Krokowa (kaszb. Krokòwò, niem. Krockow)Fryderyk Lorentz, „Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskiem” () (). – wieś kaszubska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa. Leży przy skrzyżowaniu dróg wojewódzkich nr 213 i nr 218.
Wieś jest sołectwem, siedzibą gminy gminy Krokowa.
Krokowa wraz z miejscowościami ościennymi Minkowicami, Goszczynem tworzy zwarty obszar zabudowany o charakterze małomiasteczkowym. Znajdowała się tu stacja końcowa linii kolejowej Puck – Krokowa.
W latach 1945–1975 miejscowość administracyjnie należała do tzw. dużego województwa gdańskiego, a w latach 1975–1998 do tzw. małego województwa gdańskiego.
Historia thumb|200 px|left|Kościół św. Katarzyny Aleksandryjskiej thumb|200 px|left|Pałac w Krokowej, rys. Alexander Duncker (1860) Wieś od XII wieku do 1945 należała do rodu Krokowskich. Od końca XVI w. do połowy XIX w. Krokowa była centrum kalwinizmu na Pomorzu Gdańskim i przynajmniej do połowy XIX w. odbywały się tutaj regularne nabożeństwa ewangelicko-reformowane po kaszubsku. Po wygaśnięciu polskiej linii rodu pod koniec XVIII w., Krokowa przeszła w ręce linii zniemczonej używającej nazwiska von Krockow. Najbardziej dramatyczny moment rodziny von Krockow przypadł na lato 1939. W rodowej posiadłości, która leżała na terytorium II Rzeczypospolitej, żyło czterech braci von Krockowów: Albrecht, Heinrich, Reinhold i Urlich, mających obywatelstwo polskie. Reinhold został wcielony do polskich ułanów, a Heinrich i Urlich uciekli na niemiecką stronę i zaciągnęli się do hitlerowskiego wojska. Cała trójka uczestniczyła w walkach, we wrześniu 1939. 26-letni Albrecht, aby uniknąć rozkazu mobilizacyjnego do Wojska Polskiego, dokonał samookaleczenia: stracił palec u nogi. Był gospodarzem majątku do 1945. Ułan Reinhold po kilku tygodniach powrócił z niemieckiej niewoli i spotkał się z braćmi w Krokowej. Reinhold wstąpił do SS i z dwójką braci walczył dla III Rzeszy. Wszyscy trzej zginęli na froncie. Z kwerendy, którą na zlecenie wojewody pomorskiego wykonał profesjonalny historyk wynika, że nekrologi trzech poległych braci von Krockow zawierały stwierdzenie: W ciężkich czasach polskich rządów pozostawali wierni niemczyźnie.
Zabytki thumb|Pałac z lotu ptaka kościół parafialny św. Katarzyny Aleksandryjskiej, neogotycki, z połowy XIX w., do 1945 ewangelicki. Ceglany, nietynkowany, o charakterystycznych, ośmiokątnych, płasko zwieńczonych wieżach z ceglaną balustradą. Główną patronką krokowskiego kościoła jest św. Katarzyna Aleksandryjska, natomiast na bocznych obrazach widnieją: św. Pius X i św. Wojciech. Kościołem opiekują się Zmartwychwstańcy.
pałac – z częściowo zachowaną fosą był budowany od XIV wieku, a obecny kształt uzyskał w XVIII w. W 1945, gdy właściciele zostali zmuszeni do wyjazdu do Niemiec, budynek został znacjonalizowany. W pałacu obok dyrekcji Zakładu Hodowli Roślin był Kaszubski Dom Kultury. To tu miał siedzibę około 20-osobowy zespół folklorystyczny Kaszëbë, założony i prowadzony przez Jerzego Łyska – kierownika Kaszubskiego Domu Kultury. Ten dom był jedną z placówek wiejskich powiatu puckiego. Pałac popadł w ruinę. W 1990 został ze odrestaurowany przez polsko-niemiecką fundację, w skład której wchodzą także dawni właściciele. Obecnie jest to hotel i muzeum.
Kolej w Krokowej thumb|Dawny dworzec kolejowy Krokowa W dużej części finansowana przez rodzinę von Krockow, 1-torowa linia kolejowa (rozstaw torów 1435 mm) z Pucka do Krokowej o długości 22,39 km, budowana była przez konsorcjum cukrowni, gorzelni i organizacji rolników z okolicznych terenów. Dotarła do wsi jesienią 1903. Otwarcie całej linii, której wykonawcą była firma Lenz & Co., nastąpiło 26 września 1903.
W latach 2001–2003 baza Kolei DrezynowejKolej Drezynowa. (obecnie nie funkcjonuje).
Linię kolejową Swarzewo – Krokowa rozebrano i zamiast niej jest obecnie asfaltowa trasa rowerowa o takim samym przebiegu.
Przyroda W najbliższej okolicy znajdują się rezerwaty przyrody Zielone, Moroszka Bielawskiego Błota i Woskownica Bielawskiego Błota.
Związani z Krokową prof. Alfred Czermiński – były prorektor Uniwersytetu Gdańskiego, założyciel i rektor Wyższej Szkoły Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Gdyni Albrecht von Krockow Matthias von Krockow Reinhold von Krockow Kazimierz Plocke – były wójt gminy, poseł Platformy Obywatelskiej, wiceminister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Zobacz też Elektrownia Jądrowa Żarnowiec Karwia Karwieńskie Błota Drugie Karwieńskie Błota Pierwsze Wielka Piaśnica Żarnowiec Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Krokowej
Przypisy Raport o stanie gminy Krokowa w 2025. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2025 s. 8 Raport o stanie gminy Krokowa w 2025. Sołectwa s. 7 GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Kategoria:Ośrodki kalwinizmu w I Rzeczypospolitej