Rzepcze

Rzepcze (dodatkowa nazwa w j. niem. Repsch) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej. Przepływa przez nią rzeka Osobłoga.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.

Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 299 osób.

Geografia Położenie Rzepcze znajduje się w południowo-zachodniej części Polski. Leży na ziemi prudnickiej – regionie historyczno-kulturalnym, którego głównym ośrodkiem jest miasto Prudnik. Ziemia prudnicka stanowi zachodnią część Górnego Śląska. Pod względem administracyjnym Rzepcze położone jest w południowej części województwa opolskiego, w powiecie prudnickim, w gminie Głogówek, tuż przy granicy z gminą Krapkowice i powiatem krapkowickim. Znajduje się w odległości około 12 km od granicy z Czechami. Należy do Euroregionu Pradziad.

Sołectwo Rzepcze obejmuje obręb wsi Rzepcze. Zajmuje powierzchnię 5,5 km². Graniczy z miastem Głogówek od południa oraz z sołectwami (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara): Nowy Dwór Prudnicki, Kórnica, Nowe Kotkowice, Kierpień.

Wieś leży na Nizinie Śląskiej. Według podziału fizycznogeograficznego z 2017 dr. Krzysztofa Badory, Rzepcze znajduje się w granicach mikroregionów Równina Walców (318.59.1) i Dolina Dolnej Osobłogi (318.55.10). W obszarze wsi przepływają rzeka Osobłoga i struga Osobłoga Rzepecka.

Środowisko naturalne W Rzepczu panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,4 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Rzepcza wynoszą 627 mm. Dominują wiatry zachodnie.

Nazwa Na polskojęzycznej mapie wydanej w 1772 miejscowość została podpisana nazwą Rzepec. Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod nazwą Rzeptsch oraz wynotowaną z łacińskiego dokumentu z 1379 Reptsch, a także wymienia polską nazwę Rzepcz we fragmencie: „Rzeptsch (1379 Reptsch, polnisch Rzepcz)”. W Spisie miejscowości województwa śląsko-dąbrowskiego łącznie z obszarem ziem odzyskanych Śląska Opolskiego wydanym w Katowicach w 1946 wieś wymieniona jest pod polską nazwą Rzepce. 15 marca 1947 r. nadano miejscowości nazwę RzepczeRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 15 marca 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ()..

W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: Repic (1240), Repze (1241), in Ropzha (ok. 1300), Reps (1312), Repzs (1318), Rzeptsch (1379), Rzepcz (1447), Rzepcza (1521), Rczipczy (1602), Rzepecz (1604), Reptsch (1635), Repsch, P[ol.] Rzepce (1736), Rzeptsch (1743), Rzeptsch (1784), Rzeptsch (Rzepec) (1804), Rzeptsch, Rzepcz (1845), Rzepcz (1889), Rzepa, Repsch (1900), Rzepcze – Repsch (1939), Repsch – Rzepcze, -cza, rzepecki (1947), Rzepcze, -cza (1982).

Nazwa wsi bywa w mediach błędnie zapisywana jako Rzepce. W 2001 błędna nazwa widniała na tablicy przy wjeździe do miejscowości.

Historia mały|upright|lewo|Pieczęć Rzepczu (1722) Ślady pobytu człowieka na terenie obecnej wsi Rzepcze, potwierdzone badaniami archeologicznymi, sięgają późnej epoki brązu (V okres; ok. 900–750 r. p.n.e.). Znaleziska wskazują, że istniała tu osada obronna ludności kultury łużyckiej. mały|Rzepcze (Rzepec) wśród miejscowości ziemi prudnickiej na polskojęzycznej mapie z 1772 Wieś po raz pierwszy wzmiankowana była w dokumencie z 1300 pod nazwą Ropzha. Pierwsza wzmianka o drewnianym kościele pw. św. Jakuba Starszego pochodzi z 1447. Obecny kościół został wybudowany w 1751. W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk. mały|upright|lewo|Pieczęć Rzepczu (1804) Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu trzy lemiesze w skos obok siebie, po obu stronach centralnie położonego lemiesza dwa ostrza w skos, a w otoku napis: RIEPTSCH: GEM: SIGEL / NEYSTAETER CREYS (). W październiku 1831 na ziemi prudnickiej rozpoczęła się epidemia cholery. Od października do listopada pochłonęła ona 6 mieszkańców Rzepcza. mały|upright|Pomnik poległych w I i II wojnie światowej Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 353 mieszkańców Rzepcza 17 posługiwało się językiem niemieckim, 329 językiem polskim, a 7 było dwujęzycznych. W wyborach parlamentarnych w Republice Weimarskiej w 1919 najwięcej głosów w Rzepczu zdobyli socjaldemokraci.

W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Rzepcze znalazło się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem. Do głosowania uprawnionych było w Rzepczu 312 osób, z czego 257, ok. 82,3%, stanowili mieszkańcy (w tym 250, ok. 97,2% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 310 głosów (ok. 99,3% uprawnionych), w tym 310 (100%) ważnych; za Niemcami głosowało 227 osób (ok. 73%), a za Polską 83 osoby (ok. 27%). W latach 20. XX wieku powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas I wojny światowej.

W okresie II wojny światowej w Rzepczu pracowali robotnicy przymusowi z Polski, m.in. z miejscowości: Szalonka, Sosnowiec, Bolesławiec, Siemianice, Opatów, Zawiercie, Przyrów, Cieszkowy i Łódź. Na frontach zginęło 40 mieszkańców Rzepcza. Tablice z ich nazwiskami postawiono przy pomniku upamiętniającym poległych w I wojnie światowej.

