thumb|418x418px|Mapa południowej Mezopotamii w okresie starobabilońskim (ok. 2000-1595 p.n.e.) thumb|200px|Gliniany stożek z inskrypcją wymieniającą imię Lipit-Isztara; zbiory Walters Art Museum, Baltimore (USA) Lipit-Isztar lub Lipit-Esztar – piąty król z I dynastii z Isin, syn i następca Iszme-Dagana. Według Sumeryjskiej listy królów (kopie L1+N1, P2 i P5)„The Sumerian king list (transliteration)” na stronie Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (ETCSL) (wiersze 363-364) oraz Listy królów Ur i IsinA.K. Grayson, Königslisten und Chroniken. B. Akkadisch, w: Reallexikon der Assyriologie, tom VI (Klagesang-Libanon), Walter de Gruyter, Berlin - New York 1980-83, s. 90. panować miał przez 11 lat. Jego rządy datowane są na lata ok. 1934–1924 p.n.e. (chronologia średnia)Marc Van De Mieroop, A History..., s. 282..

Imię Imię króla, znaczące „Ten, którego stworzyła bogini Isztar”hasło liptu, The Assyrian Dictionary, tom 9 (L), The Oriental Institute, Chicago 1973, s. 201., odczytywać można zarówno Lipit-Ištar (w języku akadyjskim), jak i Lipit-Eštar (w języku amoryckim), jako że władca ten pochodził z dynastii amoryckiej. W Kodeksie Lipit-IsztaraFrancis R. Steele, The Code ..., s. 10-13 (kol. I 21, 35, 39; kol. II 29)., jego „nazwach rocznych”lista „nazw rocznych” Lipit-Isztara na stronie Cuneiform Digital Library Initiative (CDLI) („nazwy roczne” '1' oraz 'i'), a także innych tekstach (np. kopiach WB 444 i P5 Sumeryjskiej listy królówThorkild Jacobsen, The Sumerian ..., s. 124-125, przypis 352.) imię Lipit-Isztara poprzedzone jest determinatywem dingir (w transliteracji dLi-pí-it-Eš4/Iš4-tár), który stawiano tylko przed imionami bogów, co świadczy o panującej za jego panowania idei „boskości” władcy. Z tego też względu w niektórych tłumaczeniach występuje on jako „boski Lipit-Isztar”Jean-Jacques Glassner, Mesopotamian Chronicles, Society of Biblical Literature, Atlanta 2004, s. 125.Thorkild Jacobsen, The Sumerian..., s. 125..

Panowanie Niewiele wiadomo o politycznych wydarzeniach za czasów jego panowania. Prowadził prace budowlane w Ur („nazwa roczna” 'b'), głównie przy Gipar, świątyni boga Ningublagi, gdzie jako najwyższą kapłankę osadził swą córkę Enninsunzi („nazwa roczna” 'g')hasło Lipit-Eshtar, w: Gwendolyn Leick, Who's Who..., s. 97.. Dbał o sprawiedliwość w swym królestwie, wydając edykty umarzające długi i uwalniające ludność od pracy przymusowej („nazwa roczna” 'e'). Najlepiej znany jest jednak ze swych reform, zawartych w tzw. Kodeksie Lipit-Isztara, które m.in. regulowały udział pewnych grup ludności w pracach publicznych i ograniczały niewolnictwo za długi. Pod koniec swego panowania Lipit-Isztar popadł w konflikt z Gungunumem (1932-1906 p.n.e.), królem Larsy, który podbił należące do Isin miasto UrJoachim Śliwa (red.), Wielka Historia Świata, tom 2 (Stary i Nowy Świat od „rewolucji” neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego), Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 214-215. W niejasnych okolicznościach po śmierci Lipit-Isztara władzę w państwie przejął uzurpator Ur-Ninurta.

Kodeks Lipit-Isztara

Kodeks Lipit-Isztar to kolejny zbiór praw na Starożytnej Mezopotamii, który przetrwał do dziś. Jego nazwa wywodzi się od panującego króla Lipit-Isztara, który panował przez 11 lat. Kodeks spisany został na początku II tysiąclecia p.n.e., w języku sumeryjskim. Został on odnaleziony w Iraku w latach 1899–1900, obecnie znajduje się w muzeum w Pensylwanii. Wstęp zbioru odwołuje się, podobnie jak Ur-Nammu, do bogów oraz władcy, wymieniając także tytuły króla: „Dzielny gospodarz z Ur… Godny Pan Uruku…. Król Isin… …Summeru i Akad”.

Część poświęcona prawu, zaczyna się od kwestii związanych z użyczaniem różnych rzeczy np. łodzi, sadu, a nawet gruntów rolnych – własność prywatna była więc mocno chroniona. W dalszej części poruszona zostaje kwestia niewolników, w tym miejscu występuje podział na obywateli posiadających wolność i jej nie mających. W drugim paragrafie jednak wskazano kilka innych grup, takich jak choćby syn urzędnika państwowego lub pałacowego. Można więc wywnioskować, że urzędnicy państwowi byli osobami uprzywilejowanymi. W dalszych częściach podejmowane są zagadnienia prawa spadkowego, posagu oraz najmu i użyczenia. Występuje tam także pojęcie „prawdziwej sprawiedliwości”, a król wskazuje w nim, że wypełnił zadanie wyznaczone mu przez boga Enlila (Pan Wiatru).Tekst Kodeksu Lipit-Isztara złożony został z siedmiu, fragmentarycznie zachowanych glinianych tabliczek, zawierających część prologu, 37 przepisów prawnych i epilogu.

Przykłady prawFrancis R. Steele, The Code ..., Philadelphia 1948, s. 10-24. § 9. „Jeśli ktoś wszedł do czyjegoś sadu i został ujęty za kradzież, zapłaci dziesięć szekli srebra” § 10. „Jeśli ktoś ściął drzewo w ogrodzie kogoś innego, zapłaci połowę miny srebra” § 14. „Jeśli czyjś niewolnik dał wykup swojemu panu i zostało to udowodnione jego panu dwa razy, niewolnik ten otrzyma wolność” § 25. „Jeśli mężczyzna poślubił kobietę i urodziła mu ona dzieci, a te dzieci żyją, i niewolnica również urodziła dzieci dla swego pana, lecz ten ojciec dał wolność niewolnicy i jej dzieciom, to dzieci niewolnicy nie będą dzielić się majątkiem z dziećmi ich dawnego pana” § 27. „Jeśli żona mężczyzny nie urodziła mu dzieci, lecz nierządnica z publicznego placu urodziła mu dzieci, mężczyzna ten zapewni zboże, olej i ubrania dla tej nierządnicy. Dzieci, które urodziła mężczyźnie nierządnica, będą jego spadkobiercami i dopóki żyje jego żona, dopóty nierządnica nie będzie mieszkała w jednym domu z żoną mężczyzny” § 35. „Jeśli ktoś wynajął wołu i okaleczył jego oko, zapłaci połowę jego ceny” § 36. „Jeśli ktoś wynajął wołu i złamał jego róg, zapłaci jedną czwartą jego ceny”

Przypisy

Bibliografia

Marc Van De Mieroop, A History of the Ancient Near East ca. 3000-323 BC, Blackwell Publishing, 2004. Thorkild Jacobsen, The Sumerian King List, Assyriological Studies 11, The University of Chicago Press, Chicago - London 1939. Francis R. Steele, The Code of Lipit-Ishtar, University of Pennsylvania Museum Monographs, Philadelphia 1948. hasło Lipit-Eshtar, w: Gwendolyn Leick, Who's Who in the Ancient Near East, London and New York 2002, s. 97.

Linki zewnętrzne lista „nazw rocznych” Lipit-Isztara na stronie Cuneiform Digital Library Initiative (CDLI) lista hymnów i poematów poświęconych Lipit-Isztarowi na stronie Electronic Text Corpus of Sumerian Literature (ETCSL) Zbiory praw Starożytnego Bliskiego Wschodu. Poznaj drakońskie kary za poszczególne przestępstwa

Kategoria:Królowie Isin