mały|Grób Ludwika Osińskiego na cmentarzu Powązkowskim Ludwik Osiński krypt.: O…; O. L. (ur. 24 sierpnia 1775 w Kocku, zm. 27 listopada 1838 w Warszawie) – referendarz stanu do Wydziału Spraw Wewnętrznych, Duchownych i Oświecenia Publicznego Królestwa Kongresowego w 1834 rokuNowy kalendarzyk polityczny na rok 1834, Warszawa, s. 134., polski krytyk literacki, historyk i teoretyk literatury, tłumacz, poeta, dramatopisarz i mówca. Przedstawiciel obozu klasyków, wychowanek pijarów.
Życiorys Urodził się na Lubelszczyźnie, jako syn Jana i Barbary z Markowskich i brat Alojzego Osińskiego. Pierwsze nauki pobierał u pijarów w Łomży (według innych mógł być to Radom). Wkrótce potem wstąpił do nowicjatu pijarów i nauczał się w ich szkołach. Po kilku latach wystąpił ze stanu zakonnego pijarów.
W roku 1794 jako uczestnik insurekcji kościuszkowskiej walczył na froncie nadnarwiańskim, służąc w milicji bielsko-podlaskiej Andrzeja Karwowskiego. Przez 7 lat (1801–1807), wraz z Konstantym Wolskim, założył oraz prowadził w Warszawie pensjonat dla młodzieży męskiej, wykładając tam język i literaturę polską. W tym okresie aktywnie uczestniczył w pracach Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Był jego członkiem już od roku 1801, a przez 10 lat (1804–1814) piastował w nim funkcję sekretarza. W roku 1805 podróżował do Włoch i Francji w charakterze guwernera Romana Sołtyka. W okresie Księstwa Warszawskiego był urzędnikiem dyrekcji, a następnie Ministerstwa Sprawiedliwości (początkowo sekretarzem generalnym, a następnie pisarzem Sądu Kasacyjnego). Wówczas to wsławił się obroną w sprawie pułkownika Siemianowskiego. W roku 1808 poślubił Rozalię, córkę Wojciecha Bogusławskiego. W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego„Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego” 1812, nr 2, s. 15..
Był mówcą Wielkiego Wschodu Narodowego Polski w latach 1812–1816Stanisław Małachowski-Łempicki: Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738–1821, w: „Archiwum Komisji Historycznej”, t. XIV, Kraków 1930, s. 136..
Był przeciwnikiem powstania listopadowego, jednak w roku 1831 wziął w nim udział jako prezes powstańczej Rady Municypalnej w Warszawie. W latach 1804–1814 pełnił funkcję sekretarza Towarzystwa Przyjaciół Nauk. 10 lipca 1814 objął dyrekcję Teatru Narodowego w Warszawie. Funkcję tę sprawował do roku 1827 samodzielnie, a następnie do roku 1833 (lub tylko do końca roku 1830Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, T. 5: Oświecenie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1967, s. 448.) razem z Ludwikiem Adamem Dmuszewskim. Był profesorem w Królewskim Uniwersytecie Warszawskim, gdzie wykładał literaturę.
Został pochowany na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 28-1-1/2/3).
Twórczość W okresie 1809–1810 był redaktorem miesięcznika „Pamiętnik Warszawski”, z którym współpracował okazjonalnie już wcześniej (1801–1805). Przetłumaczył na język polski wiele utworów dramatycznych – Zygmunt Gloger oceniał, że jego „Horacjuszów, Alzyre, Cyda, Cynne potomni z uwielbieniem poety polskiego odczytywać będą”.
