Lubiatówko

Lubiatówko – wieś w województwie wielkopolskim, w powiecie śremskim, w gminie Dolsk.

Położenie Wieś położona w okolicy Pagórków Dolskich na skraju lasu i pomiędzy jeziorami: Dolskim Wielkim i Lubiatówko, przy drodze powiatowej nr 4073 z Nochowa do Dolska.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Kiedyś nazywała się inaczej – „Lubiatowo Małe”. Po raz pierwszy wymieniona została w łacińskim dokumencie z 1404 kiedy odnotowano ją pod zlatynizowaną, staropolską nazwą „Lubathowo”, 1417 „Lubyatowo Minor”, 1419 „Lubethowo”, 1424 „Lubyathowo, Lubyetowo Minor, Lubyetowo, Lubyatowo Minus”, 1424 „Lubyathowo Minor, Lubatowo”, 1425 „Lubyethowo”, 1426 „Lubetowo”, 1429 „Lubyatowo, Lubyethowo Minor, Lubiethowo Minor”, 1482 „Parwa Lubythowo”, 1585 „Liubiatowo Minus” .

Od nazwy „Lubiatowo” pochodzi także odmiejscowe nazwisko Lubiatowskich pisanych także Lubietowskimi herbu Abdank, dawnych właścicieli miejscowości notowanych od średniowiecza.

Historia alt=Jezioro Lubiatówko|mały|239x239px|Jezioro Lubiatówko Tereny, na których powstała miejscowość były jednak prawdopodobnie zasiedlone wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. Archeolodzy zidentyfikowali w pobliżu wsi grodzisko stożkowate z XIV wieku położone na jednym z cyplów, które opadają ku jezioru Lubiatówko.

Miejscowość historycznie należała do Wielkopolski. Pierwotnie była wsią szlachecką własnością polskiej szlachty z rodu Lubiatowskich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a później także innych Czackich, Błociszewskich, Chłapowskich oraz Unrugów. Od 1320 tereny, na których powstała wieś leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim. W 1464 miejscowość znajdowała się w powiecie kościańskim województwa poznańskiego Korony Królestwa Polskiego. W 1454 leżała w parafii Dolsk.

Pierwszy zachowany zapis historyczny o wsi pochodzi z 1404 i odnotował jako świadka Mikołaja Lubiatowskiego, który był inną osobą niż stolnik poznański Mikołaj z Lubiatowa.

Średniowieczne zapisy sądowe z XV wieku odnotowały w latach 1417-1430 Czernę z Lubiatowa i Lubietówka herbu Abdank noszącego odmiejscowe nazwisko Lubiatowski oraz Lubietowski. W 1417 procesował się o prawo patronatu kościoła w Dupinie. W 1423 toczył proces sądowy z Olbrachtem z Czerwonego Kościoła (obecnie to Czerwona Wieś), Marcinem Krzyżanowskim, Czerną Jezierskim z Jezierzyc i Andrzejem Karchowskim, wobec których dowodził, że poniósł szkody wysokości 80 grzywien, ponieważ nie uwolnili oni bliżej nic określonego dziedzictwa od roszczeń innych osób, mimo iż do tego się zobowiązali. W 1424 Czerna Lubiatowski i Mikołaj z Lubiatowa poświadczyli, że ich poddany Piotr Mikołajewski nie mógł dać poręczenia klasztorowi lubińskiemu i odstąpił od swoich roszczeń do klasztoru. W 1424 Czerna Lubiatowski wystąpił w sporze z Paszkiem Błożejewskim o 8 grzywien i z Paszkiem Chlebowskim o 8 grzywien tytułem szkód. W 1424 procesował się ze wspomnianym Paszkiem z Chlebowa. Kolejny proces z 1424 prawdopodobnie o granice majętności z biskupem poznańskim Andrzejem Łaskarzem jako właścicielem dóbr Dolsk i innych. W latach 1424-1425 z Piotrem Golanką zarządcą dóbr biskupich w Dolsku, który dowodził, że ujął Michała Łagowskiego człowieka podległego Czernie, gdy zastawiał sieci na biskupim jeziorze. W 1429 przed sądem ziemskim miała miejsce zapowiedź wszelkich pożytków dziedziny Lubiatówko tegoż Czernego. W 1429 Czerna Lubiatowski z synami oraz Heleną z Lubiatowa zawarli ugodę dotyczacą grobli zwanej „Cielcza” w Lubiatowie. W latach 1429-1430 Czerna i jego synowie Jan, Mikołaj i Szczedrzyk procesowali się z Dziersławem z Zaborowa o 20 grzywien szer. groszy tytułem wyprawy. Zostali zobowiązani do wypłaty tej sumy Dziersławowi do Bożego Narodzenia 1430.

Miejscowość odnotowały także historyczne rejestry podatkowe z XV i XVI wieku. W 1421 pobrano daninę z młyna w Lubiatówku dla kościoła w Dolsku. W 1564 z jednego łana pobrano 12 groszy dziesięciny wiardunkowej dla biskupów poznańskich. W 1530 pobrano podatki od jednego łana. W 1581 pobrano je z części Jadwigi z Miąskowa Wilkowskiej czyli od jednego łana, 3 zagrodników, wiatraka dorocznego, jednego najemnego robotnika od pługa zwanego ratajem (łac. „colonus”), zagrodnika wymłockowego, a z części należącej do Macieja Lubiatowskiego zwanego Chociszewskim pobrano podatki od jednego zagrodnika oraz od rataja od pługa. W latach 1580-1583 z części Jadwigi Wilkowskiej pobrano podatki od 3 łanów.

We wsi mieszkał Józef Chłapowski, ojciec Dezyderego, starosta kościański i poseł na sejm.

Wieś szlachecka Lubiatowo minor położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 64.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

Zabytki i turystyka Zabytkiem wsi chronionym prawem jest zespół dworski składający się z dworu z połowy XIX wieku, parku z przełomu XIX i XX wieku o powierzchni 2,4 ha oraz spichrza z końca XVIII wieku. W Lubiatówku znajduje się także późnośredniowieczne grodzisko oraz piwnice po starym dworze lub dworskiej kaplicy św. Anny.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Dolsk (gmina) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo poznańskie)