thumb|Na pogrzebie kpt. pil. Aleksandra Łagiewskiego 21 lipca 1936 Władysław Bończa-Uzdowski (ur. 23 sierpnia 1887 w Podborczu, w pow. chełmskim, zm. 21 marcaPiotr Stawecki jako datę śmierci podaje 27 marca 1957 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, prezes PZPN.

Życiorys Syn Juliana i Aleksandry. W 1906 ukończył gimnazjum w Chełmie i zdał egzamin dojrzałości. W latach 1910–1914 był czółenkiem Organizacji Bojowej PPS, Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego.

W latach 1914–1917 w Legionach Polskich. Początkowo został przydzielony do 1 pułku piechoty w składzie I Brygady, z którym brał udział w bitwach pod Korczynem, Opatowem i Laskami. Jako porucznik pełnił obowiązki komendanta: Batalionu Uzupełniającego Nr I (od 14 kwietnia 1915), 1 kompanii 4 pułku piechoty (od 10 maja do 31 lipca 1915) i I batalionu 4 pp (od 21 października do 13 grudnia 1915)Odprawy Komendy Legionów Polskich, Centralne Archiwum Wojskowe, sygn. I.120.1.295b, s. 227 .. W 1917, po kryzysie przysięgowym, został internowany w Beniaminowie. Od kwietnia do listopada 1918 należał do Polskiej Organizacji Wojskowej w Galicji.

1 listopada 1918 wstąpił do formującego się Wojska Polskiego. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej, dowódca 8 pułku piechoty Legionów. Od 1926 dowódca piechoty dywizyjnej 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu. 17 marca 1927 roku mianowany został dowódcą 28 Dywizji Piechoty w Warszawie. Na tym stanowisku pozostawał do września 1939. W okresie od 15 stycznia 1928 do 20 lutego 1937 obowiązki dowódcy dywizji łączył z funkcją prezesa Polskiego Związku Piłki Nożnej.

1 stycznia 1928 roku Prezydent RP, Ignacy Mościcki awansował go na generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 7. lokatą w korpusie generałówDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 2 stycznia 1928 roku, s. 1..

W wojnie obronnej 1939 dowodzona przez niego dywizja weszła w skład Armii „Łódź”. 7 września otrzymał od gen. bryg. Wiktora Thommée polecenie objęcia dowództwa również nad 2 Dywizją Piechoty Legionów. 8 września około godz. 17.00 przekazał dowodzenie swemu zastępcy, płk dypl. Stefanowi Broniowskiemu, a sam wraz z szefem sztabu, ppłk dypl. Albinem Habiną i oficerem operacyjnym, kpt. dypl. Janem Rześniowieckim wyjechał z miejsca postoju w poszukiwaniu gen. Juliusza Rómmla. Tym samym wyłamał się spod zwierzchności gen. Thommée, który z własnej inicjatywy przejął dowodzenie armią. Autor monografii Grupy Operacyjnej „Piotrków” stwierdza jednoznacznie, że „odjazd gen. Bończy-Uzdowskiego należy zakwalifikować jako ucieczkę z pola walki.” Generał poruszając się w kierunku Góry Kalwarii, w nocy z 8 na 9 września, w rejonie Mszczonowa wjechał na teren zajęty przez Wehrmacht. Po dwóch dniach marszu przeprawił się łódką przez Wisłę, a następnie zameldował się w Warszawie u gen. Rómmla. Z rozkazu dowódcy armii 13 września ponownie objął dowództwo 28 DP i wziął udział w obronie Modlina na odcinku „Pomiechówek”. Mieczysław Bielski podaje, że w Modlinie, gen. Thommée starał się odsunąć generała od dowodzenia dywizją. Mimo tego, w swoim rozkazie pożegnalnym do załogi Twierdzy Modlin złożył podziękowanie dowódcy 28 DP. Od 29 września w niewoli niemieckiej. Cały okres II wojny światowej spędził w Oflagu VIIA Murnau.

