Pietrusza Wola – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie krośnieńskim, w gminie Wojaszówka. Ma status sołectwa.
+Integralne części wsi Pietrusza Wola SIMC Nazwa Rodzaj0362246 Dół część wsi0362252 Góra część wsi0362269 Piotrówka część wsi0362275 Zawada część wsi
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
Przez wieś Pietrusza Wola płynie rzeka Rzepniczanka. Nazwę wzięła tę od nazwy wsi Rzepnik, która leży obok wsi Pietrusza Wola.
Historia Miejscowość powstała w wieku XIV, została zasiedlona głównie przez napływową ludność ruską (tzw. Zamieszańców).
W 1934 wśród mieszkańców wsi 87,9% stanowili Rusini. Liczba ludności ruskiej w ówczesnej gminie Odrzykoń, która obejmowała także Rzepnik, zmniejszyła się w porównaniu ze stanem z 1921 o 7,4% (88 osób), prawdopodobnie na skutek asymilacji do polskości.
W Pietruszej Woli działała w latach 30. czytelnia rusofilskiego Towarzystwa im. Mychajła Kaczkowskiego, a mieszkańcy występowali przeciwko próbom wprowadzenia kultu św. Jozafata przez parochów (proboszczów) związanych z ukraińskim ruchem narodowym.
W okresie międzywojennym nauczycielką w przysiółku Zawadki (obecnie Zawada) była Julia Opariwśka, teściowa Stepana Bandery, która posiadała tam dom z pasieką, sadem i ogrodem. Udzielając mieszkańcom porad z zakresu higieny i położnictwa, próbowała pozyskać ich dla ukraińskiego projektu narodowego i otrzymała od nich wsparcie przeciwko próbie przeniesienia jej przez władze polskie do innej placówki. Po przeniesieniu aresztowanego Bandery z Berlina do Sachsenhausen w 1942/1943 przebywała u Opariwśkiej w Pietruszej Woli jej córka, Jarosława Bandera, która umożliwiała więzionemu mężowi łączność z jego organizacją OUN-B, oraz wnuczka Natalia.
Julia Opariwśka została zamordowana w końcowej fazie wojny w swoim domu w Pietruszej Woli. Na temat zabójstwa zachowały się dwa rozbieżne przekazy. Według jednej wersji próbowała wyjechać na zachód przed nadejściem frontu i wkroczeniem Armii Czerwonej pod wpływem ostrzeżeń otrzymanych od Prowodu OUN-B, jednak spóźniła się na pociąg odchodzący ze stacji we Frysztaku i wróciła do Pietruszej Woli odrzucając ofertę przenocowania pod zbrojną ochroną w zdominowanej przez nacjonalistów ukraińskich Bonarówce ze strony odprowadzających ją na dworzec dwóch ukraińskich mieszkanek tej wsi, które miały następnie spotkać trzech mężczyzn w czarnych mundurach wypytujących po polsku o odjazd Opariwśkiej i innej kobiety. Jako data zabójstwa podawany jest 26 lipca 1944, a sprawstwo przypisywane polskim żołnierzom Armii Ludowej. Według innej wersji Opariwśka została zamordowana wiosną 1945 na tle odwetowym przez grupę zbrojną utworzoną z inicjatywy wysiedleńców ze wschodu; zgodnie z relacją Romana Sołtysika, mieszkańca Bonarówki, jej śmierć miała nastąpić po masakrze w Gwoździance z 17 marca 1945 i przekonać Zamieszańców do podjęcia oferty wyjazdu do ZSRR (tekst ukraiński.
W grudniu 1944 według danych starostwa krośnieńskiego wieś była gromadą „czysto ruską”, w której 92 osoby należały do narodowości ukraińskiej. W marcu 1945 wieś stała się celem zbrojnych ataków rabunkowych, których sprawcy nakłaniali mieszkańców groźbami do wyjazdu do ZSRR. 1 lutego 1946 we wsi znajdowało się 175 gospodarstw opuszczonych na skutek wysiedlenia do ZSRR. Akcja „Wisła” w 1947 objęła deportacją 21 osób z 6 rodzin.
Uwagi
Przypisy Raport o stanie gminy Wojaszówka w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 9 BIP gminy, sołectwa
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Wojaszówka (gmina) Kategoria:Wsie w powiecie krośnieńskim (województwo podkarpackie)