Katharine Burdekin

Katharine Penelope Burdekin (ur. 23 lipca 1896 w Spondon, zm. 10 sierpnia 1963 w Suffolk) – brytyjska pisarka tworząca powieści z pogranicza fantastyki. Jedna z prekursorek feministycznej fantastyki naukowej.

W swojej twórczości podejmowała przede wszystkim problemy społeczne, polityczne i feministyczne. Jej powieści obejmują zarówno utopie, jak i dystopie, a szczególne miejsce w jej dorobku zajmuje krytyka faszyzmu i przedstawianie konsekwencji nierówności płciowych.

Życiorys Urodziła się jako Katharine Penelope Cade w Spondon w Derbyshire w 1896. Była najmłodszym z czworga dzieci w rodzinie należącej do wyższej klasy średniej. Początkowo kształciła się w domu pod opieką guwernantki, a w 1907 rozpoczęła naukę w , gdzie pozostała przez sześć lat. Interesowała się edukacją i dużo czytała, jednak rodzice nie zgodzili się na jej studia na Uniwersytecie Oksfordzkim, mimo że było to jej marzenie.

W 1915 poślubiła Beauforta Burdekina, australijskiego adwokata i wioślarza olimpijskiego, który w czasie I wojny światowej służył we Francji. W okresie wojny Burdekin pracowała jako ochotnicza pielęgniarka, a według jednego ze źródeł pracowała w szpitalu wojskowym, gdy jej mąż został ranny podczas działań wojennych. Małżeństwo miało dwie córki: Katharine Jane (1917) i Helen Eugenie (1920). W 1920 rodzina przeniosła się do Sydney, jednak w 1921 Burdekin wróciła do Anglii wraz z córką; jej małżeństwo zakończyło się w tym okresie.

Po powrocie do Anglii zamieszkała w Minack Head w Kornwalii, gdzie dołączyła do swojej siostry , związanej z utworzeniem Minack Theatre. W 1926 poznała Isobel Allan-Burns, która została jej wieloletnią towarzyszką. Burdekin weszła również w środowisko literackie Londynu, w którym znajdowali się między innymi Havelock Ellis, Leonard i Virginia Woolf oraz Bertrand i .

Twórczość Pierwszą powieścią Burdekin była Anna Colquhoun, opublikowana w 1922. Utwór przedstawia kobietę, która rezygnuje z męża i kariery w ramach duchowej przemiany. Co prawdopodobnie miało odzwierciedlać problemy małżeńskie autorki. Jej druga powieść, The Reasonable Hope (1924), była realistycznym przedstawieniem losów weterana I wojny światowej dotkniętego szokiem pourazowym i ujawniała silne przekonania pacyfistyczne Burdekin.

W kolejnych latach Burdekin coraz częściej wykorzystywała elementy fantastyki i fantastyki naukowej do przedstawiania problemów społecznych i politycznych, w szczególności kwestii feministycznych. The Burning Ring (1927), wydana pod pseudonimem Kay Burdekin, była powieścią o podróżach w czasie. The Children's Country (1929), również podpisana jako Kay Burdekin, była książką dla młodych czytelników przedstawiającą alternatywną krainę, w której nie występują różnice między płciami. The Rebel Passion (1929) przedstawiała utopijną wizję przyszłości, w której okrucieństwo stopniowo ustępuje miejsca powszechnemu współczuciu.

W 1930 ukazała się Quiet Ways, powieść oparta na doświadczeniach Burdekin z okresu wojny. W 1934 pisarka zaczęła posługiwać się pseudonimem Murray Constantine, pod którym publikowała wszystkie pozostałe powieści wydane za jej życia. Pseudonim miał chronić ją i jej rodzinę przed politycznymi konsekwencjami jej twórczości, szczególnie ze względu na krytykę faszyzmu. Jej prawdziwa tożsamość jako autorki podpisującej się nazwiskiem Murray Constantine pozostała nieznana przez wiele lat.

Pod pseudonimem Murray Constantine Burdekin opublikowała między innymi The Devil, Poor Devil! (1934) oraz Proud Man (1934). W Proud Man przybysz z przyszłości, którego rozwój gatunku ludzkiego uwolnił od zróżnicowania płciowego, obserwuje i analizuje współczesne społeczeństwo. Powieść wykorzystywała motywy podróży w czasie i telepatii do refleksji nad rolami płciowymi oraz kondycją człowieka.

Swastika Night Najbardziej znaną powieścią Burdekin jest Swastika Night, wydana w 1937 pod pseudonimem Murray Constantine. Jest to dystopia przedstawiająca Europę siedemset lat po zwycięstwie nazistowskich Niemiec. Powieść ukazuje świat zdominowany przez nazizm i militaryzm oraz przedstawia skrajne podporządkowanie kobiet. Fabuła koncentruje się między innymi na rozmowach niemieckiego rycerza i angielskiego przybysza, który otrzymuje rękopis opisujący historię nazistowskiego świata i jego ideologii.

Rękopis w powieści ujawnia, że kult Adolfa Hitlera oraz podporządkowanie kobiet są rezultatem historycznego rozwoju ideologii. Przedstawiona przyszłość obejmuje między innymi niemiecką inwazję na Związek Radziecki oraz zagładę Żydów. Powieść przedstawia również konflikt Niemiec z Japonią oraz społeczeństwo, w którym relacje między mężczyznami i kobietami zostały głęboko przekształcone.

Późniejsze lata i śmierć Ostatnią powieścią Burdekin opublikowaną za jej życia była Venus in Scorpio: A Romance of Versailles, 1770–1793 (1938), napisana we współpracy z . Podczas II wojny światowej Burdekin przez dwa lata pracowała w fabryce obuwia. Po wojnie ponownie pisała fikcję, jednak nie publikowała już swoich utworów. W 1955 doznała niemal śmiertelnego tętniaka, po którym przeżyła, lecz pozostała przykuta do łóżka. Zmarła 10 sierpnia 1963 w Suffolk z powodu niewydolności serca.

Po śmierci Burdekin opublikowano część jej wcześniej niepublikowanej twórczości. The End of This Day's Business, utopia napisana około 1935, przedstawia przyszłe społeczeństwo zdominowane przez kobiety i odwraca argumentację dotyczącą płci obecną w Swastika Night. Utwór został opublikowany pośmiertnie pod nazwiskiem Burdekin w 1989.

Pseudonimy i odbiór Burdekin publikowała część swojej twórczości jako Kay Burdekin, a od 1934 roku jako Murray Constantine. Jej prawdziwa tożsamość jako autorki piszącej pod drugim z tych pseudonimów nie była znana przez większą część jej życia.

Po ponownym odkryciu jej twórczości Burdekin stała się przedmiotem zainteresowania badaczy literatury feministycznej, utopijnej i dystopijnej. Jej twórczość jest obecnie przedstawiana jako istotny przykład literatury spekulatywnej XX wieku, wykorzystującej fantastykę do analizy problemów społecznych, politycznych i związanych z płcią. Szczególne znaczenie przypisuje się Swastika Night jako powieści antyfaszystowskiej oraz jej wizjom przyszłych społeczeństw opartych na odmiennych zasadach relacji między płciami.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Katharine Burdekin w bazie Lubimyczytać.pl Katharine Burdekin w bazie Goodreads

Kategoria:Brytyjscy pisarze XX wieku Kategoria:Brytyjscy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Brytyjscy prozaicy Kategoria:Brytyjskie feministki i feminiści Kategoria:Brytyjscy antyfaszyści Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Zmarli w 1963