Po powrocie do kraju w 1946 ponownie został prezesem PZPN. W 1949 przeszedł na emeryturę.

Zmarł w Warszawie 21 marca 1957 roku. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A 30-4-15).

Opinie Opinia sporządzona przez Juliusza Rómmla prawdopodobnie w marcu lub kwietniu 1945 w oflagu VII A Murnau – „Jednostka bez wartości. Nie posiada żadnych zalet dowódczych. W roku 1939 „odłączył się” od swojej 28 dywizji i znalazł się w Warszawie, skąd potem był przeze mnie odesłany do Modlina – gdzie jednak niczym nie dowodził. Do wojska nie nadaje się. Nie nadaje się.” Zapis z 22 maja 1939 w prywatnych notatkach Stefana Roweckiego – „(...) dowodzi ponad 10 lat dywizją, z czego już pięć lat niczym się już nie zajmuje poza polowaniem, piciem i grą w karty. Podobno kiedyś był niezłym dowódcą liniowo-bojowym. Obecnie nerwus, przykry dla otoczenia, widać, że czas mu na emeryturę. Szkoda, żeby jakie miejsce w wojsku zabierał.”

Awanse porucznik – 1914 kapitan – 1915 major – brak danych podpułkownik – 1920 pułkownik – 1922 generał brygady – 1928

Życie prywatne Mieszkał w Warszawie. Żonaty z Anastazją z domu Wierzchoś (zmarła w 1974). Miał córkę Marię Teresę Anastazję Klarę (ur. 12 sierpnia 1930), s. 179.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 64 (1921)Dekret Wodza Naczelnego L. 2980 z 17 maja 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 21, poz. 820 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (8 listopada 1930) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Krzyż Niepodległości z Mieczami (20 stycznia 1931) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (9 listopada 1926)M.P. z 1926 r. nr 259, poz. 728 „za zasługi na polu organizacji armji i wyszkolenia żołnierza”.Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 54 z 23.12.1926 Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi (19 marca 1931) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Order Pogromcy Niedźwiedzia III klasy (Łotwa, 1922)

Przypisy

Zobacz też Generałowie Wojska Polskiego Generałowie i admirałowie II Rzeczypospolitej w II wojnie światowej

Bibliografia

Juliusz Rómmel, Za honor i ojczyznę. Wspomnienia dowódcy armii „Łódź” i „Warszawa”, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1958. J. Wróblewski, Armia „Łódź” 1939, Wydawnictwo MON, Warszawa 1975. Marian Porwit, Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, t. II, Odwrót i kontrofensywa, Warszawa 1983, wyd. II, s. 288, 290–292, 310, 312–313, . Stefan Rowecki, Wspomnienia i notatki autobiograficzne (1906–1939), Wybór tekstów A. K. Kunert, J. Szyrmer, Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa 1988, s. 102–103, . W. Strzałkowski, Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r., Bończa-Uzdowski Władysław (1887–1957) [w:] T. Jurga, Obrona Polski 1939, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1990, wyd. I, s. 752, . M. Bielski, Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1991, s. 193–195, 341, . T. Kryska-Karski i S. Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i pop., s. 77. Juliusz Rómmel, Generała Juliusza Rómmla opinie o wyższych oficerach WP, Wstęp i oprac. Z. Czerwiński, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 1 (143), Warszawa 1993, s. 228–240.

Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Członkowie Związku Walki Czynnej Kategoria:Dowódcy 8 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Dowódcy 28 Dywizji Piechoty (II RP) Kategoria:Dowódcy piechoty dywizyjnej 3 Dywizji Piechoty Legionów Kategoria:Generałowie brygady II Rzeczypospolitej Kategoria:Internowani w Beniaminowie Kategoria:Ludzie związani z Chełmem Kategoria:Obrońcy Modlina (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 5 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Pogromcy Niedźwiedzia Kategoria:Polscy jeńcy niemieckich obozów jenieckich Kategoria:Prezesi Polskiego Związku Piłki Nożnej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1957