Od marca do maja 1945 powiat prudnicki znajdował się pod kontrolą radzieckiej komendantury wojskowej. 11 maja 1945 polska administracja przejęła władzę cywilną w powiecie prudnickim. Mieszkańcom Rzepcza, posługującym się dialektem śląskim bądź znającym język polski, pozwolono pozostać we wsi po otrzymaniu polskiego obywatelstwa.

W latach 1945–1950 Rzepcze należało do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Kórnica, w latach 1954–1959 do gromady Kierpień, w 1959 do gromady Błażejowice, a w latach 1959–1972 do gromady Mochów.

W 1949 we wsi znajdowały się między innymi: szkoła podstawowa prowadzona przez Inspektorat Szkolny w Prudniku, krawiec, piekarz. W miejscowości znajdowała się chlewnia Państwowego Ośrodka Hodowli Zarodowej w Głogówku.

W 2007 Rzepcze przystąpiło do Programu Odnowy Wsi Opolskiej. Uchwałą z 21 grudnia 2020 Rady Miejskiej Głogówka wyznaczono na terenie gminy Głogówek aglomerację Głogówek o równoważnej liczbie mieszkańców 8057 oraz zlokalizowaną na terenie miejscowości: Głogówek, Dzierżysławice, Mochów, Racławice Śląskie, Rzepcze z oczyszczalnią ścieków w Głogówku.

Podczas powodzi 15 września 2024 zostało zalane boisko w Rzepczu.

Mieszkańcy mały|Tablica z podwójną nazwą przed wjazdem do Rzepcza Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Kamiyniołrzy.

Liczba mieszkańców wsi 1871 – 359 1885 – 345 1905 – 343 1910 – 353 1933 – 499 1939 – 505 1966 – 405 1998 – 343 2002 – 327 2009 – 308 2011 – 299 2013 – 293

Zabytki mały|Kościół filialny pw. św. Jakuba Starszego mały|Dom nr 19 (świetlica wiejska) Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: kościół filialny pw. św. Jakuba Starszego, drewniany, z 1751 r.

Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Rzepczu chronione są ponadto: cmentarz parafialny przy kościele kaplica cmentarna kuźnia przy domu nr 1 szkoła, ob. dom mieszkalny nr 19 karczma, nr 23A dom mieszkalny nr 29 dom mieszkalny (wycużny) w zagrodzie nr 48 zespół folwarczny obora, nr 53A spichlerz, nr 53A stodoły, nr 53A, 53B budynek mieszkalny, nr 53B gorzelnia, nr 53E zespół młyński młyn, nr 53G dom mieszkalny, nr 53G

Pomniki i obiekty upamiętniające Pomnik poległych w I i II wojnie światowej – pomnik przy drodze głównej w Rzepczu powstały w latach 20. XX wieku jako upamiętnienie mieszkańców wsi, którzy polegli w I wojnie światowej. Dostawiono do niego dwie tablice, każda z dwudziestoma nazwiskami mężczyzn, którzy zginęli podczas II wojny światowej. Znajdują się na nich napisy w języku niemieckim oraz motyw Krzyża Żelaznego. Zgodnie z kryteriami w sprawie upamiętnień na obszarze RP żołnierzy niemieckich przyjętymi w uchwale Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w 1995, pomnik został uznany za nieprawidłowy.

Gospodarka mały|Gorzelnia W Rzepczu siedzibę mają firmy Usługi Pogrzebowe Koch Karol i Piekarnia-Cukiernia Stosiek Krystian, zrzeszone w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku.

Transport Przez Rzepcze przebiega droga wojewódzka Racibórz – Krapkowice

W zarządzie Wydziału Drogownictwa Starostwa Powiatowego w Prudniku znajduje się droga powiatowa nr 1837O relacji Dobra – Kierpień – Rzepcze.

Rzepcze posiada połączenia autobusowe z Branicami, Głogówkiem, Głubczycami, Kietrzem, Opolem. We wsi znajdują się dwa przystanki autobusowe – „Rzepcze”, „Wieś”.

Kultura W Rzepczu działa Niemieckie Koło Przyjaźni (Deutscher Freundeskreis) – oddział terenowy Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku OpolskimDFK Rzepcze / Repsch..

Religia W Rzepczach znajduje się katolicki kościół św. Jakuba Starszego, który należy do parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kierpniu (dekanat Głogówek).

Sport mały|Boisko We wsi funkcjonuje klub piłkarski LZS Rzepce, założony w 1971. Klub rozgrywa swoje mecze na boisku w Rzepczu. W 2005, z okazji 60. rocznicy istnienia Podokręgu Związku Piłki Nożnej w Prudniku, klub otrzymał pamiątkowy puchar.

Turystyka Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Rzepczu.

12 lipca 2010, w ramach organizowanego w Prudniku VI Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej, w którym wzięli udział rowerzyści z całej Europy, przez Rzepcze prowadziła trasa „Szlakiem Pielgrzyma”.

Bezpieczeństwo mały|Remiza OSP Rzepcze W zakresie ochrony przeciwpożarowej oraz innych miejscowych zagrożeń w Rzepczu działa jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej.

Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 12 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Komisariat Policji w Głogówku).

Teren wsi, jak i całej gminy Głogówek, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwaRozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 sierpnia 2005 r. w sprawie wykazu gmin i innych jednostek zasadniczego podziału terytorialnego państwa położonych w strefie nadgranicznej oraz tablicy określającej zasięg tej strefy ().. Gminę Głogówek obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG.

Ludzie związani z Rzepczem Oscar Theodor Baron (1847–1926) – lepidopterolog, entomolog i ornitolog, urodzony w Rzepczu Ernest Knosala (1948–2012) – prawnik, profesor zwyczajny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, urodzony w Rzepczu

Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim Kategoria:Wsie w powiecie prudnickim (1818–1954)