Komorzno (niem. ReinersdorfRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie kluczborskim, w gminie Wołczyn.
Do wsi należą przysiółki wsi: Lubiatowice, Zajdak, Wolna Wieś (do 2002 r. Kolonia Komorzeńska), Sułaszów oraz ZapłotnikRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Nazwa Nazwa wywodzi się od staropolskiego „komor – komar”, czyli miejsca obfitego w komary. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany pod koniec wieku XIX wymienia dwujęzyczne nazwy miejscowości – polską Komorzno oraz niemiecką ReinersdorfKomorzno w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego” Tom IV, str. 317.
Historia .
Komorzno leży na styku dwóch krain geograficznych – Śląska i Wielkopolski (przy czym sama miejscowość leży na Śląsku) – powstały tu we wczesnym średniowieczu systemy obronne, których elementy zachowały się do dziś. Są to dwa grodziska: pierwsze z X-XII wieku, drugie z XIII-XIV wieku. Wzdłuż rzeki Pratwy w rejonie Proślic, Miechowy, Komorzna, Kostowa znajdują się urządzenia ziemne, będące pozostałością budowanych niegdyś fortyfikacji.
. W Kodeksie dyplomatycznym Śląska zawierającym zbiory dokumentów i listów dotyczących Śląska znajduje się przedruk dokumentu, w którym zawarta jest informacja, iż w 1203 roku Cyprian – biskup wrocławski – konsekrował kościół w Trzcinicy, nadając mu imię św. Wincentego i św. Marii Magdaleny oraz przekazał dziesięcinę z Komorznik. Jest to pierwsza udokumentowana wzmianka o tej wsi.
. Do XVI stulecia Komorzno należało do Księstwa Legnicko–Brzeskiego. Pod koniec tego wieku stanowiło własność rodziny Stwolińskich. Następnie majątek nabyła rodzina Frankenberg – Proslitz, do której należały także leżące nieopodal Proślice. W czasie władania tymi wioskami przez rodzinę Frankenberg nastały dla mieszkańców Komorzna ciężkie czasy. Wieś przeżyła splądrowanie przez wojska duńskie w 1627 roku, w 1633 najazd wojsk tatarskich i saskich, a w 1643 najazd wojsk szwedzkich. Dobra komorzniańskie przechodziły z rąk do rąk – w 1716 roku Frankenbergowie sprzedali posiadłość Danielowi von Kottulinsky, ten zaś w roku 1740 odsprzedał ją rodzinie Fischer – Paczenski, która od niemieckiej nazwy wsi przyjęła nazwisko Reinersdorf. Do II wojny światowej majątek znajdował się w rękach wyżej wymienionej rodziny.
W XVII wieku w Komorznie urodził się Jerzy Bock (1621-1690) – stylista polski z luteran śląskich.
Od 1774 r. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono trzy kłosy zboża wyrastające z murawy.
Na początku XIX wieku w wyniku wojny śląsko–pruskiej, Śląsk wraz z ziemią kluczborską przeszedł bez walki w ręce Napoleona. Według przekazów ludowych przez Komorzno przechodziły w tym czasie wojska napoleońskie – z Komorzna do Byczyny, gdzie jakiś czas stacjonowały. Do dzisiejszego dnia miejscowa ludność polną drogę z Komorzna do Byczyny nazywa „napoleonką”.
W połowie XIX wieku w Komorznie tylko 6 domów chłopskich było murowanych, a reszta zbudowana była z drewna i muru pruskiego. We wsi przed II wojną światową istniał okazały budynek szkolny, który został spalony przez wojska radzieckie w 1945 roku. W styczniu 1945 roku ludność niemiecka Komorzna opuściła domy w obawie przed zbliżającym się frontem, co doprowadziło do ograbienia opustoszałej wsi przez szabrowników. Od początku maja 1945 roku rozpoczęła się wielka akcja osiedleńcza, spowodowana głównie napływem polskich przymusowych wysiedleńców z utraconych na rzecz ZSRR byłych polskich województw wschodnich. Dużą grupę przybyłych do Komorzna osób stanowili przybysze ze Staryk – wsi położonej na pograniczu Polesia i Wołynia (powiat sarneński). Zawiesili oni w zabytkowym kościele w Komorznie święte obrazy przywiezione ze swojej rodzinnej miejscowości i obecnie stanowią liczną grupę mieszkańców Komorzna. W szkolnych dziennikach do tej pory często pojawiają się nazwiska Lechów, Garbowskich, Rudnickich, Wrześniewskich – uczniowie ci to potomkowie rodów przybyłych przed laty ze Staryk do Komorzna. Mniej liczną grupę przesiedleńców przybyłą z województwa tarnopolskiego stanowili mieszkańcy wsi Rzepińce (rodziny: Szczerbaty, Piotrowski, Marciniak, Skibiński, Bober, Winnik, Berezowski, Hrynik). Rodziny przybyłe ze wschodu do Komorzna zostały okrutnie doświadczone w czasie wojny. Wielu ich bliskich zostało unicestwionych w czasie II wojny światowej przez działające na tych terenach oddziały banderowców. Aby uczcić pamięć pomordowanych przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) mieszkańców Kresów Wschodnich – ci, którzy ocaleli – ufundowali obelisk tym, którzy końca wojny nie dotrwali. Znajduje się on na cmentarzu w Komorznie.
W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Komorzno, po jej zniesieniu w gromadzie Krzywiczyny.
Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół ewangelicki, obecnie rzym.-kat. fil. pw. św. Jadwigi, drewniany, obecny wzniesiony w 1753 roku na miejscu poprzedniego z roku 1623, z którego zachowała się tylko wieża. Od 1945 roku jest to kościół katolicki. Wnętrze salowe, w którym wzdłuż ścian umieszczone są empory, nakryte jest pozornym sklepieniem kolebkowym. Ambona późnorenesansowa, zaś ołtarz główny wczesnobarokowy z XVII w. z kolumnami o bogatej dekoracji snycerskiej, wypisany z księgi rejestru pozostałości zespołu dworskiego, z XVIII-XIX w.: oficyna park domy nr 20, nr 35, nr 52 z XIX w.
Przyroda Teren wokół Komorzna zaliczany jest do mezoregionu Wysoczyzny Wieruszowskiej. Utworzono tu w 1969 roku dwa leśne rezerwaty przyrody. Pierwszy pod nazwą Komorzno w celu zachowania buczyny pomorskiej. W tym niewielkim rezerwacie (3,74 ha) wytworzone są dwa wyraźne piętra: panujący buk w wieku ok. 200 lat z pojedynczymi egzemplarzami 250 letnimi oraz współpanującymi: dębami i grabem.
Drugi pod nazwą Krzywiczyny w celu zachowania fragmentu lasu mieszanego z udziałem jodły na krańcach jej północnego zasięgu. W starym drzewostanie mieszanym rośnie w towarzystwie kilkudziesięciu dorodnych jodeł najwspanialszy okaz tego gatunku. Mając przeszło 4 metry w obwodzie, dochodzi do 40 m wysokości. W niektórych oddziałach leśnych w pobliżu Komorzna spotkać można ponadto okazałe buki pospolite, których pień w obwodzie potrafi opasać dopiero trzech dorosłych ludzi oraz potężne dęby i jawory.
W obrębie wsi zachowały się wiekowe aleje dębowe obsadzone drzewostanem liczącym ponad sto lat oraz pojedyncze okazy tego gatunku pamiętające czasy napoleońskie. Podróżnych przejeżdżających przez Komorzno urzeka swą urodą, szczególnie w maju, aleja kasztanowa, ciągnąca się aż do Ignacówki (woj. wielkopolskie). Jest to najdłuższa aleja kasztanowców w Polsce i Europie oraz trzecia pod względem długości na świecie.
Urodzeni w Komorznie Konrad Frankenberg z Komorzna (ur. ok. 1370, zm. ok. 1420) – rycerz na dworze Władysława Jagiełły, księcia litewskiego, późniejszego króla Polski. Jerzy Bock (1621-1690) – polski pisarz religijny, poeta, tłumacz oraz kaznodzieja. W latach 1646–1650 pełnił funkcję diakona w Wołczynie. Adam Kotowski herbu Kot (1626-1693) – stolnik wyszogrodzki, stronnik króla Jana Sobieskiego. Jan Muthmann (1685-1714) – pastor, pietysta, teolog, autor pierwszej polskiej książki na Śląsku Cieszyńskim, przez rok (1708-1709) pełnił funkcje diakona w Wołczynie. Samuel Ludwik Zasadius (1695-1756) – pisarz, pastor, pietysta. Najwybitniejszy śląski pisarz luterański XVIII w. Andrzej Sokołowski (1948-) – polski piłkarz ręczny, bramkarz, reprezentant Polski. Brązowy medalista olimpijski z Montrealu.
Przypisy
Kategoria:Komorzno