Księżomierz (dawniej także Księżomiesz) – dawna wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie kraśnickim, w gminie Gościeradów.
Nazwę zniesiono z 1.01.2024 r. Jednocześnie zniesiono nazwę Księżomierz Dzierzkowska (osada leśna), zmieniając rodzaj miejscowości oraz nazwy: Ulica Dzierzkowska na Księżomierz Dzierzkowska, Ulica Gościeradowska na Księżomierz Gościeradowska, Ulica Kościelna na Księżomierz Kościelna.
Poniższy opis dotyczy stanu przed 2024 r.
Wieś królewska w starostwie urzędowskim w powiecie urzędowskim województwa lubelskiego w 1786 rokuKarol de Perthées, Mappa szczegulna woiewodztwa lubelskiego 1786.. Za Królestwa Polskiego istniała gmina Księżomierz. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Księżomierz. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.
Wieś stanowi sołectwo gminy Gościeradów. Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 917 mieszkańców.
W Księżomierzy urodził się Jan Nosek – poseł na Sejm II RP, więzień Majdanka a także Grzegorz Tuderek poseł na Sejm III RP.
Integralne części wsi + Integralne części wsi Księżomierz przed 1 stycznia 2024 r. SIMC Nazwa Rodzaj 0792099 Księżomierz Dzierzkowska osada leśna (zniesiona 1 stycznia 2024 r.)0792053 Ulica Dzierzkowska część wsi (od 1 stycznia 2024 r. wieś)0792060 Ulica Gościeradowska część wsi (od 1 stycznia 2024 r. wieś)0792076 Ulica Kościelna część wsi (od 1 stycznia 2024 r. wieś)
Historia Księżomierz w roku 1554 Xiaszmiesza, wież położona 14 km na południowy zachód od Urzędowa. Historycznie położona w powiecie urzędowskim parafii Dzierzkowice. Wieś stanowiła własność królewską. W roku 1554 Stanisław Tęczyński wojewoda sandomierski i starosta urzędowski lokuje wieś Księżomierz na terenie należącym do wsi Dzierzkowice. Jest to lokacja wtórna bowiem w 1488 r. była już Keszomiesza osadą graniczącą z Boiską Wolą i Leśnikiem, połączona drogą ze Świeciechowem. Była królewszczyzną. Nie pisze o niej Długosz, chociaż opisał parafię Dzierzkowice, do której Księżomierz należała. Z opisu z roku 1565 wiadomo że wieś osadzona w dąbrowie przy gościńcu lubelskim posiadała 50 kmieci na 27 ¼ łana. Było w niej wówczas 7 ludzi wolnych (wolników), 5 karczmarzy, zagrodnicy, kołodziej, kowal, szewc. Wieś graniczy z Lisnikiem i Dzierzkowicami.
W 1905 r. w spisach figurują: wieś Księżomierz, folwark Księżomierz, wieś Księżomierz Łanowe Sołtysy i wieś Księżomierz Poduchowne. Spis powszechny z 1921 roku wykazuje tylko wieś i kolonię Księżomierz spisane razem.
W czasie agresji III Rzeszy na Polskę, Warszawska Brygada Pancerno-Motorowa z rejonu Księżomierza podjęła uniedaną próbę powstrzymania przeprawiajacy się na wschodni przeg Wisły pod Annopolem wojsk niemieckiej 10 Armii.
15 marca 1942 Niemcy spacyfikowali wieś. Zabili kilkanaście osób a zabudowania spaliliJózef Fajkowski, Jan Religa: Zbrodnie hitlerowskie na wsi polskiej 1939-1945. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1981, s. 392.
Po II wojnie światowej były to trzy wsie: Księżomierz Dzierzkowska, Księżomierz Gościeradowska i Księżomierz Kościelna oraz wieś Księżomierz Kolonia traktowane jako oddzielne miejscowości. W 1970 r. istniały wsie: Księżomierz Wieś i Księzomierz Kolonia. Potem funkcjonowały: Księżomierz (wieś), Księżomierz Osada i Księżomierz Kolonia, a pozostałe miały status części miejscowości. Księżomierz Gościeradowska była osadą leśną.
Zobacz też Księżomierz
Przypisy Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw i rodzajów niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych. ()
GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 grudnia 2023 r. w sprawie ustalenia, zmiany i zniesienia urzędowych nazw i rodzajów niektórych miejscowości oraz obiektów fizjograficznych ()
Bibliografia
Kategoria:Księżomierz Kategoria:Wsie starostwa urzędowskiego