Różańsko (do 1945 ) – wieś w Polsce, położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno. Według danych z 2015 miejscowość liczyła 618 mieszkańców.
Wieś znajdowała się od ok. 1250 na terytorium powstałej Nowej Marchii, pierwsza wzmianka pochodzi z 1337. Od 1945 leży w granicach Polski. Znajduje się tutaj barokowy kościół z 1735 oraz młyn szachulcowy z XIX w. Zabudowa ulicowa z owalnicą bez wyraźnego centrum; nowa część miejscowości biegnie w kierunku byłej stacji kolejowej Różańsko (1 km na wsch.).
+Integralne części wsi Różańsko SIMC Nazwa Rodzaj 0180025 Grzybno kolonia0180031 Juncewo kolonia0180048 Piołunek osada0180054 Sulisław kolonia
Toponimia Nazwa na przestrzeni wieków: Rosental 1337, wywodzi się prawdopodobnie od rosnących w dużej ilości dzikich róż.
Środowisko przyrodnicze Krajobraz okolic równinny, poprzecinany przez Olchowy Rów (dopływ jeziora Ostrowieckiego) i Rów Różańsko, częściowo zagospodarowany rolniczo. Na nieużytkach i polach występują kępy zadrzewień śródpolnych, na pn.-zach. od wsi rozległe Kobyle Łąki. Charakteryzuje się wysokim zalesieniem, w którym dominują monokultury sosnowe. Wzdłuż dróg powiatowych ciągną się aleje lipowe i akacjowe. W okolicy stwierdzono liczne gatunki roślin objętych ochroną: arcydzięgiel litwor – przy moście nad Olchowym Rowem i przy wiadukcie kolejowym, bluszcz pospolity – cmentarz, grzybienie białe – śródleśne oczka wodne na terenie Nadleśnictwa Różańsko, pełnik europejski – Kobyle Łąki, kłoć wiechowata – pas szuwarów jeziorka Babino.
Historia Ślady osadnictwa z epoki kamiennej; w okresie międzywojennym znaleziono sztylet krzemienny, topór krzemienny] i krzemienne groty strzał. Wiele znalezisk pochodzi z okresu (według historiografii niemieckiej) 150 p.n.e. – ok. 600 n.e., najliczniejsze znaleziska dotyczą II wieku n.e. Były to liczne pojedyncze groby, w tym grób określany jako „grób zachodnioburgundzkiej” księżnej. Wśród bogatego wyposażenia znaleziono m.in.: złote breloczki, szklane paciorki w kolorze białym i niebieskim, brązowy wisiorek, okucia drewnianej skrzyni, gliniaste przęśliki, okucia rogu do picia, żelazny nóż. Na cmentarzysku znaleziono liczne skorupy gliniaste oraz kuliste naczynia. Dwa cmentarzyska kultury łużyckiej na terenie Nadleśnictwa Różańsko: pierwsze odkryte w 1994, zakwalifikowane jako cmentarzysko popielnicowe z epoki brązu (X-V w. p.n.e.); drugie odkryte w 1999 podczas prac leśnych, datowane na epokę żelaza (ok. V w. p.n.e.) VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną. 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty 1112-1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa pomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Rosental (w ziemi golenickiej): "Rosental LXVII, dos IIII, Hasso de ylstet pro seruicio XII, Heine Schonenbeck habet seruicium, pactus X solidos, due taberne" – wieś liczy 67 łanów, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikiem zobowiązanym do służby konnej jest Hasso von Wedel posiadający 12 łanów oraz Heine von Schönebeck, pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 10 szylingów (solidos), we wsi są dwie karczmy. 