1 Samodzielny Morski Batalion Zapasowy – pierwsza jednostka Marynarki Wojennej w ludowym Wojsku Polskim.
Wśród przyczyn utworzenia batalionu była konieczność zabezpieczenia stoczni i portów na wyzwalanych terenach Polski, kierowano do niego przede wszystkim marynarzy i żołnierzy mających wcześniej kontakt z pracą na morzu. Batalion nie brał udziału w walkach. Kompania desantowa w nocy z 6 na 7 kwietnia miała wziąć udział w szturmie na Westerplatte, ale Niemcy na widok żołnierzy skapitulowali. 31 sierpnia 1945 batalion przekształcono w Szkolny Pułk Marynarki WojennejStanisław Komornicki: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny s. 239 - 241.
Historia 1944 wrzesień - plan utworzenia 1 Zapasowego Pułku Morskiego 29 października - rozkaz Naczelnego Dowództwa WP o sformowaniu do dnia 15 listopada batalionu przez 9 Zapasowy Pułk Piechoty z Majdanka 23 listopada - przeniesienie z Majdanka do Lublina 4 grudnia - rozpoczęcie szkolenia 1945 17 lutego - przybycie do Włocławka do byłych koszar 14 Pułku Piechoty, pierwsze łodzie wiosłowe i przemundurowanie 30 marca - przybycie pierwszego rzutu do Gdańska 3 kwietnia - objęcie w Gdańsku budynków dyrekcji i kreślarni Stoczni Gdańskiej i budynku przy ul. Świętojańskiej 18 w Gdyni 5 kwietnia - kompania techniczna obejmuje ochronę Stoczni Gdyńskiej, Warsztatów Portowych Marynarki Wojennej i portu na Oksywiu 8 kwietnia - podniesienie bandery na ORP "Korsarz" 10 kwietnia - przeniesienie kompanii ze Stoczni Gdańskiej do koszar w Nowym Porcie 31 sierpnia - przekształcenie w Szkolny Pułk Marynarki Wojennej
Stan Zmienny: etatowy 873 ludzi, faktyczny 1 stycznia 1945 - 350 ludziRobert Rochowicz. Kronika Polskiej Marynarki Wojennej 1944-1946. „Morza, Statki i Okręty”. 2/1996, s. 25, lipiec-wrzesień 1996. Po 9 maja tworzył dodatkowe jednostki szkolne, znacznie przekraczając stan etatowy.
Początkowo bolączką były istotne braki w obsadzie personalnej, spowodowane niewielką liczbą marynarzy i poborowych mających kontakt z morzem w zasobach kadrowych ludowego Wojska Polskiego. Dopiero po zakończeniu wojny, wraz z napływem marynarzy m.in. z obozów jenieckich i Wielkiej Brytanii, stan liczebny uległ zwiększeniu.
Skład etatowy dowódca: kmdr por. Karol Kopiec zastępca dowódcy ds. polityczno-wychowawczych: ppor. Henryk Malinowski zastępca dowódcy ds. morskich: kpt. mar. Władysław Trzciński zastępca dowódcy ds. lądowych: mjr Tadeusz Klimczak zastępca dowódcy ds. gospodarczych i szef służby kwatermistrzowskiej: por. Mikołaj Zacharow (Rosjanin) szef sztabu: por. Robert Mietielica kompanie: kompania morska - ster-sygnalistów, artylerzystów i minerów-torpedystów (trzy plutony po 48 osób) - d-ca por. Metody Kajdałow (Rosjanin) kompania morskich specjalistów technicznych (trzy plutony po 48 osób - plutony: maszynistów, motorzystów i elektryków) - d-ca por. mar. Mariusz Iwankiewicz kompania desantowa (cztery plutony po 48 osób - plutony: cekaemów, minersko-saperski, łączności i artylerii) - d-ca por. mar. Eugeniusz Jereczek samodzielne plutony: oficerski chemiczny administracyjny żandarmerii Po 9 maja 1945 zorganizowano dwa dodatkowe, nieetatowe bataliony rekruckie, formalnie wchodzące w skład batalionu. Przypisy
Bibliografia Stanisław Komornicki: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 1, Regularne jednostki ludowego Wojska Polskiego : formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej Warszawa 1965
Kategoria:Bataliony ludowego Wojska Polskiego Kategoria:Jednostki szkolne Wojska Polskiego Kategoria:Szkolnictwo Marynarki Wojennej Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Jednostki zapasowe Wojska Polskiego