sąsiedztwie, poruszając się skokami i odwracając liście w poszukiwaniu pokarmu. Zaroślak białołbisty żeruje zazwyczaj pojedynczo lub w parach.

Rozmnażanie Sezon lęgowy w zależności od obszaru występowania rozciąga się od marca do września: w południowym Meksyku jest to koniec kwietnia, w Kostaryce i Panamie okres od kwietnia do lipca, a w Kolumbii od marca do września. Gniazdo jest masywną, otwartą czarą. Zbudowane jest z gałązek, suchej trawy i liści. Wyścielone jest igłami sosny oraz różnorodnym delikatnym materiałem. Umieszczone jest w gęstych krzewach i niskich drzewach na wysokości od 0,3 m do 3 m nad powierzchnią ziemi, czasami bezpośrednio na ziemi. W lęgu znajduje się od 2 do 3 (rzadko 1) jednolicie białych jaj. Długość pokolenia szacowana jest na 3,2 roku.

Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN zaroślak białołbisty klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, ). Liczebność populacji szacowana jest na więcej niż 50 tys., a mniej niż 500 tys. dorosłych osobników. BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za umiarkowanie spadkowy.

Przypisy Systematyka i nazwy polskie za:

Linki zewnętrzne

Kategoria:Pasówki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1838 roku Kategoria:Taksony opisane przez Alcide’a d’Orbigny’ego Kategoria:Taksony opisane przez Frédérica de Lafresnaye Kategoria:Fauna Gwatemali Kategoria:Fauna Hondurasu Kategoria:Fauna Kolumbii Kategoria:Fauna Kostaryki Kategoria:Fauna Meksyku Kategoria:Fauna Nikaragui Kategoria:Fauna Panamy Kategoria:Fauna Salwadoru