Centralny Zarząd Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych – jednostka organizacyjna Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego, organ scentralizowanego systemu zarządzania państwowym przemysłem materiałów ogniotrwałych, którego podstawową funkcją było planowanie, koordynowanie, nadzorowanie i kontrolowanie działalności podległych przedsiębiorstw oraz zapewnienie wykonania zadań produkcyjnych i gospodarczych określonych w państwowych planach gospodarczych.
Powołanie Centralnego Zarządu Ustawą z 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej powołano Ministerstwa Przemysłu CiężkiegoUstawa z dnia 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej. Dz. U. 1949 nr 7 poz. 43Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 kwietnia 1949 r. w sprawie zakresu działania Ministra Przemysłu Ciężkiego. Dz. U. 1949 nr 26 poz. 1919. Na podstawie uchwały Rady Ministrów z 1950 r. w sprawie tymczasowej organizacji Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego ustanowiono Centralny Zarząd Przemysłu Materiałów OgniotrwałychUchwała Rady Ministrów z dnia 14 grudnia 1950 r. w sprawie tymczasowej organizacji Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego. M. P. 1951 nr 1 poz. 2Uchwała nr 79 Rady Ministrów z dnia 3 lutego 1951 r. w sprawie zmiany tymczasowej organizacji Ministerstwa Przemysłu Ciężkiego. M. P 1951 nr 13 poz. 180. Funkcjonowanie Centralnego Zarządu określał dekret z 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowychDekret z dnia 26 października 1950 r. o przedsiębiorstwach państwowych. Dz. U. 1950 nr 49 poz. 439.
Siedzibą Centralnego Zarządu były Gliwice.
Cele i zadania Centralnego Zarządu Centralny Zarząd Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych został utworzony w ramach powojennej reorganizacji i centralizacji zarządzania przemysłem państwowymArchiwum Państwowe w Katowicach, Centralny Zarząd Przemysłu Materiałów Ogniotrwałych w Gliwicach, Wydział Organizacji, zespół 12/2991/0, sygn. 1–17, 1950-1956.. W strukturze organizacyjnej gospodarki zastąpił dotychczasowe Zjednoczone Zakłady Materiałów Ogniotrwałych, przejmując funkcje związane z kierowaniem, koordynowaniem i kontrolowaniem działalności przedsiębiorstw państwowych przemysłu materiałów ogniotrwałychLeon Łukowiński, Antoni Rospond, Justyn Stachurski, „Zarys historii polskiego przemysłu materiałów ogniotrwałych”, t. 1, Oddział Materiałów Ogniotrwałych Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego w Polsce; Klub Producentów Materiałów Ogniotrwałych, Gliwice 1997. Witold Geryń i in., „Zarys historii polskiego przemysłu materiałów ogniotrwałych”, t. 2: „Historie poszczególnych zakładów”, Oddział Materiałów Ogniotrwałych Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Hutniczego w Polsce; Klub Producentów Materiałów Ogniotrwałych, Gliwice 1997..
Podstawowym celem działalności Centralnego Zarządu było sprawowanie ogólnego kierownictwa nad podległymi przedsiębiorstwami oraz zapewnienie realizacji zadań produkcyjnych, gospodarczych i inwestycyjnych wynikających z państwowych planów gospodarczych. Do jego kompetencji należało w szczególności opracowywanie i koordynowanie planów produkcyjnych, finansowych i inwestycyjnych oraz kontrolowanie ich wykonania przez podległe przedsiębiorstwaJerzy Czechowski, „Historia i teraźniejszość przemysłu materiałów ogniotrwałych w Polsce”, „Prace Instytutu Szkła, Ceramiki, Materiałów Ogniotrwałych i Budowlanych”, Gliwice 2009..
Istotnym obszarem działalności Centralnego Zarządu było również koordynowanie procesu pozyskiwania i przetwarzania surowców wykorzystywanych w produkcji materiałów ogniotrwałych oraz organizowanie działalności zakładów wytwarzających wyroby przeznaczone przede wszystkim dla hutnictwa i innych gałęzi przemysłu ciężkiego. Zarząd sprawował ponadto nadzór nad zaopatrzeniem przedsiębiorstw w surowce i materiały oraz nad obrotem i dystrybucją wytwarzanych wyrobów.
Do zakresu działalności Centralnego Zarządu należały także sprawy finansowe i ekonomiczne podległych przedsiębiorstw, w tym kontrola wykonania planów finansowych, analiza sprawozdawczości oraz nadzorowanie zasad gospodarki finansowej i rozrachunku gospodarczego. W ten sposób Centralny Zarząd pełnił funkcję nadrzędnego ogniwa administracyjno-gospodarczego, łączącego zadania planistyczne, organizacyjne, kontrolne i koordynacyjne w obrębie państwowego przemysłu materiałów ogniotrwałych
Wykaz zakładów podległych Centralnemu Zarządowi w 1952 r. Według danych Archiwum Państwowego w Katowicach wykaz zakładów podległych Centralnemu Zarządowi przedstawiał się następująco:
Górnośląskie Zakłady Szamotowe, Rogoźnik, pow. Będzin; Kopalnia Łupku Ogniotrwałego „Zagórze” Sp. z o.o., Sosnowiec; Fabryka Wyrobów Ogniotrwałych „Szamot”, Kraków, Oddział Łazy; Fabryka Wyrobów Ceramicznych „Herkules” Sp. z o.o., Zawiercie; Fabryka „Szamoty” Sp. z o.o., Nowa Wieś (Górny Śląsk).
Przypisy
__INDEKSUJ__ __LINKNOWEJSEKCJI__