Kłobukowice – wieś w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, w gminie Mstów.
Położenie Wieś jest położona na granicy Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej z Wyżyną Wieluńską. W większości leży na wzniesieniu w pobliżu rzeki Warty, część wsi znajduje się jednak bezpośrednio nad jej brzegami. Historycznie miejscowość leży na terenie ziemi sieradzkiej.
Nazwa Pierwsza wzmianka w dokumencie z 1220 roku wymienia wieś w staropolskiej formie jako Clobukowycze, później w papieskim dokumencie w 1250 roku notowano ją także w zlatynizowanej staropolskiej formie jako Clobucovice. Nazwa miejscowości jest patronimiczna - pochodzi od nazwy osobowej Kłobuk lub Kłobukowicz.
Historia Prehistoria Na terenie miejscowości już w czasach epoki kamienia występowało osadnictwo, potwierdzają to badania archeologiczne, które doprowadziły do odkrycia min. narzędzi krzemiennych, pracowni krzemieniarskiej (stanowisko nr 9) oraz półsurowca krzemiennego.
Średniowiecze Pierwsza wzmianka historyczna o miejscowości pochodzi z 1220 roku, z dokumentu biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża dot. pobierania dziesięcin przez klasztor we Mstowie. Kolejna wzmianka o miejscowości znajduje się w łacińskim dokumencie z 1250 roku wydanym przez papieża Innocentego IV w Lyonie.
W 1400 roku miejscowość znajdowała się w posiadaniu kilku braci będących dziedzicami Zębocina: Dziersława, Jaśka (plebana kościoła św. Jakuba w Kazimierzu) Dobka, Klemensa i Poznana. Bracia w imieniu Dziersława sprzedali część wsi siostrze Katarzynie i jej synowi Janowi z Barwałdu Górnego. Pomimo sprzedaży wieś pozostała w rękach Dziersława, świadczy o tym pisanie się jego syna lub wnuka o tym samym imieniu z tej miejscowości w 1440 i 1446 roku. W latach 1462-1463 dziedzicem Kłobukowic był Andrzej, współwłaściel Małus Starych (dziś Małusy Małe), a w latach 1471-1474 bracia Mikołaj i Stanisław. W 1529 roku Jan Długosz wspomina o świadczeniu dziesięciny snopowej o wartości 3 grzywien przez Kłobukowice na rzecz klasztoru mstowskiego. W latach 1552-1553 właścicielami wsi byli Mikołaj i Jakub Kłobukowscy. Stan własnościowy wsi jako szlacheckiej utrzymywał się do XVIII wieku.
Okres zaborów W dniu 16 grudnia 1797 r. król pruski Fryderyk Wilhelm III nadał dobra z powiatu częstochowskiego i radomszczańskiego, w tym Kłobukowice z przyległością Kuchary księciowi Ludwikowi Wirtemberskiemu. Tenże wkrótce, bo już około 1799 r. sprzedał te dobra, wraz z Kłobukowicami, Aleksandrowi Schoenaich von Carolath. W następnych latach właścicielami dóbr, w których składzie pozostaje wieś zostają min. Julian Sosnowski, Ignacy Turkułł i Jan Nofok. W listopadzie 1844 roku Wincenty Majewski nabywa część dóbr min. Kłobukowice, Kuchary, Krasice i Zawadę od Jana Nofoka za 341 000 zł. Przed 1883 rokiem na dobra Kłobukowic składały się wsie i folwarki w Kłobukowicach i Kucharach liczące 976 morgów. W tym okresie we wsi istniał już pałac wraz z budynkami gospodarczymi oraz parkiem. Do XIX wieku folwark zależny od Skrzydlowa.
Kłobukowice w posiadaniu Reszków Od przełomu XIX i XX wieku samodzielny majątek ziemski w kluczu dóbr skrzydlowskich należący do Jana Reszke, dalsze losy wsi są opisywane w dwóch sprzecznych wersjach, wg pierwszej - od 1920 roku wieś należy do jego bratanicy Emilii, która w 1928 roku dokonuje parcelacji majątku. Druga wersja mówi o posiadaniu wsi od 1922 roku przez bratanicę Janinę i jej męża Adama Nieniewskiego.
