Luchów Dolny – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie biłgorajskim, w gminie Tarnogród.
Od XVI do XVIII w. wchodził w skład starostwa leżajskiego ziemi przemyskiejSłownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego (str. 135) [dostęp 2019-04-30]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.
Wieś jest sołectwem w gminie Tarnogród. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 607 mieszkańców i była trzecią co do liczby ludności miejscowością gminy.
Wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Luchowie Górnym lub do parafii Przemienienia Pańskiego w Tarnogrodzie.
Części wsi +Integralne części wsi Luchów Dolny SIMC Nazwa Rodzaj0901269Zagrodyczęść wsi
Historia Według pierwszej wzmianki z 1565 roku za Ożanną było łowisko Luchów, strzeżone przez służbę z Ożannej, która pobudowała domy stanowiące zalążek przyszłej wsi. W 1578 roku istniała już osada Luchów należąca do starostwa leżajskiego, w której było 20 zagrodników, 13 komorników, młyn i karczma oraz wyrabiano kamienie młyńskie. W 1588 roku tereny te otrzymał Jan Zamoyski, a w 1652 roku wieś odłączono od starostwa leżajskiego i utworzono tenutę luchowską. W 1657 roku wieś była zniszczona przez najazd Rakoczego. W 1766 roku tenutę luchowską otrzymał Adam PotockiZ dziejów Luchowa Dolnego.
Wieś była wzmiankowana w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej w 1589 roku. W Luchowie było 8 łanów kmiecych, młyn o dwóch kamieniach, cerkiewAleksander Jabłonowski. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona (str. 23) [dostęp 2019-05-01]<br/ >[Cytat:Luchow, lan 8, pop ½ lan., taber., mol. 2 rot., hort. c. agr. 24, inq. c. pec. 12, inq. paup. 24, hidraulus.]. Następnie Luchów był wzmiankowany w rejestrach poborowych w latach: 1628Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628. Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997 (str. 95)<br/ >[Cytat: Luchow: de laneis 8 per gr 30; pop de medio laneo gr 15; idem de sinagoga fl. 2; taberna annualis gr 12; molendinum korzecznik 2 rotarum per gr 24; hortulani in agris residentes 24 per gr 6; inquilini pecora habentes 12 per gr 8; inquilini pauperes 24 per gr 2 ...............22/3/0], 1851Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 2. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1651. Wydawnictwo WSP Rzeszów 1997 (str. 73)<br/ >[Cytat: Luchow: de laneis 2 cum medio per gr 30, sinagoga, molendinum korecznik 2 rotharum gr 24, hortulani in agris 3 per gr 6, inqui[s. 30]linii pauperes 2 per gr 2, inquilini cum pecore 8 per gr 8, lanei 6, hortulani in agris 21, inquilini cum pecore 22, taberna annualis, hydraulus 1 desolati et abiurati ..............6/5/0], 1658Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 3. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1658. Wydawnictwo WSP Rzeszów 2000 (str. 112)<br/ >[Cytat: Luchow: de laneis 2 cum medio per gr 30, ecclesia libera, molendinum korecznik 2 rotarum gr 24, hortulani in agris 3 per gr 6, inquilini pauperes 9 per gr 2, inquilini cum pecore 8 per gr 8 ...............6/4/0[6/19/0]<br/ >Lanei vero 6, hortulani in agris 20, inquilini 20, taberna annualis, hortulanus in agro 1, inquilini cum pecore 4, hidraulus seu d u d a desolati et abiurati ...........13/24/0] i 1674Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674 . Wydawnictwo WSP Rzeszów 2000 (str. 117)<br/ >[Cytat: Luchow, ad capitaneatus lezaiscen[sem]: a praedium n[obi]lis Kwitowski, a persona sua, consortis in summa [fl.] .............3/0<br/ >A personis subditorum romanorum utriusque sexus n[ume]ro viginti duo in summa fl. .............22/0]. W 1674 roku w Luchowie było 25 domy (w tym 3 domy we folwarku zarządzanym przez Kwitowskiego).
W 1772 roku po I rozbiorze Polski Luchów wszedł w skład zaboru austriackiego, od 1809 roku Księstwa Warszawskiego i od 1815 roku Królestwa Polskiego. W latach 1810–1842 Luchów należał do powiatu tarnogrodzkiego, a następnie do powiatu zamojskiego. W 1866 roku wieś należała do gminy Wola Różaniecka i powiatu biłgorajskiego. Podczas I wojny światowej wieś była pod panowaniem austriackim. Od 1918 roku wieś należała do powiatu biłgorajskiego. W 1921 roku w Luchowie Dolnym było 142 domy.
14 września 1939 roku do Luchowa Dolnego wkroczyły wojska niemieckie, a 5 października 1939 roku po ustaleniu okupacyjnej granicy radziecko-niemieckiej wieś znalazła się pod okupacją niemiecką. Podczas pacyfikacji powiatu biłgorajskiego, 29 czerwca 1943 roku Niemcy wysiedlili większość Polaków na roboty przymusowe na Śląsk, a na ich miejsce osiedlono Niemców i Ukraińców. 22 lipca 1944 roku I Front Ukraiński wyzwolił wieś z pod okupacji niemieckiej, a w 1945 roku wysiedleni mieszkańcy powrócili do swoich domów.
Po reformie administracji Luchów Dolny w latach 1954-1960 należał do gromady Luchów Górny, a w latach 1960-1972 do gromady Wola Różaniecka. Od 1 stycznia 1973 roku wieś należy do Gminy Tarnogród. W 2010 roku utworzono Stowarzyszenia „Złota Nitka”.
Oświata Początki szkolnictwa w Luchowie Dolnym sięgają czasu międzywojennego. W 1931 roku już od jakiegoś czasu była to szkoła 2-letnia, a nauczycielem pomocniczym został Tadeusz ZielonkaRok III. Nr 7-8 (31-32). Dziennik Urzędowy Kuratorjum Okręgu Szkolnego Lubelskiego. Lublin, Lipiec-Sierpień 1931 r. (str. 199) [dostęp 2019-05-04]. W 1939 roku była to szkoła 4-klasowa w drewnianym budynku, a także wynajmowano prywatne domy do nauki szkolnej. Podczas okupacji do 1943 roku nauka odbywała się na tajnych kompletach. Po II wojnie światowej, szkoła została ponownie zorganizowana przez Helenę Baszkiewicz. W 1963 roku podjęto decyzję o budowie nowej szkoły, która została oddana do użytku w 1968 roku jako tzw. Tysiąclatka. W latach 1978–1981 szkoła była 3-letnia, a klasy IV-VIII były przeniesione do Zbiorczej Szkoły Gminnej w Tarnogrodzie. W 1981 roku szkoła stała się 8-letniaHistoria Szkoły Podstawowej w Luchowie Dolnym.
Urodzeni w Luchowie Dolnym Michał Rękas – polityk, poseł do KRN i Sejmu Ustawodawczego.
Zobacz też Luchowo Luchów Górny
Przypisy Raport o stanie gminy Tarnogród w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. BIP gminy, sołectwa [dostęp 2023-12-14]
Opis parafii na stronie diecezji Opis parafii na stronie diecezji
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tarnogród (gmina) Kategoria:Wsie starostwa leżajskiego