Parchowo, dodatkowa nazwa w języku kaszubskim Parchòwò24.05.2010 r., Uchwała Rady Gminy Parchowo Nr XLI/272/2010. Numer przypisany dodatkowej nazwie miejscowości lub obiektu fizjograficznego w MSWiA - NM/36-20 (niem. Parchau) – wieś w Polsce, położona w województwie pomorskim, w powiecie bytowskim, w gminie Parchowo. Duża kaszubska wieś, na zachodnim skraju Pojezierza Kaszubskiego, o charakterze letniskowym.
Wieś jest siedzibą sołectwa Parchowo i gminy Parchowo.
Leży przy trasie drogi wojewódzkiej nr 228 (Kartuzy-Klukowa Huta-Sulęczyno-Bytów), znajdują się tu również placówka Ochotniczej Straży Pożarnej i liczne kwatery agroturystyczne.
Wieś królewska położona była w II połowie XVI wieku w powiecie mirachowskim województwa pomorskiegoPrusy Królewskie w drugiej połowie XVI wieku : suplement. Cz. 1, Mapy, plany, Warszawa 2021, k. 1.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa słupskiego.
+ Integralne części wsi Parchowo SIMC Nazwa Rodzaj0748885 Frydrychowo przysiółek0748856 Karłowo część wsi (do 2023 r.)0748891 Parchowski Bór przysiółek0748900 Parchowski Młyn przysiółek0748862 Wiślany część wsi0748879 Zielony Dwór część wsi (do 2023 r.)
Historia Pierwsze wzmianki o Parchowie pochodzą z roku 1253. Od roku 1309 po zdobyciu Pomorza Gdańskiego przez zakon krzyżacki pod administracją zakonną. Od roku 1466 własność królewska i siedziba starostwa niegrodowego (większość starostów pochodziła z rodów Szczepańskich i Krokowskich). Od 1772 r. Parchowo znajdowało się na terenach objętych administracją zaboru pruskiego.
Na koniec 1892 r. miejscowość wraz z przysiółkami liczyła 684 osób. Językiem kaszubskim jako ojczystym porozumiewało się 551 mieszkańców, 133 niemieckim.
Od 5 listopada 1906 r. do co najmniej końca lutego 1907 r. (lub dłużej) w miejscowej szkole elementarnej odbył się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Z uczestników strajku znane są następujące nazwiska: Błaszkowski, Gliszczyński, F. Kuba, Kotłowski, W. Kozikowski, W. Lilla, A. Mądry, F. Neumiller, J. Pawłowski, W. Pircha, W. Radomska, W. Skwierska, Szulter, L. Waleska, W. Żywicki. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 (!) szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czeleL. Burzyńska-Wentland, Strajki szkolne w Prusach Zachodnich w latach 1906−1907, Gdańsk 2009, s. 218..
Po I wojnie światowej Parchowo wróciło do Polski. Wieś należała do ówczesnego powiatu kartuskiego II Rzeczypospolitej. W latach okupacji niemieckiej działały tu ugrupowania ruchu oporu Gryfa Pomorskiego. Po II wojnie światowej do połowy lat 50. Parchowo znajdowało się w ówczesnym województwie gdańskim. W połowie lat 50. wieś, podobnie jak i całą gminę przyłączono do nowo utworzonego województwa koszalińskiego.
Zabytki Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisany jest kościół parafialny pw. św. Mikołaja z 1854, nr rej.: A-1242 z 2.11.2004.
Kościół jest neogotycki z barokowym wyposażeniem wnętrza. Ponadto we wsi znajduje się XVIII- i XIX-wieczna kaszubska zabudowa wiejska oraz pałac szlachecki z XIX wieku (obecnie siedziba ośrodka opieki społecznej).
Związani z Parchowem Natalia Szroeder – polska piosenkarka, autorka tekstów i prezenterka telewizyjna. Wiktor Żywicki – kawaler VM
Zobacz też Parchów, Nakla, Jamno, Jezioro Mausz, Pomysk Wielki, Sulęczyno, Sylczno
Przypisy Raport o stanie gminy Parchowo w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 4 Strona gminy, sołectwa i sołtysi Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). GUS. Rejestr TERYT.
Kategoria:Miejscowości w gminie Parchowo Kategoria:Sołectwa w gminie Parchowo Kategoria:Wsie królewskie I Rzeczypospolitej (województwo pomorskie)