Lizawice (niem. LeisewitzRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. ()) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Informacje ogólne Wieś położona jest 8 kilometrów od Oławy.

Na terenie wsi znajduje się przystanek kolejowy Lizawice, znajdujący się na linii kolejowej nr 132, łączącej Wrocław z Oławą, Brzegiem, Opolem i Bytomem.

Podział administracyjny W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Zabardowicach (Seiffersdorf), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś należała do gminy MarcinkowiceWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1972 wieś wchodziła w skład gromady MarcinkowiceUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71). Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej OławaUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś starosłowiańska o układzie rozwiniętej w formie piórkowatej wsi ze skrzyżowaniem w środku, będącej pierwotnie osadą majątkową. Najpóźniej w 1352 r. uzyskała lokację na prawie niemieckim. W 1358 r. znajdował się wolny folwark o powierzchni 4 łanów, którego właścicielem był Johann Senicz. Sama zaś wieś należała do klasztoru św. Macieja we Wrocławiu, należącego do zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, do czasu sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. W 1783 r. wolny majątek we wsi należał do Gottlieba Sommera. Po sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a w 1830 r. majątek we wsi należał do Friedricha Wilhelma Freege.

W 1842 r. wieś została połączona linią kolejową z Wrocławiem i Oławą, która była pierwszą linią kolejową na terenie współczesnej Polski. W 1845 r. wieś była częścią wsi Baruszowice (Baumgarten), będącej obecnie częścią Oławy. Od 1856 r. wolny majątek we wsi należał do rodziny Neugebauer, w 1894 r. majątek należał do fabrykanta Karla Neugebauera z Wrocławia, a w 1937 r. do Richarda Neugebauera.

We wsi w latach 2004-2006 istniał klub piłki nożnej Orzeł Lizawice, który w sezonie 2005/06 brał udział w meczach klasy B w grupie Wrocław VII.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Lizawice nosiły następujące nazwy:

1342 r: Lyzalicz 1387 r: Leysewitz 1783 r: Leisewiz do 1945 r.: Leisewitz (niemiecka nazwa wsi) czerwiec-sierpień 1945 r: Lizalice (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiejObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska) 1945-1947 r: Licajce od 1947 r.: Lizawice (obecna nazwa wsi)

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Leisewitz" do grupy nazw wsi wywodzących się od nazw rodzaju terenu i ukształtowania lokalnego krajobrazu. Adamy podawał starosłowiańskie nazwy wsi „Ligawica” i „Lyzalicz” oraz ich znaczenie w języku niemieckim jako "Lehmiger Moorboden".

Gospodarka W 1358 r. we wsi znajdował się folwark. W 1819 r. we wsi znajdowała się kuźnia. W 1830 r. oprócz pałacu rodowego we wsi znajdowały się folwark, gorzelnia i młyn z wiatrakiem. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się folwark, gorzelnia, karczma i kuźnia. W 1845 r. odnotowano we wsi hodowlę 700 owiec merynosów i 55 sztuk bydła, a także uprawę rzepaku.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 300 ha, z czego pola uprawne stanowiły 262 ha, łąki 19 ha, a lasy 0,4 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola, 23,50 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 247,6 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,95 reichsmarek za hektar. We wsi znajdowała się od 1842 r. stacja kolejowa.

W okresie PRL-u i do 1993 r. we wsi znajdował się zakład rolny, należący do jednostki w Teodorowie będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w PolwicyPoławski et al., Monografia powiatu oławskiego, s. 11 i 13.

W 2004 r. stacja kolejowa w Lizawicach w wyniku modernizacji linii kolejowej Wrocław-Opole została zdegradowana do rangi przystanku kolejowego. Zlikwidowano trzy dodatkowe tory oraz bocznicę na zlikwidowane lotnisko wojskowe w Oławie, a dotychczasowy dworzec z kasą biletową i poczekalnią został przekształcony w dom mieszkalny. W 2009 r. we wsi powstała podstacja trakcyjna, umożliwiająca pociągom na odcinku linii kolejowej Wrocław-Oława osiągnięcie prędkości do 160 km/h.

Teraźniejszość Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.

We wsi funkcjonuje klub tenisa stołowego Orzeł Lizawice, który w sezonie 2024/25 rozgrywał mecze w II lidze dolnośląsko-lubuskiej, zajmując piąte miejsce w rankingu, a w sezonie 2026/27 uczestniczył w rozgrywkach I ligi.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi cmentarz katolicki znajdujący się 1 kilometr od wsi budynek dworca PKP dom mieszkalny nr 12 obiekty przemysłowo-gospodarcze

Demografia W 1819 r. w Lizawicach mieszkało 105 osób, w 1830 r. 119 osób, w 1845 r. 139 osób, w 1871 r. 252 osoby, w 1885 r. 219 osób i w 1895 r. 235 osób. W 1905 r. we wsi mieszkały 294 osoby, w 1925 r. 326 osób, w 1935 r. 292 osoby, a w 1939 r. 275 osób. W 2001 r. w Lizawicach mieszkały 153 osoby, w 2011 r. 159 osóbGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., w 2021 r. 167 osób, a w 2025 r. 160 osób.

W 1925 r. na 326 mieszkańców wsi 169 było mężczyznami, a 157 kobietami. We wsi mieszkało 201 ewangelików i 125 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz), a katolicy do parafii w Sobocisku (Zottwitz).

Przypisy

Bibliografia

Olma, O pierwszej linii kolejowej na Śląsku, „Gazeta Powiatowa - Wiadomości Oławskie”, 16 marca 2000, nr. 11 (357), s. 31, dodatek „Magazyn”, s. VII (dostęp 2026-08-09) Paweł Poławski, Zuzanna Brzozowska, Marta Kiełkowska, Agata Komendant, Piotr Wieczorek, Monografia powiatu oławskiego, [załącznik nr 2c, w:] Departament Analiz Ekonomicznych i Prognoz, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Rynki pracy na obszarach popegeerowskich. Raport z badań, Warszawa 2008 (dostęp 2026-08-09) Leisewitz im 14. Jahrhundert, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1954, s. 4 Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Kurt Gritzke, Bahnhof Leisewitz, Kreis Ohlau, 1945, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 9/1991, s. 19 i nr. 11/1991, s. 26 Paul Dittmann, Leisewitz, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1997, s. 25; nr. 2/1997, s. 25; nr. 3/1997, s. 25 i nr. 4/1997, s. 26 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 99 Hans-Peter Schmidt, Familien- und Ortschronik, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2016, s. 26; nr. 3/2016, s. 21; nr. 4/2016, s. 22; nr. 5/2016, s. 21-23; nr. 6/2016, s. 18-19; nr. 7/2016, s. 22-23; nr. 9/2016, s. 19-22; nr. 11/2016, s. 20-21 i nr. 2/2017, s. 29-31

Linki zewnętrzne

https://klauskunze.com/ohlau/orte/leisewitz.htm (dostęp 2026-06-18)

Kategoria:Lizawice