Kościół św. Jana Chrzciciela w Narzymiu – zabytkowy gotycki kościół w Narzymiu, w gminie Iłowo-Osada, powiecie działdowskim, województwie warmińsko-mazurskim. Od XVI wieku był świątynią ewangelicką, a w 1945 roku został przejęty przez katolików. Jest świątynią parafii św. Jana Chrzciciela, należącej do diecezji toruńskiej.
Historia Początki i okres ewangelicki Początki kościoła sięgają średniowiecza. Świątynia istniejąca na początku XV wieku ucierpiała podczas wojny polsko-krzyżackiej; w księdze szkód z 1419 roku straty oszacowano na 200 grzywien. Obecną budowlę wzniesiono w XV wieku, prawdopodobnie z wykorzystaniem pozostałości wcześniejszego kościoła.
W XVI wieku świątynia przeszła w ręce protestantów. Według opracowania opublikowanego przez Starostwo Powiatowe w Działdowie nastąpiło to w 1535 roku, przy czym przez pewien czas korzystali z niej również katolicy. W 1591 roku dziedziczka Białut i Narzymia usunęła pastora i sprowadziła księdza katolickiego, lecz w 1593 roku kościół ponownie przekazano protestantom.
Kościół remontowano w latach 1728–1729, 1745 i 1779–1783. Podczas ostatnich z tych prac dobudowano chór. W 1848 roku przekształcono okna i otynkowano elewacje. W 1911 roku dobudowano zakrystię i salę katechetyczną oraz zamówiono nowe organy. W 1927 roku zakupiono w Gdańsku dzwony w miejsce zarekwirowanych podczas I wojny światowej.
W okresie II Rzeczypospolitej parafia należała do superintendentury działdowskiej Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Polsce. Według zestawienia opublikowanego przez Stefana Grelewskiego w 1937 roku liczyła 1270 wiernychStefan Grelewski, Wyznania protestanckie i sekty religijne w Polsce współczesnej, Lublin 1937, s. 333..
Po II wojnie światowej W 1945 roku kościół przejęli katolicy. Parafię św. Jana Chrzciciela erygował 1 lipca 1963 roku biskup chełmiński Kazimierz Józef Kowalski. W 1964 roku naprawiono dach i umieszczono krzyż na wieży, a w 1972 roku wyremontowano organy i wymieniono balustradę chóru.
30 października 1967 roku kościół wraz z cmentarzem przykościelnym wpisano do rejestru zabytków pod numerem A-684.
Architektura Kościół wzniesiono z cegły na wysokim kamiennym cokole. Salowy korpus ma plan wydłużonego prostokąta, bez wydzielonego prezbiterium. Od zachodu przylega do niego czworoboczna wieża. Ściany korpusu wspierają uskokowe przypory.
Elewacje wieży zdobią tynkowane blendy o wielołucznych zwieńczeniach. Korpus przykrywa dach dwuspadowy. Wschodni szczyt jest rozczłonkowany lizenami przechodzącymi w sterczyny. Wejścia prowadzą przez ostrołuczne portale. W latach 80. XX wieku przeprowadzono regotyzację okien i portali oraz naprawę przypór i elewacji.
Cmentarze Przy kościele znajdował się cmentarz, którego początki w gminnej dokumentacji datowano na XIV wiek. W raporcie o stanie gminy wskazano go jako zatarty powierzchniowo. Zajmuje teren działki nr 497/3 przy ul. Robotniczej i jest objęty wspólnym ze świątynią wpisem do rejestru zabytków.
W Narzymiu znajdują się ponadto dwa obiekty cmentarne przy ul. Kościelnej związane z dawną społecznością ewangelicką: dawny cmentarz ewangelicki z XIX wieku, na działce nr 515; cmentarz z początku XX wieku, na działce nr 211, opisany w dokumentacji gminnej jako ewangelicki i rzymskokatolicki, następnie rzymskokatolicki parafialny.
Przypisy
Kategoria:Narzym Narzym Narzym Narzym Narzym Narzym Narzym