Leśna Podlaska – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie bialskim, w gminie Leśna Podlaska. Leży 15 km na północny zachód od Białej Podlaskiej, nad rzeczką Klukówką, dopływem Krzny. Do 8 czerwca 1927 miejscowość nosiła nazwę LeśnaDziennik Urzędowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z 1927, nr 1 i 2, poz. 11, s. 8..
+Integralne części wsi Leśna Podlaska SIMC Nazwa Rodzaj 1022080 Kurniki część wsi1022162 Wojciechowo część wsi
Leśna własność paulinów z Leśnej położona była w 1795 roku w ziemi mielnickiej województwa podlaskiegoKarol de Perthées, Mappa Szczegulna Woiewodztwa Podlaskiego, 1795.. Prawa miejskie magdeburskie August II Mocny nadał Leśnej w 1713 rokuStudium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Leśna Podlaska, Biała Podlaska 2011, s. 13.. Zdegradowana w 1776 rokuRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 46–47.. W latach 1933–1952 miejscowość była siedzibą gminy Witulin. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Leśna Podlaska. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bialskopodlaskiego.
Wieś jest sołectwem, siedzibą gminy Leśna Podlaska. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 983 mieszkańców.
W Leśnej Podlaskiej znajduje się siedziba rzymskokatolickiej parafii Narodzenia NMP z Bazyliką św. Piotra i św. Pawła – sanktuarium maryjnym, prowadzonym (do 1864 i od 19 maja 1919) przez paulinów. W latach 1884–1915 kościół odebrany paulinom był jedną z cerkwi monasteru Narodzenia Matki Bożej – jednego z ważniejszych monasterów żeńskich w Imperium Rosyjskim. Wtedy też miała miejsce jego przebudowa w duchu prawosławnym, natomiast obraz Matki Boskiej w 1865 r. wywieziono do sióstr benedyktynek klauzurowych w Łomży.
Obok kościoła znajduje się Kaplica Zjawienia z lat 1718–1720, a także tzw. dąb miłości, pod którym w czasach zaboru rosyjskiego udzielano potajemnie ślubów katolickich.
W miejscowości znajdował się przystanek kolejowy Bialskiej Kolei Dojazdowej Leśna Podlaska.
Tradycje szkolnictwa w Leśnej Podlaskiej sięgają czasów zaborów i obecności monastyru – mniszki prowadziły seminarium nauczycielskie i szkołę rolniczą (a także sierociniec i szpital). Po ich odejściu działało tu Państwowe Seminarium Nauczycielskie. Po wojnie, do roku 1970 funkcjonowało tu Liceum Pedagogiczne, a do 1971 Zasadnicza Szkoła Rachunkowości Rolnej. Następnie funkcjonowały tu różne szkoły średnie związane z gospodarką rolną (m.in. zasadnicze szkoły – rolnicza i ogrodnicza; technika – Rolnicze, Ochrony Roślin, Hodowlane, Ogrodnicze, Technologii Żywności; Liceum Agrobiznesu), a od roku 2000 także Zamiejscowy Wydział Rolniczy Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Obecnie (2024) funkcjonuje tu Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Wincentego Witosa prowadzący technikum, zasadniczą szkołę zawodową, szkołę policealną oraz Rolnicze Centrum Kształcenia Ustawicznego.
Na terenie kompleksu szkolnego znajduje się zabytkowy drewniany dom zwany „domem Ksieni”. Jest to XIX-wieczny budynek w stylu rosyjskiego budownictwa ludowego. W przeszłości służył szkole do celów dydaktycznych i mieszkalnych, jednak przez wiele lat był nieużytkowany. W październiku 2024 zakończył się remont obiektu, który zyskał funkcję wystawienniczą – powstała tu izba tradycji, w której gromadzone są pamiątki związane z Leśną Podlaską, ze szczególnym uwzględnieniem historii tutejszej działalności edukacyjnej. W maju 2025 nastąpiło uroczyste otwarcie wystawy.
Na terenie zielonym kompleksu można zobaczyć kamień pamiątkowy rocznicy odzyskania niepodległości z 1934 roku i płaskorzeźbę przedstawiającą patrona szkoły, Wincentego Witosa, autorstwa Jacka Spisackiego.
2 sierpnia 2026 rozpoczął działalność Leśniański Instytut Dziedzictwa, który swoją działalność koncentruje na gromadzeniu i opracowywaniu materiałów historycznych, ochronie dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego oraz popularyzowaniu wiedzy o przeszłości gminy. Wśród obszarów jego działalności znajdą się m.in. źródła historyczne, fotografie i relacje mieszkańców, lokalna kultura oraz walory przyrodnicze regionu.
Prawosławni mieszkańcy wsi należą do parafii św. Michała Archanioła w Nosowie.
Sport We wsi działał powstały w 1980 roku Gminny Ludowy Klub Sportowo-Turystyczny Agrosport Leśna Podlaska. W sezonie 2024/2025 klub występował w klasie A w grupie Biała Podlaska I. W sezonie 2025/2025 brał udział tylko w Pucharze Polski grupie: Lubelski ZPN - Biała PodlaskaKlub na portalu 90minut.pl..
Ludzie związani z Leśna Podlaską
Przypisy GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. BIP gminy, sołectwa [dostęp 2023-11-28
Linki zewnętrzne
Oficjalna strona Sanktuarium w Leśnej Podlaskiej Oficjalna strona gminy Leśna Podlaska Leśna Podlaska w archiwalnych pocztówkach
Kategoria:Dawne miasta w województwie lubelskim
Kategoria:Miasta lokowane przez Augusta II Mocnego Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVIII wieku Kategoria:Prywatne miasta duchowne I Rzeczypospolitej (województwo podlaskie)