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego 1454 – książę Fryderyk ofiarował 1/4 wsi kolegiacie w Myśliborzu, pozostałą część posiadał Mikołaj von Damnitz 1489 – zbudowano kościół na planie prostokąta bez chóru i wieży 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego 1538 – margrabia Jan Hohenzollern oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą Od 1608 – wieś sołtysia, własność margrabiów brandenburskich, należy do domeny w Tham (Dębno) 1701 – powstanie Królestwa Prus Pocz. XVIII w. – zbudowano nowy kościół z ryglową wieżą Ok. 1718 – istnieje we wsi funkcja leśniczego królewskiego 1734 – pożar kościoła 1735 – zbudowano nowy kościół, z wieżą 1745 – wójtem lennym w Różańsku jest von Drosedow 1774 – utworzona zostaje pierwsza szkoła, licząca 81 uczniów Pocz. XIX w. – we wsi jest 22 chłopów, 22 zagrodników i tyle samo drobnych właścicieli, posiadających do 15 ha ziemi 1806-1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej 1807-1811 – reformy gospodarcze Steina- Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach; Różańsko staje się wsią chłopską 1808 – właścicielem części majątku staje się koniuszy von Drosedow 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Chojna, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej 1856 – dużą część wsi Różańsko nabywa właściciel Dolska, Tasillo von Tresckow 1 poł. XIX w. – mieszkańcy zatrudnieni byli w zawodach i rzemiosłach: naczelnik domeny, burmistrz, urzędnik stanu cywilnego, policjant, 3 szewców, 3 krawców, 3 sklepy spożywcze, urząd pocztowy, 2 listonoszy, handlarz jajami i dziczyzną, zrzeszenia kupna i sprzedaży, 2 kołodziejów, 2 malarzy, 1 rzeźnia ze sklepem, 1 hurtownik mięsa, 2 ogrodników, 2 młyny (parowy i wodny), 2 kuźnie, warsztat stolarski, 3 restauracje, szynkarz, zdun, 1 piekarnia, 2 sklepy z rowerami, 2 fryzjerów, rymarz, fotograf, pantoflarz i cieśla oraz robotnicy roli i leśni. 1871-1918 – Nowa Marchia w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej 1872 – gruntowna przebudowa kościoła, według danych umieszczonych w kuli wieńczącej wieżę, dobudowano półkolistą apsydę do elewacji wschodniej oraz transept 01.10.1874 – utworzono Urząd Stanu Cywilnego w Różańsku (Standesamt Rosenthal) 31.08.1882 – otwarta zostaje linia kolejowa Stargard – Kostrzyn nad Odrą, przebiegająca przez Różańsko Ok. 1912 – założono straż pożarną Przed I wojną światową – elektryfikacja wsi Ok. 1914 – Różańsko ponownie staje się wsią gminną; liczy 23 zagrody o wielkości 33-62 ha 3.02.1945 – zajęcie przez wojska 2 Armii Pancernej 1 Frontu Białoruskiego Od 1945 – przybywają przesiedleńcy z okolic Tarnopola i z powiatu Sarny na Wołyniu; następnie polsko-ukraińskie rodziny z okolic Lwowa i z centralnej Polski latem 1945 – powstał Zarząd Gminny w Różańsku. Organizował go wójt mianowany przez Pełnomocnika Rządu. W skład zarządu wchodzili również zastępca wójta (podwójci) oraz sekretarz (później jeszcze 2 członków) Po 1945 – remont kościoła, wymieniono m.in. pokrycie dachu z dachówki na blachę 10.09.1946 – powołana została Gminna Rada Narodowa w Różańsku. Statut organizacyjny Zarządu Gminnego w Różańsku uchwalono dnia 20 marca 1948 r. 15.03.1947 – Rozporządzeniem Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. „o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości”, miejscowość Rosenthal została oficjalnie przemianowana na RóżańskoMonitor Polski M.P. 1947 nr 37 poz. 297 W maju 1971 r. – Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska ze Szczecina prowadziła w pobliżu Różańska badania, dzięki którym udało się zidentyfikować ślady ośmiu wczesnośredniowiecznych (IX-X w.) i późnośredniowiecznych ((XIV-XV w.) osad. W poszczególnych punktach znaleziono liczne ułamki naczyń, w większości wykonanych z gliny z domieszką drobno tłuczonego kamienia i piasku. Osady znajdowały się na północny zachód od Różańska (najdalsza w odległości 2,25 km, w pobliżu dzisiejszej kolonii Juncewo, najbliższa w odległości 750 m). 