Ośrodek kolonijny i II wojna światowa Od momentu przekazania pałacu w dzierżawę, a następnie na własność Zarządowi Miejskiemu w Częstochowie w zespole pałacowym w latach 30. XX wieku utworzony zostaje ośrodek kolonii letnich dla chłopców. Zarząd Miejski powierzył obiekty ośrodka Spółdzielni Spożywców "Społem". Placówka mogła pomieścić 500 dzieci, w trakcie trwania II wojny światowej (od 1941 roku) z powodu trudności ośrodek przyjmował rocznie 100 dzieci na dwa turnusy. We wrześniu 1944 roku w budynkach ośrodka kolonijnego, a także w okolicznych domach i gospodarstwach udzielono schronienia rodzinom i sierotom uciekającym z burzonej Warszawy (min. Zbigniew Pawlicki ps. „Żbik”) oraz profesorom stołecznych uczelni. Akcją kwaterowania kierowali przedstawiciele Rady Głównej Opiekuńczej.
16 stycznia 1945 roku, pluton zwiadu 54 Gwardyjskiej Brygady Pancernej, którym dowodził major Konoplickij zmierzając w kierunku Częstochowy zastosował manewr oskrzydlający, trasą Zawada - Kłobukowice - Cegielnia. Manewr poskutkował przejęciem mostu na rzece Warcie we Mstowie, i utorowania drogi dla czołgów nadciągających ze strony Koniecpola.
Okres Powojenny i Współczesność Po 1945 roku w miejscowości (w budynku pałacu) funkcjonowała jednostka wojskowa, następnie w latach 50. Dom Starców i Zespół Uprawy Ziemi. W latach 1960-1974 we wsi istniał Państwowy Dom Dziecka. Od 1974 w Kłobukowicach działa Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna, następnie tereny zespołu pałacowego przejmuje PGR z Małus Wielkich. W 1989 roku Związek Młodzieży Wiejskiej po skomunalizowaniu pałacu odkupuje teren od gminy i starał się urządzić w miejscowości reprezentacyjny kompleks wypoczynkowy i Uniwersytet Ludowy. W 1991 roku prace prowadzone przez ZMW załamują się i nigdy nie zostają ukończone. Współcześnie (2024) trwają prace nad przywróceniem czasów świetności Kłobukowic poprzez prace remontowe prowadzone przez nowego właściciela na terenie zespołu pałacowego.
Badania archeologiczne W 1992 roku w miejscowości mgr Iwona Młodkowska oraz mgr Zygmunt Firek przeprowadzili badania archeologiczne prowadzone na 9 stanowiskach. W poniższej tabeli znajdują się informacje o ilości i szacowanym wieku materiałów i przedmiotów odnalezionych w trakcie wykopalisk, z podziałem na stanowiska. Dane pochodzą z Kart Ewidencji Stanowiska Archeologicznego. +Badania Archeologiczne w KłobukowicachNumer stanowiskaFunkcja obiektuKulturaBliższa chronologiaMateriał masowyWyodrębnione znaleziska1ślad osadniczynieokreślonaepoka kamienia1 wiór krzemiennyosadaprzeworskaokres wpływów rzymskich7 ułamków ceramicznychnowożytnaokres nowożytny3 ułamki ceramiczne2ślad osadniczynieokreślonaokres prehistoryczny1 ułamek ceramicznyosadanowożytnaokres nowożytny7 ułamków ceramicznych3osadanieokreślonaokres prehistoryczny6 ułamków ceramicznychśredniowiecznaokres średniowiecza23 ułamki ceramiczne1 denar koronny Jana Olbrachtanowożytnaokres nowożytny11 ułamków ceramicznych4ślad osadniczynieokreślonaepoka kamienia1 odłupek krzemiennyosadaokres prehistoryczny8 ułamków ceramicznychśredniowiecznaokres średniowiecza6 ułamków