Raciborowice Górne (do 1945 niem. Ober Groß HartmannsdorfRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie bolesławieckim, w gminie Warta Bolesławiecka, na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Najstarsza wzmianka o Raciborowicach pochodzi z roku 1268. W miarę rozwoju wieś podzieliła się na Raciborowice Górne i Raciborowice Dolne. Przez kilka wieków wieś była lennem rodu von Zedlitz, następnie von Frankenberg. Po 1945 we wsi zamieszkali obywatele polscy wysiedleni z Kresów Wschodnich (terenów dzisiejszej Ukrainy, Białorusi a także Wileńszczyzny), reemigranci z Jugosławii i Francji oraz osadnicy z centralnej Polski.

W Raciborowicach Górnych znajdują się przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej, dom kultury oraz jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej. We wsi znajdują się trzy obiekty wpisane do rejestru zabytków – kościół św. Michała Archanioła, nieczynny cmentarz przy kościele oraz plebania. W miejscowości funkcjonuje klub sportowy Raciborowice oraz Stowarzyszenie Miłośników Wsi Raciborowice. Zamieszkuje ją 1397 osób (NSP 2011).

Geografia Położenie Wieś Raciborowice Górne według regionalizacji fizycznogeograficznej Jerzego Kondrackiego leży na obszarze megaregionu Pozaalpejska Europa Środkowa, prowincji Masyw Czeski, podprowincji Sudety z Przedgórzem Sudeckim, makroregionu Pogórze Zachodniosudeckie, mezoregionu Pogórze Kaczawskie, mikroregionu Pogórze Bolesławieckie.

Wieś jest ogniwem łańcucha osadniczego o długości 5,6 km położonego nad Bobrzycą, który tworzą wsie Iwiny – Raciborowice Dolne – Raciborowice Górne – Sędzimirów.

Miejscowość znajduje się przy drodze powiatowej nr 2278G Iwiny – Pielgrzymka, między wsiami Raciborowice Dolne i Sędzimirów (3 km). Będąca siedzibą władz gminy miejscowość Warta Bolesławiecka odległa jest o 7 km. Najbliższymi miastami są Bolesławiec (16 km), Złotoryja (26 km) i Lwówek Śląski (16 km).

Rzeźba terenu Rzeźba terenu wsi w głównej mierze została ukształtowana w okresie plejstoceńskim, w wyniku akumulacji materiału skalnego niesionego przez lodowiec podczas drugiego na terenie obecnej Polski zlodowacenia środkowopolskiego. Efektem tej działalności rzeźbotwórczej jest terasa akumulacyjna, na której położona jest wieś. Wysokości bezwzględne wahają się pomiędzy 220 m n.p.m. w dolinie Bobrzycy do około 260 m n.p.m. w kierunku Grodźca. Do większych wzniesień należy góra Trawnik o wysokości 262,7 m n.p.m.

Geologia Raciborowice Górne leżą na obszarze depresji północnosudeckiej, której utwory miejscami przykryte są osadami plejstocenu i holocenu. We wsi i jej najbliższej okolicy można spotkać wystąpienia, a czasami złoża środkowotriasowego wapienia muszlowego, dolnotriasowego czerwonego piaskowca, górnokredowego białego lub żółtego piaskowca, permskiej (cechsztyńskiej), oraz plejstoceńskich: glin, piasków i żwirów. Na terenie Wartowic, Warty Bolesławieckiej, Raciborowic Dolnych i Górnych rozpoznano złoże rud miedzi.

Gleby Na terenie wsi występują gleby bielicowe wytworzonych z piasków, glin, iłów oraz lessów (60%) oraz gleb brunatnych wytworzonych z lessów (34%) oraz mady (4%) i czarne ziemie (2%). Gleby murszowe i glejowe występują fragmentarycznie i nie stanowią nawet 1% areału użytków rolnych.

+ Gleboznawcza klasyfikacja gruntów Klasa gruntu ornego Powierzchnia [ha] Powierzchnia [%] I 0 0 II 0,58 0,1 IIIa 248,92 26,9 IIIb 299,45 32,4 IVa 192,07 20,7 IVb 142,97 15,5 V 39,80 4,3 VI 1,53 0,1 Razem 925,32 100,0

Klimat Według podziału na regiony klimatyczne według A. Schmucka obszar wsi leży w przedgórskim regionie klimatycznym, natomiast według klasyfikacji klimatycznej W. Okołowicza w śląsko-wielkopolskim regionie klimatycznym. Panuje tu klimat umiarkowany przejściowy (między klimatem morskim a kontynentalnym). Największy wpływ na klimat miejscowości ma wpływ oceanicznych mas powietrza oraz górskiego klimatu Sudetów i Przedgórza Sudeckiego. Przeważają wiatry z kierunków zachodnich, południowych i południowo-zachodnich. Na klimat lokalny wpływ ma przede wszystkim rzeźba terenu, występujące kompleksy leśne i podłoże glebowe.

Cechy charakterystyczne klimatu gminy Warta Bolesławiecka Średnia temperatura roczna powietrza +7,5 – 7,8 °C Najcieplejszy miesiąc Lipiec +16,9 – 18,0 °C Długość okresu wegetacyjnego 220 dni Maksymalne sumy opadów dobowych > 60 mm Kierunek wiatrów przeważających zachodni Średnia prędkość wiatrów 2,5 m/s

Struktura użytkowania gruntów Struktura użytkowania gruntów w obrębie miejscowości:

Wyszczególnienie Powierzchnia [ha] Udział % w ogólnejpowierzchni obrębu Grunty zabudowane i zurbanizowane 52,86 3,65 Lasy i grunty leśne 183,60 12,7 Grunty zadrzewione i zakrzewione 13,04 0,9 Łąki i pastwiska trwałe 140,94 13,16 Grunty orne 925,32 63,88 Sady 2,07 0,14 Nieużytki 53,78 3,71 Drogi 56,19 3,88 Rowy 4,63 0,3 Grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi 2,63 0,18 Grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi 0,13 0,01 Użytek ekologiczny – – Tereny różne – – Razem 1448,52 100

Demografia Struktura ludności według płci(Narodowy Spis Powszechny 2011)Opis Ogółem Kobiety Mężczyźnijednostka osób % osób % osób %populacja 1397 100 720 51,5 677 48,5gęstość zaludnienia 96,1 49,7 46,7 Struktura ludności według wykształcenia(Narodowy Spis Powszechny 2002) brak podstawowe zawodowe średnie wyższeosób 72 484 371 252 31kobiet 56 253 140 148 24mężczyzn 16 231 231 104 7

W okresie po II wojnie światowej Raciborowice Dolne i Górne zasiedlili w 16% obywatele polscy wysiedleni z Kresów Wschodnich (terenów dzisiejszej Ukrainy, Białorusi a także Wileńszczyzny), w 40% – z centralnej Polski, 40% – reemigranci z Jugosławii, około 3% ludności stanowili Niemcy i autochtoni, a 1% Polacy, którzy przybyli z terenu Francji.

+ Zmiany liczby ludności Raciborowic Górnych od 1816

W Raciborowicach Górnych na 100 mężczyzn przypadają 103 kobiety. W większości przedziałów wiekowych populacja jest zrównoważona, tylko w przedziale 20-29 lat występuje przewaga mężczyzn.

+ Struktura ludności według wieku i płci (Narodowy Spis Powszechny 2002)

Toponimia Niemiecka nazwa wsi pochodzi od popularnego w średniowieczu wśród niższych warstw społecznych imienia „Hartmann” (silny człowiek), być może od założyciela wsi o tym imieniu (w dokumencie księcia Konrada I głogowskiego z tego okresu odnotowany jest notariusz o imieniu Hartmann).

Utrwalone w historycznych notatkach zapisy nazwy wsi to: Hartmanni villa, Hoartsdorf (1268) Hartmannsdorf (1370) Nedirn Hartmansdorff''' (1376) Großharttßdorff, Großharttsdorff (1668) Ober Gross Hartmannsdorff (1726) Ober Hartmannsdorf (1765) Hartsdorf, Ober Gross-Hartmannsdorf (1789) Ober Gross-hartmannsdorf (1871) Groß Hartmannsdorf (1933) Hermanówka (1945) Przedgrodzie (1945) Podgrodzie Górne (1946) Hermanowice Górne (1946)

Polska nazwa Raciborowice Górne została nadana 12 listopada 1946 zgodnie z Rozporządzeniem Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości.

Historia

Raciborowice zostały założone około roku 1200 przez kolonistów niemieckich jako wieś na prawie magdeburskim. Po raz pierwszy wzmiankowane jako Hartmanni villa w 1268. W dalszym okresie wieś stanowiła posiadłość rycerską. W miarę rozwoju wieś podzieliła się na część górną (obecne Raciborowice Górne) i część dolną (obecne Raciborowice Dolne). Pierwszym znanym właścicielem folwarku był w 1468 Jonne von Redern, natomiast pierwszym znanym dziedzicem był w 1491 Krzysztof Rupprecht. W 1492 odnotowano istnienie kamieniołomu we wsi. W latach 1496–1654 wieś była własnością rodu von Zedlitz. We wsi powstał renesansowy Górny Dwór, którego budowę ukończono w 1540. Następnymi właścicielami był ród von Schellendorf, a kolejnym ród von Frankenberg, w którego rękach pozostawał do roku 1852. W okresie wojny trzydziestoletniej wieś nie została zniszczona.

W latach 1802–1805 Raciborowice Górne zostały podzielone na 50 osobnych parceli, a dwór, podzielony na niezależne części, zamieszkiwało sześciu różnych właścicieli, w wyniku czego szybko popadł w ruinę.

W trakcie wojen napoleońskich we wsi doszło do starcia oddziału niemieckich partyzantów złożonego ze szwadronu huzarów oraz ochotniczego oddziału kozaków dowodzonego przez płk. Aleksandra Samjonowicza Ungera z nieznanym oddziałem wojsk napoleońskich, w wyniku którego oddział napoleoński został całkowicie rozbity, wszyscy żołnierze pochodzenia francuskiego zginęli, natomiast żołnierze pochodzenia włoskiego i hiszpańskiego zostali wzięci do niewoli.

Król pruski Fryderyk Wilhelm IV wydał nakaz w sprawie majątku 23 stycznia 1846, nakaz ten został rozszerzony przez nadprezydenta prowincji śląskiej Johanna Eduarda von Schleinitza 27 lutego 1862. Ostatni właściciel, hrabia Josef von Frankenberg, sprzedał nieistniejące już w rzeczywistości prawa do dworu 25 czerwca 1852 mistrzowi krawieckiemu Antoniemu Menzelowi z Warty Bolesławieckiej za kwotę 10 srebrnych groszy, który zrezygnował z wykonywania wszystkich przynależnych mu praw.

W 1864 wieś zamieszkiwało 36 kmieci i 203 chałupników, w tym kupiec, 6 handlarzy, 6 tkaczy i 21 innych rzemieślników. Na jej terenie znajdowały się kościół katolicki z plebanią oraz ze szkołą z nauczycielem, kościół ewangelicki z pastorówką oraz ze szkołą z jedną filią (druga filia znajdowała się na terenie Raciborowic Dolnych), 2 młyny wodne, wiatrak, kamieniołom oraz wapiennik. W 1869 roku we wsi powstała apteka, a w 1872 urząd pocztowy. W latach 1896–1898 oraz 1905 wybudowano drogę powiatową z Iwin o długości 6,9 km. W 1906 otwarto we wsi stację kolejową na linię kolejową kolejki bolesławieckiej Bolesławiec Wschód – Nowa Wieś Grodziska.

Na początku XX wieku we wsi znajdowało się kilkadziesiąt bogatych gospodarstw posiadanych przez chłopów (bauerów), dziedziczonych z ojca na syna. Do największych należały gospodarstwa nr 306 będące własnością Richarda Gierschnera i jego rodziny od roku 1850 oraz nr 72 będące własnością Ericha Weickerta i jego rodziny od 120 lat.

W okresie I wojny światowej na terenie wsi przebywali jeńcy wojenni, głównie rosyjscy, którzy pracowali przy ścince drzewa, w gospodarstwach rolnych oraz w zakładzie wapienniczym, z których wielu po zakończeniu działań wojennych osiedliło się na terenie Niemiec.

Podczas II wojny światowej na terenie wsi znajdował się obóz dla jeńców sowieckich oraz robotników przymusowych z terenów Polski oraz Związku Sowieckiego. Z powodu złych warunków panujących w obozie panowała w nim wysoka śmiertelność. Pierwsze trzy pochówki zostały odnotowane w Księdze Zgonów parafii katolickiej (w pierwszych dwóch przypadkach odnotowano tylko nr nieśmiertelników 49054 i 49092, w trzecim wypadku tylko nazwisko Popow), kolejne ofiary były chowane w lesie w miejscu położonym ok. 2 km od baraków. Pod koniec lat 50. dokonano uroczystej ekshumacji i ciała ofiar przeniesiono na cmentarz Armii Czerwonej w Bolesławcu. 13 lutego 1945 nie zniszczona wieś została zajętą przez wojska sowieckie. Podczas walk niedaleko dworca kolejowego zostały zniszczone 4 niemieckie czołgi.

Po 1945 we wsi zamieszkali obywatele polscy wysiedleni z Kresów Wschodnich (terenów dzisiejszej Ukrainy, Białorusi a także Wileńszczyzny), reemigranci z Jugosławii i Francji oraz osadnicy z centralnej Polski, natomiast ludność niemiecka została stopniowo wysiedlona na tereny sowieckiej strefy okupacyjnej Niemiec. W 1945 na terenie Raciborowic zamieszkiwało 300 Niemców, 190 Polaków, którzy posiadali 12 koni i 3 krowy.