Chrośnica (wieś w województwie wielkopolskim)

Chrośnica – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Zbąszyń.

Położenie Wieś otoczona jest lasami. Na północ od Chrośnicy przebiega droga wojewódzka nr 302. Miejscowość dała nazwę przystankowi kolejowemu Chrośnica.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od drugiej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1489 kiedy to odnotowano ją pod staropolską nazwą „Crosznycza”, 1497 „Chroszno”, 1510 „Chrosznicza”, 1530 „Chrosnicza”, 1571 „Krossnicza” .

Po rozbiorach Polski w okresie zaborów Niemcy stosowali zgermanizowane, niemieckie nazwy "Chrosnitz", a później "Kroschnitz".

Wieś była początkowo własnością szlachecką, należącą do dóbr zbąszyńskich i była własnością lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Zbąskich, którzy od nazwy miejscowości Zbąszyń przyjęli odmiejscowe nazwisko. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1530 odnotowana została w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1510 należała do parafii Przeprostynia (obecnie Przyprostynia) .

W XVI i XVI wieku należała do polskiej szlachty z rodu Zbąskich. Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z 1489 kiedy Abraham Zbąski ze Zbąszynia swoje dobra po ojcu, tj. miasto Zbąszyń wraz z wsiami, m.in. Chrośnicę, dał braciom Piotrowi i Marcinowi, którzy podzielili między siebie te dobra. Wieś Chrośnica przypadła wówczas Piotrowi. W 1497 odnotowano, że Chrośnica miała prawo wyrębu w lasach i borach oraz prawo wypasu na płonych pastwiskach (łac. „pascua sterilia”) należących do Zbąszynia.

W 1510 odnotowano, że Chrośnica położona była wśród lasów. W 1571 nastąpiło rozgraniczenie miasta Lwówka i Trzciela z wsiami oraz Zbąszynia z wsiami, w tym m.in. z Chrośnicą. W 1582 miał miejsce proces sądowy o szkody wyrządzone przemocą w Chrośnicy, a mianowicie o wykoszenie łąki w miejscu zwanym „Tążyń”, a także o zabranie 100 wozów siana, o wyrąbanie 46 dębów oraz 150 innych drzew w lesie Tążyń, o zabranie 60 wozów siana z miejsca zwanego „Buda”, 40 wozów z miejsca zwanego Tążyń i 50 wozów z miejsca zwanego „Chojennik -Chojnikowska Struga”. W 1594 zawarto ugodę o rozgraniczenie Zbąszynia, wsi Boruja, Chrośnicy i Łomnicy. Odnotowano wówczas, że m.in. do Chrośnicy należy ostrów z lasem zwanym Tążyń przy Chojeniku Małym (Chojnikowska Struga). Przy kopcach granicznych dóbr Lwówek usypano kopce narożne wsi Łomnica, Chrośnica i Boruja.

W 1531 bracia ze Zbąszynia Piotr i Jan Zbąscy podzielili swoje dobra, a w tym m.in. po połowie wieś Chrośnicę. W 1531 Jan Zbąski kustosz wiślicki, kanonik poznański oraz sekretarz króla polskiego Zygmunta I Starego sprzedał swojemu bratu Piotrowi m.in. połowę Chrośnicy za 800 grzywien z zastrzeżeniem prawa odkupu. W 1571 jako właściciel Chrośnicy występuje Abraham Zbąski. W 1582 jako właściciela we wsi odnotowano także posła na sejm Stanisława Zglinickiego, który złożył przed sądem ziemskim pozew o szkody wyrządzone w Chrośnicy.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1510 w Chrośnicy odnotowano 4 łany osiadłe i 8 kmieci. Na dwóch łanach gospodarowali dwaj sołtysi. W 1510 kmiecie chrośniccy płacili plebanowi tylko opłatę zwaną meszne, w tym także obaj sołtysi. W jej ramach każdy dawał po 6 korczyków żyta i tyleż owsa. W 1530 miał miejsce pobór podatków z 3 łanów, sołtys z jednego łanu płacił 6 groszy. W 1563 miał miejsce pobór podatkowy we wsi z 4,5 łana, połowy łana sołtysiego, karczmy dorocznej. W 1581 pobrano podatki z 3,5 łana, od 6 zagrodników, dwóch komorników, rzemieślnika oraz pasterza wypasającego 20 owiec.

Wieś była znana w wyrobu płótna. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Pod koniec XIX wieku wieś należała do powiatu międzyrzeckiego. Chrośnice liczyły wtedy 45 domostw i 309 mieszkańców, z czego 266 było katolikami, a 43 wyznania ewangelickiego.

Podczas powstania wielkopolskiego została opanowana przez powstańców 3 stycznia 1919 i stała się bazą wypadową w trakcie walk o Zbąszyń.

W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Chrośnica, po jej zniesieniu w gromadzie Zbąszyń. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zielonogórskiego.

Zabudowania We wsi zachowały się zabudowania dawnego folwarku () oraz stare drewniane i szachulcowe domy z końca XIX wieku. W latach 1981–1983 na skraju wsi wybudowano nowoczesny kościół pw. Nawiedzenia N.M.P, filialny w parafii łomnickiej według projektu Aleksandra Holasa. Postawiona obok dzwonnica jest pomnikiem 19 ofiar II wojny światowej.

Szkoły We wsi znajduje się szkoła podstawowa. Było także gimnazjum, w którym uczyli się także uczniowie z takich miejscowości jak Perzyny, Zakrzewko, Przyprostynia, Stefanowo i Łomnica.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Chrośnica (wieś w województwie wielkopolskim)