ceramicznychślad osadniczynowożytnaokres nowożytny2 ułamków ceramiczne5nieokreślonaepoka kamienia1 wiór krzemiennyosadaśredniowiecznaokres średniowiecza16 ułamków ceramicznychnowożytnaokres nowożytny5 ułamków ceramicznych6ślad osadniczynieokreślonaepoka kamienia1 fr. wióra, 1 odłupek krzemienny1 narzędzie wnękoweosadaśredniowiecznaokres średniowiecza14 ułamków ceramicznych7nieokreślonanieokreślona7 ułamków ceramicznych8średniowiecznaokres średniowiecza17 ułamków ceramicznych9nieokreślonaepoka kamienia1 rdzeń wielopiętowy, 1 drapacz na wiórze, 10 wiórów i odłupków krzem.ślad osadniczyłużyckaepoka brązu4 ułamki ceramiczneosadaśredniowiecznaokres średniowiecza43 ułamki ceramiczne
Przynależność administracyjna + Przynależność administracyjna wsi Kłobukowice Okres PaństwoZwierzchność Jednostka administracyjna?-1220 Królestwo Polskiewojewództwo sieradzkie1220-15691569-1717 Rzeczpospolita Obojga Narodów1717-1793Rzeczpospolita Obojga NarodówImperium Rosyjskie 1793 border|20px Królestwo Prus departament łęczycki 1793-1798 departament piotrkowski 1798-1807 departament kaliski 1807-1815 Księstwo Warszawskie Cesarstwo Francuskie departament kaliski 1815-1816 Królestwo Polskie Imperium Rosyjskie1816-1837 województwo kaliskie 1837-1842 gubernia kaliska 1842-1844 1845-18671867-1916 Kraj Nadwiślański gubernia piotrkowska 1916-1918 Królestwo PolskieCesarstwo Niemieckie, Austro-Węgry1918 Królestwo Polskie1918-1939 Rzeczpospolita Polska województwo kieleckie 1939-1945 Generalne Gubernatorstwodystrykt radomski 1939-1945 20px Polskie Państwo Podziemne Okręg Radom-Kielce 1945-1950 Rzeczpospolita Polska województwo kieleckie 1950-1952 województwo katowickie 1952-1975 Polska Rzeczpospolita Ludowa 1975-1989 województwo częstochowskie 1989-1998 Rzeczpospolita Polska od 1999 województwo śląskie
Ludność W 1827 roku na terenie miejscowości znajdowało się 19 domów, ponad 50 lat później w 1880 roku było to już tylko 9 domów (4 należące do folwarku). W czasach współczesnych, w 2002 roku na terenie wsi znajdowało się 47 domów.
Pałac
Na terenie wsi zachował się zespół pałacowy z eklektycznym dworkiem i ruinami XVIII-wiecznego spichlerza, parkiem w stylu angielskim oraz aleją drzew w kierunku Skrzydlowa. Od 2024 roku pałac ma nowego właściciela, który rozpoczął zabezpieczanie i odbudowę zniszczonego terenu. Pałac wraz ze spichlerzem i parkiem wpisano do rejestru zabytków 23 maja 2025 (nr rej. A/1577/25)Spis obiektów wpisanych do rejestru (tabela) - stan na 5 sierpnia 2025 bip.katowice.wkz.gov.pl [dostęp 2025-08-07].
Turystyka Nad rzeką Wartą znajduje się obszerna strefa rekreacyjna (miejsca piknikowe, plac zabaw i boisko do siatkówki plażowej) oraz kąpielisko wraz z plażą.
Transport W miejscowości znajduje się przystanek autobusowy obsługiwany przez dwie linie:
118 - na trasie Święta Anna - Częstochowa, przewozy realizowane przez firmę Trans-Mech, 131 - na trasie Kuchary - Mstów, przewozy realizowane przez firmę Wanam-Bus. Organizatorem komunikacji jest Jurajski Związek Gminno-Powiatowy "Komunikacja Jurajska"
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Kłobukowice