01.01.1973 – utworzono Urząd Gminy Różańsko. Był on organem pomocniczym Naczelnika Gminy, który z kolei był organem administracji państwowej na terenie gminy oraz organem wykonawczym Gminnej Rady Narodowej. Gminna Rada Narodowa była terenowym organem władzy państwowej i samorządu społecznego. Pierwszym naczelnikiem gminy Różańsko został Czesław Wróblewski. Pierwszy protokół z sesji Gminnej Rady Narodowej pochodzi z dnia 4 stycznia 1973 roku. Przewodniczącym Gminnej Rady Narodowej został wtedy wybrany Stanisław Gluza. Ostatnia sesja miała miejsce 28 września 1975 roku, przewodniczącym był wówczas Jan Gałgan, zaś naczelnikiem gminy Ryszard Wierzbicki. 19.12.1975 – likwidacja Gminy Różańsko na mocy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 29 grudnia 1975 roku. Jej obszar został włączony do gminy Dębno. 1999 – rozpoczęto wydobycie gazu ziemnego z odwiertu należącego do Kopalni "Dębno"; zasoby złoża szacuje się na ok. 2398 mln m³ 16.10.1999 – zamknięto linię kolejową Stargard–Kostrzyn nad Odrą 2005 – budowa wiejskiego Ośrodka Kultury 2010-2011 – budowa oczyszczalni ścieków i kanalizacji wiejskiej
+ Właściciele RóżańskaImię i nazwisko Lata Heine von Schönebeck, Hasso von Wedel 1337 1/4 wsi kolegiata w Myśliborzu3/4 Mikołaj von Damnitz 1454- elektor brandenburskipaństwo niemieckie (w domenie Dębno) 1608-1945? (część wsi) von Drosedow 1808-? (część wsi) von Tresckow 1856-?
W latach 1945–1954 i 1973–1976 wieś była siedzibą gminy Różańsko. W latach 1954–1972 wieś była siedzibą władz gromady Różańsko. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.
Ludność Ludność w ostatnich 3 wiekach:
Gospodarka Struktura działalności gospodarczej na dzień 31.12.2005:
DziałIlośćProdukcja2Transport3Handel3Usługi5
Gospodarstwa rolne nastawione są na produkcję zbóż (jęczmień, żyto, pszenica) oraz na hodowlę trzody chlewnej. Dominuje rolnictwo tradycyjne, brak jest gospodarstw nastawionych na produkcję ekologiczną.
Struktura gospodarstw indywidualnych:
Użytki rolnePow. w haOrne503,5Zielone223,5Inne17,5Razem744,5
Największym zakładem pracy jest Nadleśnictwo Różańsko.
Edukacja Szkoła podstawowa – rozpoczęła działalność 5 stycznia 1946 jako 4-klasowa szkoła, pierwszą nauczycielką była Stefania Weber. Uczęszczali tu uczniowie z Różańska, Dolska, Pszczelnika, Dyszna i Ostrowca. Od roku 1948/49 jako 7-klasowa. W roku 1957/58 została zorganizowana dla mieszkańców tamtejszych wsi Szkoła Przysposobienia Rolniczego. 13 października 1963 szkołę przeniesiono do nowo wybudowanego budynku (w ramach akcji „Tysiąc szkół na tysiąclecie”). Od roku 1966/67 funkcjonowała jako szkoła 8-klasowa W roku 1973/74 przejęła funkcję zbiorczej szkoły gminnej i posiadła swoje filie w Dolsku, Pszczelniku, Dysznie, Ostrowcu. W ramach reformy z 1999 stała się szkołą 6-klasową, z oddziałem przedszkolnym. Młodzież dojeżdża do Gimnazjum Publicznego w Smolnicy
Organizacje i instytucje Sołectwo Różańsko – ogół mieszkańców wsi Różańsko, Grzybno, Juncewo, Sulisław, Piołunek stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa.