EuroVelo 2 – Szlak Stolic

thumb|120px|Symbol identyfikacyjny EuroVelo 2

EuroVelo 2 (EV2), znana również jako Trasa Stolic (ang. The Capitals Route), to międzynarodowy, długodystansowy szlak rowerowy należący do europejskiej sieci EuroVelo, rozwijanej pod auspicjami Europejskiej Federacji Cyklistów (ECF). Trasa o planowanej długości około 5050 km prowadzi z Galway w Irlandii do Moskwy w Rosji, przecinając kontynent europejski z zachodu na wschód.

Szlak przebiega kolejno przez siedem państw: Irlandię, Wielką Brytanię, Holandię, Niemcy, Polskę, Białoruś i Rosję. Jego nazwa nawiązuje do miast pełniących funkcje stołeczne, znajdujących się na trasie lub w jej bezpośrednim przebiegu: Dublina, Londynu, Hagi (siedziby rządu Holandii), Berlina, Warszawy, Mińska i Moskwy. Trasa nie przebiega przez Amsterdam, będący konstytucyjną stolicą Holandii.

EuroVelo 2 łączy obszary zurbanizowane z terenami przyrodniczymi, w tym m.in. walijskimi parkami narodowymi, niemieckimi krajobrazami rzecznymi i Puszczą Białowieską. Według zestawienia Europejskiej Federacji Cyklistów na przebiegu szlaku znajduje się 17 obiektów wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Trasa obejmuje również przeprawy przez dwa europejskie morza: Morze Irlandzkie i Morze Północne.

EuroVelo 2 wykorzystuje zarówno istniejącą infrastrukturę rowerową i dawne linie kolejowe przekształcone w drogi dla rowerów, jak i drogi lokalne o niewielkim natężeniu ruchu. Poszczególne odcinki znajdują się na różnym etapie realizacji – od w pełni rozwiniętych i oznakowanych po fragmenty pozostające w fazie rozwoju lub planowania.

Przebieg thumb|Schemat przebiegu EuroVelo 2 (według stanu z maja 2009)

Zestawienie przebiegu Poniższa tabela przedstawia orientacyjny przebieg EuroVelo 2 przez poszczególne państwa, najważniejsze miejscowości oraz wybrane miejsca połączeń z pozostałymi trasami sieci EuroVelo. Szczegółowy przebieg poszczególnych odcinków, w szczególności pozostających w fazie planowania, może ulegać zmianom.

Państwo Główne miejscowości i punkty trasy Połączenia z innymi trasami EuroVelo Galway – Athlone – Mullingar – Dublin (Galway) Holyhead – Cardiff – Bristol – Bath – Reading – Londyn – Harwich EV1 (Bristol), (odcinek Colchester–Harwich) Hoek van Holland – Haga – Utrecht – okolice Arnhem – Borculo – Zwillbrock EV12, , (Hoek van Holland) Vreden – Münster – Goslar – Dessau-Roßlau – Poczdam – Berlin – Küstrin-Kietz (Münster), (Berlin) Kostrzyn nad Odrą – Poznań – Włocławek – Warszawa – Białowieża EuroVelo 9 (Poznań), EuroVelo 11 (Warszawa) Prużana – Nowogródek – Iwieniec – Mińsk – Smoleńsk – Moskwa –

Irlandia thumb|Odcinek Athlone–Mullingar Greenway w miejscowości Tully w hrabstwie Westmeath, stanowiący część irlandzkiej EuroVelo 2

Irlandzki odcinek EuroVelo 2, określany jako Dublin–Galway Greenway lub Galway to Dublin Cycleway, łączy położone na zachodnim wybrzeżu Galway z Dublinem nad Morzem Irlandzkim. Jego długość wynosi około 230 km. Trasa prowadzi przez środkową część kraju, wykorzystując m.in. drogi wzdłuż kanałów żeglugowych, dawne linie kolejowe oraz lokalne drogi o niewielkim natężeniu ruchu.

Na odcinku z Dublina w kierunku zachodnim około 140 km trasy przebiega po wydzielonej infrastrukturze rowerowej, w większości oddzielonej od ruchu samochodowego. Pomiędzy Dublinem a Mullingar EuroVelo 2 wykorzystuje ponad 100 km trasy Royal Canal Greenway, biegnącej wzdłuż Royal Canal. Kolejnym fragmentem jest licząca około 40 km trasa Old Rail Trail, łącząca Mullingar z Athlone i poprowadzona śladem nieczynnej linii kolejowej.

Na zachód od Athlone, w kierunku Galway, szlak przebiega głównie lokalnymi drogami wiejskimi, na których występuje ruch samochodowy. Ze względu na płaski charakter terenu irlandzki odcinek EuroVelo 2 jest dostępny również dla mniej doświadczonych rowerzystów, chociaż fragment Athlone–Galway wymaga większego doświadczenia w poruszaniu się po drogach publicznych.

Prace nad realizacją trasy prowadzono etapowo. W pierwotnych założeniach odcinek Athlone–Mullingar miał powstać w latach 2014–2015 z wykorzystaniem nieczynnej infrastruktury kolejowej. W kolejnych latach realizowano fragmenty wzdłuż Royal Canal. Konsultacje publiczne dotyczące odcinka od granicy hrabstw Meath i Westmeath w kierunku Dublina zakończyły się w lutym 2016 roku.

W toku projektowania poszczególnych fragmentów pojawiały się dyskusje dotyczące standardów technicznych infrastruktury, w szczególności bezpieczeństwa użytkowników, przebiegu trasy oraz możliwości wykorzystania istniejących linii kolejowych.

Wielka Brytania thumb|EuroVelo 2 w hrabstwie Powys w Walii

W Wielkiej Brytanii EuroVelo 2 rozpoczyna się w porcie Holyhead na wyspie Anglesey (wal. Ynys Môn). Następnie przecina Walię, wykorzystując fragmenty brytyjskiej krajowej sieci tras rowerowych National Cycle Network, w szczególności szlak National Cycle Route 8 (NCR 8), znany pod walijską nazwą Lôn Las Cymru.

Trasa prowadzi przez obszary Parku Narodowego Snowdonia (Eryri) oraz Parku Narodowego Brecon Beacons (Bannau Brycheiniog), a następnie dociera do stolicy Walii – Cardiff. Po przekroczeniu rzeki Severn przebiega przez Bristol i Bath, wykorzystując m.in. trasę rowerową Bristol and Bath Railway Path, wytyczoną w śladzie dawnej linii kolejowej.

thumb|EuroVelo 2 wzdłuż kanału Kennet and Avon w Devizes, w hrabstwie Wiltshire

Za Bath EuroVelo 2 łączy się ze szlakiem Kennet and Avon Cycle Route, stanowiącym część krajowej trasy rowerowej National Cycle Route 4 (NCR 4). Odcinek ten biegnie wzdłuż historycznego Kennet and Avon Canal, łączącego dorzecze Tamizy z Kanałem Bristolskim, prowadząc przez krajobrazy południowej Anglii w kierunku Reading.

W Reading EuroVelo 2 włącza się w trasę rowerową doliny Tamizy (Thames Valley Route), którą dociera do Londynu. Odcinek ten prowadzi m.in. przez tereny nadrzeczne w rejonie Richmond i Hampton Court.

Po przekroczeniu Londynu szlak prowadzi przez Greenwich i obszary dawnych londyńskich doków (London Docklands), a następnie kieruje się na północ wzdłuż doliny rzeki Lea, wykorzystując fragmenty krajowych tras rowerowych NCN 1 i NCN 51. Przebiega przez okolice Harlow, Chelmsford i Colchester, docierając do portu promowego Harwich. Odcinek pomiędzy Colchester a Harwich pokrywa się również z trasą EuroVelo 12, znaną jako North Sea Cycle Route.

Holandia thumb|Oznakowanie holenderskiej długodystansowej trasy rowerowej LF4 (Midden-Nederlandroute), wykorzystywanej przez EuroVelo 2

Na terytorium Holandii EuroVelo 2 wykorzystuje istniejącą krajową sieć długodystansowych tras rowerowych (Landelijke Fietsroutes, LF). Po przeprawie promowej z Harwich do Hoek van Holland szlak prowadzi w kierunku Hagi, będącej siedzibą holenderskiego rządu i parlamentu, a następnie kieruje się na wschód kraju.

Od Hagi EuroVelo 2 wykorzystuje trasę LF4 Midden-Nederlandroute, przebiegającą m.in. przez Utrecht, południową część Veluwe i okolice Arnhem. Szlak prowadzi przez zróżnicowane krajobrazy centralnej Holandii, obejmujące obszary leśne, wrzosowiska, dolinę Renu oraz Utrechtse Heuvelrug. Na wschód od Utrechtu LF4 biegnie m.in. wzdłuż Dolnego Renu (Nederrijn), przez okolice Amerongen, następnie docierając do doliny rzeki IJssel.

Dalej EuroVelo 2 prowadzi w kierunku miejscowości Borculo, skąd wykorzystuje przebieg LF8 do Zwillbrock, położonego przy granicy z Niemcami. Odcinek LF8 nie jest oznakowany jako odrębna długodystansowa trasa rowerowa. W Zwillbrock następuje połączenie z niemieckim szlakiem R1/D3.

Niemcy thumb|EuroVelo 2 w Dolnej Saksonii w Niemczech

Na terenie Niemiec EuroVelo 2 pokrywa się z krajową trasą rowerową D-Route 3 (D3), należącą do sieci Radnetz Deutschland, stanowiącą jednocześnie niemiecki odcinek międzynarodowego szlaku Europaradweg R1. Prowadzi od granicy holenderskiej w rejonie Vreden i Zwillbrock do granicy polskiej w miejscowości Küstrin-Kietz.

