thumb|Stacja radiolokacyjna LTAMDS podczas prób US Army
LTAMDS (Lower Tier Air and Missile Defense Sensor) – amerykańska dookólna, wielofunkcyjna opracowana przez Raytheon dla wojsk lądowych Stanów Zjednoczonych, przeznaczona do zastąpienia sektorowych radarów AN/MPQ-65 systemu Patriot. Stacja jest elementem systemu dowodzenia obroną przeciwlotniczą i przeciwrakietową IBCS (ang. Integrated Battle Command System) i służy do wykrywania oraz śledzenia m.in. samolotów, śmigłowców, pocisków manewrujących, bezzałogowych statków powietrznych oraz pocisków balistycznych.
Konstrukcja LTAMDS jest nieruchomą, trójścianową stacją radiolokacyjną. Składa się z jednej dużej anteny głównej oraz dwóch mniejszych anten bocznych, które łącznie zapewniają dookólne pokrycie w azymucie, tj. obserwację przestrzeni w zakresie 360°. Rozwiązanie to eliminuje sektorowość wcześniejszych stacji AN/MPQ-65, których nieruchoma antena główna prowadzi obserwację jedynie w określonym sektorze.
thumb|Stacja radiolokacyjna AN/MPQ-65 systemu Patriot – poprzednik LTAMDS charakteryzujący się sektorowym polem obserwacji
Wszystkie trzy anteny LTAMDS są aktywnymi antenami z elektronicznie sterowaną wiązką , wykorzystującymi półprzewodnikowe moduły nadawczo-odbiorcze (ang. transmit/receive modules, T/R) wykonane w technologii azotku galu (GaN). W antenie AESA elementy promieniujące wraz z modułami nadawczo-odbiorczymi tworzą szyk antenowy (ang. antenna array), a kierunek, kształt i moc wiązki mogą być zmieniane elektronicznie bez mechanicznego obracania anteny.
Stacja może jednocześnie wykrywać i śledzić wiele celów aerodynamicznych oraz balistycznych. Dane radiolokacyjne są przekazywane do systemu IBCS, który integruje informacje z różnych stacji radiolokacyjnych i innych sensorów oraz umożliwia ich wykorzystanie przez środki rażenia wchodzące w skład zintegrowanego systemu obrony powietrznej.
Historia Prace koncepcyjne nad następcą AN/MPQ-65 rozpoczęto w ramach programu LTAMDS w połowie lat 2010. Początkowo rozważano modernizację istniejącej stacji poprzez zastosowanie nowej anteny AESA wykorzystującej półprzewodniki z azotku galu, jednak program został następnie przekształcony w przedsięwzięcie dotyczące opracowania całkowicie nowej stacji radiolokacyjnej.
thumb|Pełnowymiarowy model opracowywanego przez Raytheona radaru z aktywną anteną AESA wykorzystującą azotek galu, zaprezentowany podczas ILA Berlin Air Show w 2016 roku
W październiku 2019 roku US Army wybrała konstrukcję Raytheona. Kontrakt o wartości 384 mln dolarów obejmował budowę, próby i dostarczenie sześciu prototypowych stacji LTAMDS. Stacje miały reprezentować konfigurację zbliżoną do późniejszej wersji produkcyjnej i służyć do przeprowadzenia programu prób wojskowych.
W 2023 i 2024 roku prowadzono kolejne próby obejmujące wykrywanie celów aerodynamicznych i balistycznych oraz współpracę radaru z IBCS i pociskami systemu Patriot. W marcu 2024 roku podczas próby na poligonie White Sands Missile Range LTAMDS wykrył i śledził cel imitujący szybko poruszający się pocisk manewrujący, a dane z radaru wykorzystano poprzez IBCS do naprowadzenia pocisku PAC-3 MSE, który przechwycił cel.
W sierpniu 2024 roku zawarto kontrakt o maksymalnej wartości 2,089 mld dolarów dotyczący produkcji małoseryjnej (ang. low-rate initial production, LRIP) radarów LTAMDS dla US Army i Polski. W kwietniu 2025 roku program osiągnął etap Milestone C, tj. formalne przejście z fazy badawczo-rozwojowej do fazy produkcji i wdrażania, po czym Raytheon rozpoczął produkcję stacji.
W lutym 2025 roku podczas kolejnej próby LTAMDS wykrył i śledził szybko poruszający się cel imitujący pocisk manewrujący oraz zapewnił dane do naprowadzania pocisku PAC-2 GEM-T, który przechwycił cel. W sierpniu tego samego roku przeprowadzono pierwsze strzelanie PAC-3 MSE z wykorzystaniem jednej z mniejszych anten LTAMDS. Próba, wykonana przy współpracy z IBCS, potwierdziła możliwość kierowania ogniem również przeciw celom znajdującym się poza sektorem obserwowanym przez antenę główną, a tym samym wykorzystania pełnego dookólnego pokrycia stacji.
thumb|LTAMDS podczas próby na poligonie White Sands Missile Range 14 sierpnia 2025 roku, w której zademonstrowano możliwość zwalczania celu z wykorzystaniem dookólnego pola obserwacji stacji
Polska Polska zdecydowała się na pozyskanie LTAMDS w ramach drugiej fazy programu obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej średniego zasięgu Wisła. We wrześniu 2023 roku zawarto umowy na elementy sześciu kolejnych baterii Patriot/IBCS, dla których zakupiono łącznie 12 radarów LTAMDS. Polska została pierwszym zagranicznym użytkownikiem LTAMDS.
W realizację programu włączono również polski przemysł. W ramach drugiej fazy programu Wisła polskie przedsiębiorstwa mają uczestniczyć m.in. w produkcji podzespołów do 12 radarów LTAMDS, a w kraju rozwijane są zdolności do produkcji, testowania i napraw części ich wyposażenia elektronicznego.
Przypisy
Kategoria:Amerykańskie radary wojskowe