Habeas Corpus Act (An Act for the better secureing the Liberty of the Subject and for Prevention of Imprisonments beyond the Seas, Ustawa w celu lepszego zabezpieczenia wolności poddanego i zapobieżenia uwięzieniom na terytoriach zamorskich) – ustawa angielska z 1679 wydana za rządów króla Karola II, zakazująca organom państwa aresztowania poddanego bez zezwolenia sądu.
Zgodnie z tym aktem nikt nie mógł być więziony bez prawomocnego nakazu odpowiedniego sądu. Po uwięzieniu sąd powinien sprawować dozór nad wykonywaniem kary. Skazany powinien być więziony w hrabstwie, w którym go osądzono. Ustawa przewidywała kary dyscyplinarne dla strażników, dozorców więźniów etc. za zaniedbania związane np. z niedoprowadzeniem uwięzionego przed sąd. Wyznaczony był konkretny termin doprowadzenia przed oblicze sądu. Każde pismo (writ of) habeas corpus opatrzone musiało być pieczęcią królewską.
Habeas corpus to cytat z pisma wydawanego przez sędziego, kierowanego do władzy dokonującej aresztowania, wzywającego tę władzę do postawienia zatrzymanego przed sądem w terminie do 3 dni, aby sąd mógł stwierdzić legalność jej zatrzymaniaRozstrzygnięcie sądu dotyczy jedynie legalności samego faktu aresztowania, nie zaś winy lub jej braku (to jest przedmiotem rozprawy).. Znaczy po łacinie: (nakazujemy ci) żebyś miał (ze sobą, w sądzie) ciało. Ustawa ta obowiązuje do dziś jako jeden ze składowych elementów konstytucji angielskiej. Instytucja habeas corpus występuje zaś również w innych jurysdykcjach common law.
Prawo Habeas Corpus było kilkakrotnie czasowo zawieszane, m.in. w 1695, 1715, 1723, 1794 i w 1817.
Zawieszenie wymaga zgody parlamentu, może nastąpić jedynie przejściowo w wypadku zagrożenia państwaEncyklopedia Gutenberga: Habeas Corpus.. Konstytucja Stanów Zjednoczonych (art. 1 paragraf 9) dozwala zawieszać tylko w przypadkach, gdy ze względu na bunt lub najazd wymagać tego będzie bezpieczeństwo publiczne (unless when in Cases of Rebellion or Invasion the public Safety may require it)W czasie wojny secesyjnej Kongres Konfederacji uczynił to 27 lutego 1862, Kongres Unii 24 września tegoż roku (Krzysztof Michałek Droga do potęgi. Historia Stanów Zjednoczonych 1861-1945 Warszawa 1991 , s. 37)..
W Polsce podobny akt prawny wprowadzono w 1433 r. w przywileju jedlneńsko-krakowskim, który zakładał realizację zasady Neminem captivabimus nisi iure victum i zapewniał szlachcie nietykalność osoby bez wyroku sądowego. Z kolei nietykalność majątkowa szlachty została wprowadzona już w 1422 r. w przywileju czerwińskim.
Zobacz też prawa Mirandy
Przypisy
Linki zewnętrzne Habeas Corpus Act Przekład fragmentów ustawy, [w:] Pomniki praw człowieka w historii 2008 tom 1 (s. 141–148) . Powszechna historia państwa i prawa (Wybór tekstów źródłowych) Warszawa 1999 (rozdział „Anglia” pkt 9, s. 535–543)
Kategoria:Historia prawa angielskiego Kategoria:Historyczne źródła prawa karnego Kategoria:Wydarzenia 1679