Szlak przebiega przez pięć niemieckich krajów związkowych: Nadrenię Północną-Westfalię, Dolną Saksonię, Saksonię-Anhalt, Berlin i Brandenburgię. Według Niemieckiej Centrali Turystyki krajowa trasa D3/R1 na odcinku Vreden–Küstrin-Kietz liczy około 978 km.

thumb|Oznakowanie niemieckiej trasy rowerowej D3 (Europaradweg R1), stanowiącej część EuroVelo 2, w pobliżu Erichsburg w Dolnej Saksonii

Szlak przebiega przez Münsterland, Las Teutoburski, wzgórza nad Wezerą, Harz, park przyrody Fläming, Märkische Schweiz oraz dolinę Odry. Na jego przebiegu znajdują się również obszary dolin rzek Wezery, Soławy i Łaby, a także Berlin, w którym trasa prowadzi w pobliżu Bramy Brandenburskiej.

Niemiecki odcinek łączy obszary nizinne z terenami pagórkowatymi i krajobrazami dolin rzecznych. Na jego przebiegu znajdują się także obiekty światowego dziedzictwa UNESCO, w tym zabytki Dessau, Wittenbergi i Poczdamu. Wschodnia część szlaku prowadzi przez Oderbruch, rozległy obszar dawnej doliny zalewowej Odry, docierając do granicy z Polską.

Polska thumb|150px|Historyczny wzór polskiego oznakowania szlaku rowerowego R1 / EuroVelo 2 (2009)

W Polsce EuroVelo 2 przebiega z zachodu na wschód, od granicy z Niemcami w województwie lubuskim do granicy z Białorusią w rejonie Białowieży. Według założeń Europejskiej Federacji Cyklistów polski odcinek ma liczyć około 1190 km i przebiegać m.in. przez Poznań, Włocławek i Warszawę.

Trasa ma prowadzić przez zróżnicowane krajobrazowo obszary zachodniej i centralnej Polski oraz północno-wschodniej części kraju. Na jej przebiegu znajdują się również tereny chronione, w tym Białowieski Park Narodowy, stanowiący jeden z najważniejszych przyrodniczych punktów trasy przed przekroczeniem granicy polsko-białoruskiej.

Na terenie Polski EuroVelo 2 ma również połączenia z innymi długodystansowymi trasami europejskiej sieci rowerowej, w szczególności z EuroVelo 9 w rejonie Poznania i EuroVelo 11 w Warszawie.

Polski odcinek nie jest jednolicie rozwiniętym i oznakowanym szlakiem na całej długości. Poszczególne fragmenty znajdują się na różnych etapach realizacji i wykorzystują zarówno istniejącą infrastrukturę rowerową, jak i drogi publiczne. Oficjalny portal EuroVelo udostępnia przebieg planowanej trasy oraz dane GPX, rozróżniając odcinki rozwinięte i fragmenty wymagające dalszych prac.

Białoruś thumb|Przebieg białoruskiego odcinka EuroVelo 2 na mapie OpenStreetMap (stan z 2021)

Na Białorusi EuroVelo 2 znajduje się w fazie rozwoju. Trasa ma prowadzić od granicy z Polską przez Puszczę Białowieską, stanowiącą jeden z największych zachowanych fragmentów pierwotnych lasów niżowych Europy, a następnie przez miejscowości Prużana, Nowogródek i Iwieniec w kierunku stolicy kraju – Mińska.

Białoruski przebieg szlaku wykorzystuje przede wszystkim istniejące drogi lokalne, drogi leśne, ścieżki oraz nieliczne wydzielone drogi dla rowerów. Przy wyznaczaniu trasy uwzględniano ograniczenie natężenia ruchu samochodowego, walory krajobrazowe, dostępność komunikacyjną oraz istniejącą infrastrukturę turystyczną.

Ze względu na obowiązujące ograniczenia w przekraczaniu granic i podróżowaniu Europejska Federacja Cyklistów odradza obecnie rowerzystom wjazd na Białoruś.

Rosja Rosyjski odcinek EuroVelo 2 stanowi najbardziej wysuniętą na wschód część całej trasy. Planowany przebieg prowadzi od granicy białorusko-rosyjskiej przez Smoleńsk w kierunku Moskwy, gdzie znajduje się wschodni punkt końcowy szlaku.

Na jego przebiegu znajdują się m.in. miejsca związane z historią Rosji i Europy, w tym Smoleńsk, okolice Katynia, miejsca upamiętnienia Jurija Gagarina oraz obszary związane z kampanią napoleońską w 1812 roku. Trasa kończy się w Moskwie, której Plac Czerwony należy do najbardziej rozpoznawalnych zabytkowych przestrzeni miejskich w Europie.

Ze względu na obowiązujące ograniczenia w podróżowaniu i przekraczaniu granic Europejska Federacja Cyklistów odradza obecnie turystom rowerowym wjazd do Rosji.

Przeprawy morskie