Makabra XX wieku – autorska wystawa historyczno-artystyczna o tematyce wojennej i antywojennym przesłaniu, przygotowana przez Stowarzyszenie Alternatywny Cypel. Mieści się w schronie załogowym 13. Baterii Artylerii Stałej (13. BAS) na Helu. Po raz pierwszy została udostępniona zwiedzającym w 2014 roku.
Historia Za przygotowanie Makabry XX wieku odpowiada Stowarzyszenie Alternatywny Cypel. Do jej stworzenia wykorzystano wnętrza schronu 13. BAS, łącząc zachowaną przestrzeń historycznego obiektu z autorską aranżacją poświęconą tematyce wojennej. Projekt wpisuje się w działalność organizacji związaną z wykorzystywaniem obiektów militarnych do celów kulturalnych i edukacyjnych.
W poszczególnych pomieszczeniach zastosowano scenografię, instalacje oraz oprawę świetlną i dźwiękową. Zachowane wnętrza fortyfikacji stały się integralną częścią przygotowanej narracji.
W kolejnych latach Makabra była rozwijana i wzbogacana o nowe elementy. W 2015 roku pojawiły się między innymi historyczne dioramy oraz dodatkowe aranżacje wykorzystujące światło i dźwięk.
Charakter wystawy Makabra XX wieku ukazuje wojnę przede wszystkim poprzez jej skutki i doświadczenia ludzi. Środki wykorzystane przy aranżacji poszczególnych pomieszczeń budują atmosferę grozy i niepokoju, a zachowana substancja schronu współtworzy artystyczny charakter ekspozycji.
Według twórców celem przedsięwzięcia jest pokazanie, czym jest wojna i z jakimi konsekwencjami wiąże się dla ludzi. Forma prezentacji ma skłaniać zwiedzających do refleksji nad okrucieństwem konfliktów zbrojnych i podkreślać antywojenne przesłanie projektu.
Lokalizacja Makabra XX wieku znajduje się w schronie załogi nr 1 (obiekt 211), należącym do 13. Baterii Artylerii Stałej, na cyplu helskim. Schron został zbudowany w 1954 roku. Jest obiektem typu ciężkiego, o ścianach grubości 180 cm, wyposażonym w system przedsionków-śluz oraz urządzenia filtrowentylacyjne, zapewniające ochronę załogi podczas bombardowania, ostrzału oraz przed skażeniem chemicznym i radioaktywnym.
Obiekt jest częścią zespołu fortyfikacji związanych z rozbudową umocnień Helu w XX wieku.
thumb|Pancerne drzwi wejściowe do schronu 13. Baterii Artylerii Stałej – wejście do wystawy Makabra XX wieku
thumb|Układ pomieszczeń schronu 13. Baterii Artylerii Stałej
Noc Muzeów Makabra XX wieku bierze udział w organizowanej w maju Nocy Muzeów. W ramach wydarzenia schron jest udostępniany zwiedzającym w godzinach wieczornych i nocnych, a program może być uzupełniany o dodatkowe prezentacje, projekcje i spotkania związane z tematyką wojenną.
Udział w Nocy Muzeów jest udokumentowany co najmniej od 2017 roku. Podczas wydarzenia w 2017 roku Makabrę XX wieku oraz drugą wystawę Stowarzyszenia Alternatywny Cypel – Morskie Tajemnice – można było zwiedzać bezpłatnie. Program obejmował również projekcje filmów, pogadanki i prezentacje dotyczące morza oraz wojny.
Noc Makabry Noc Makabry to cykliczne wydarzenie organizowane w obiekcie Makabry XX wieku, odbywające się pod koniec sierpnia. Obejmuje nocne zwiedzanie schronu oraz dodatkowe wydarzenia artystyczne i multimedialne.
Pierwszą udokumentowaną edycję zorganizowano 26 sierpnia 2017 roku. W programie znalazło się nocne zwiedzanie schronu i wystawy, a także muzyka na żywo oraz animacje.
W kolejnych latach wydarzenie było kontynuowane. W ramach następnych edycji organizowano między innymi nocne zwiedzanie, wydarzenia muzyczne oraz projekcje.
W 2026 roku Noc Makabry odbyła się 22 sierpnia. W ramach wydarzenia wystawę udostępniono zwiedzającym w nocnej aranżacji, a program uzupełniono o projekcje filmów i krótkie wprowadzenia dotyczące ich tematyki. Organizatorzy podkreślili antywojenny charakter ekspozycji oraz wykorzystanie dioram, światła i dźwięku w jej aranżacji.
Przypisy
Linki zewnętrzne Stowarzyszenie Alternatywny Cypel – oficjalna strona Makabra XX wieku – Stowarzyszenie Alternatywny Cypel Makabra XX wieku – Facebook Stowarzyszenie Alternatywny Cypel – Instagram
Kategoria:Wystawy