Mutowo

Mutowo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie szamotulskim, w gminie Szamotuły. Wieś sołecka, leży 3 km na północny wschód od Szamotuł, na Wysoczyźnie Poznańskiej.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XV wieku. Dawniej w miejscu obecnej wsi istniała miejscowość zwana „Szamotuły Stare” i związana była z pierwszą lokacją obecnego miasta Szamotuły. Obecna wieś Mutowo powstała później. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1231 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Antiqua Schamotuli” czyli „Stare Szamotuły”, 1438 „Antiqua Schamothuli”, 1445 „Stare Myasto”, 1508 „Schamothuli Antiquum”, 1571 „Stare Miasto”, 1575 „Antiqua Szchamothuly”.

W zapisach historycznych pojawia się także nazwa Mątowo.

Historia Okolice miejscowości były zasiedlone jednak już wcześniej niż odnotowały to zachowane zapisy historyczne. W miejscu, w którym leżały Szamotuły Stare odkryto ślady osadnictwa od neolitu po wczesne czasy nowożytne.

Teren na którym leży obecna wieś Mutowo związana jest z pierwszą lokacją Starych Szamotuł jaka miała miejsce w XIII wieku. Historycy uważają, że położenie najdawniejszej wsi i kościoła św. Marcina wyznacza odkryte w początku XXI wieku cmentarzysko nowożytne, które leży nieco na południe od miejsca, w którym w 2006 odkryto ślady pierwszej lokacji miasta Szamotuły z XIII wieku. Na mapie XVIII wiecznego Karol de Perthéesa miejscowość pod nazwą „Staremiasto” zaznaczono na północ od Szamotuł, nad Samą, na południowy wschód od Szczuczyna. Lokalizację taką potwierdza wzmianka z 1510 o młynie zbożowym zwanym „Grabowiec” położonym koło Starych Szamotuł. Wiadomo zaś, że młyn ten leżał tuż na północ od Szczuczyna.

Archeolodzy odsłonili m. in. pozostałości dużego budynku mieszkalnego o wymiarach ok. 5 x 4,5-5 m, użytkowanego między połową XIV a połową XV wieku, a w pobliżu odkryto cmentarzysko szkieletowe, na którym znaleziono monetę króla polskiego Zygmunta I Starego z lat 1528-1531 oraz nowożytny medalion z fragmentami drewna z drzew bliskowschodnich, przywieziony na pewno z Ziemi Świętej. Cmentarz ten związany był z kościołem parafialnym św. Marcina. Na południe od wsi w jej pobliżu wsi odkryto także ślady osady oraz fragmenty naczyń z X-XIII wieku.

Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością rycerską w dobrach szamotulskich należącą do polskiej szlachty z rodu Świdwów herbu Nałęcz, którzy od nazwy miejscowości przyjęli odmiejscowe nazwisko Szamotulskich. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1445 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego.

Pierwsze zachowane zapisy o miejscowości pochodzą ze źródeł kościelnych. Od 1298 była ona siedzibą własnej parafii, kiedy biskup poznański Andrzej Zaremba podzielił swoją diecezję na archidiakonaty i do archidiakonatu większego zaliczył m.in. kościół w parafii Szamotuły Stare. W latach 1300-1306 odnotowani zostali Wojsław i Herman plebani szamotulscy. W 1412 Wawrzyniec kapłan u św. Marcina w Szamotułach, a w 1421 Adam pleban w Szamotułach Starych.

Okres PRL W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego. Do roku 2006 wieś nosiła nazwę MątowoRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie ustalenia, zmiany i znoszenia urzędowych nazw niektórych miejscowości oraz obiektu fizjograficznego .. W tradycji lokalnej i niektórych zapisach występuje jako Mątowo lub Muntowo. W skład sołectwa Mutowo wchodzi położona 1 km na południowy wschód, przy drodze Szamotuły – Oborniki, osada Ludwikowo zwana także Łowizą lub Ławizą.

W centrum wsi od 1952 r. do połowy lat 90. XX wieku istniała Stacja Hodowli Roślin Ogrodniczych. Produkowano przede wszystkim nasiona, cebulki i kłącza kwiatów, a także nasiona warzyw. Stacja zajmowała się też hodowlą bydła oraz uprawą zbóż i roślin pastewnych.

Turystyka We wsi rosną stare dęby i akacje. Około 5 km na północny wschód od Mutowa, nad Wartą, w pobliżu wsi Dołęga (gm. Oborniki), znajduje się rezerwat florystyczny, chroniący m.in. stanowisko skrzypu olbrzymiegoRomuald Krygiel, Paweł Mordal, Vademecum Krajoznawcze Ziemi Szamotulskiej, Szamotuły, PTTK, 2002, s. 80..

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Szamotuły (gmina)