Ważniejsze utwory Zbiór zabawek wierszem cz. 1–2, Warszawa 1799; zawartość cz. 1: Utwory liryczne; cz. 2: Sielanki; tu m. in. wiersz Dziedzic i poddani oraz satyra Nabożny powierzchownie; kilka wierszy przedrukował Paweł Hertz w: Zbiór poetów polskich XIX w., księga 1, Warszawa 1959. Układ edukacji w pensji nowo utworzonej pod dozorem …, Warszawa 1801 (współautor: Konstanty Wolski). Wiersz o sztuce aktorskiej, ofiarowany aktorce zaczynającej, „Nowy Pamiętnik Warszawski”, t. 10 (1803), s. 121–127; wydanie następne Wydania zbiorowe, poz. 1. O dobroczynności, wygłoszone na posiedzeniu Towarzystwa Przyjaciół Nauk 24 maja 1804; „Nowy Pamiętnik Warszawski”, t. 14 (1804), s. 369–374; „Gazeta Krakowska”, 1804, nr 49; fragment: „Gazeta Warszawska”, 1804, nr 43; wydania następne: Wiersz o dobroczynności, „Rocznik Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk”, t. 4 (1807); Wydania zbiorowe, t. 1. Andromeda. Drama liryczne w 1 akcie, z muzyką Józefa Elsnera, reprezentowane pierwszy raz na Teatrze Narodowym w Warszawie dnia 14 stycznia 1807 w obecności Napoleona …, Warszawa 1808; rękopis: Biblioteka Narodowa, sygn. I 6512; Ossolineum, sygn. 7850/II. Oda na cześć Kopernika, wygłoszona na posiedzeniu Towarzystwa Przyjaciół Nauk 10 listopada 1808, „Gazeta Warszawska” 1808; wyd. następne: Wiersz na pochwałę Kopernika, „Rocznik Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk”, t. 8 (1812), cz. 1, s. 56–61; Oda o Koperniku, „Rozmaitości Warszawskie” 1830 nr 1; zobacz Wydania zbiorowe, t. 1; Wiersz na cześć Mikołaja Kopernika, Kraków 1873; przedruk: W. Borowy w: Od Kochanowskiego do Staffa. Antologia …, Lwów 1930 i wydania następne; Julian Tuwim w: Księga wierszy polskich XIX w., t. 1, Warszawa 1954, wyd. 2 Warszawa 1956; P. Hertz jak wyżej poz. 1 (tekst Ody … w Wydaniu zbiorowym różni się od tekstu pierwodruku). O życiu i pismach Franciszka Dmochowskiego, czytane na posiedzeniu Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk 19 stycznia 1809, wyd. w: Wergiliusz: Eneida … Dzieło pośmiertne tłumaczone przez F. K. Dmochowskiego, Warszawa 1809, także „Pamiętnik Warszawski” 1809 nr 3–4; wydania następne: „Rocznik Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk”, t. 8 (1812), cz. 1, s. 120–143; Wydania zbiorowe, t. 4. Wiersz na powrót zwycięskiego wojska do stolicy, czytany na posiedzeniu Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk dn. 22 grudnia 1809 r., brak miejsca i roku wydania; „Pamiętnik Warszawski”, 1810, t. 1, nr 1; wydania następne: „Rocznik Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk”, t. 8 (1812), cz. 1, s. 123–128; Oda na powrót wojsk do stolicy, „Pszczółka Krakowska”, 1819 nr 14; przedruk: Władysław Bełza w: Ojczyzna w pieśniach poetów polskich, Lwów 1901; P. Hertz jak wyżej poz. 1. Obrona pułkownika Siemianowskiego, Warszawa, brak roku wydania; „Pamiętnik Warszawski”, 1810 nr 1; wyd. następne zobacz Wydania zbiorowe, t. 4. Wykład literatury porównawczej, czytanej w Uniwersytecie Warszawskim, 1818–1830; wyd. zobacz Wydania zbiorowe, t. 2–4, oparte na dziele Jean-François de La Harpe: Lycée ou Cours de littérature, 1799–1805. Program kursu literatury porównawczej, napisany 1823, ogłosił J. Bieliński w: Królewski Uniwersytet Warszawski (1816–1831), t. 3, Warszawa 1912. Pieśń na taniec polski ułożona, a przy otwarciu balu przez Izby Sejmowe i Radę Stanu w dniu 9 czerwca 1825 roku danego wykonana, do muzyki K. Kurpińskiego, brak miejsca wydania (1825)Ludwik Osiński: Pieśń na taniec Polski ułożona, a przy otwarciu Balu przez Izby Seymowe i Radę Stanu w dniu 9 czerwca 1825 roku danego wykonana, Polona (dostępu 2018-04-24).; egzemplarz w zbiorze rękopisów Biblioteki PAN Kraków, sygn. 2061. O używaniu liter j, y, i, „Rozprawy i wnioski o ortografii polskiej przez Deputacją od Królewskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk wyznaczoną”, Warszawa 1830; wydanie następne Wydania zbiorowe, t. 4. Pierwsza reprezentacja, czyli kłopoty zakulisowe, powstałe około roku 1833; z rękopisu ogłosił E. Szwankowski: Nieznany utwór Ludwika Osińskiego, „Pamiętnik Teatralny”, 1956, zeszyt 4, s. 651–662.
Artykuły i drobne utwory Osińskiego znajdują się także w wielu czasopismach: „Astrea” (1822), „Dziennik Wileński” (tu m. in.: Wiersz w imionniku Marii Szymanowskiej zapisany, 1828, s. 48), „Gazeta Codzienna” (tu m. in.: Nauce i ludzkości poświęcony cały …, 1833, nr 549; Kiedy radość sercem włada …, 1834, nr 825), „Gazeta Krakowska” (tu m. in.: Kantata na uroczystość imienin Najjaśn. Imperatora Wszech Rosji Aleksandra I …, 1814, nr 76); Kiedy radość sercem włada …, 1834, nr 1070, „Gazeta Warszawska” (tu m. in.: Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk …, 1808, nr 18; Krótki rys życia i zasług J. W. Albertrandiego, 1808, nr 66; recenzja teatralna w rubryce Teatr Narodowy, 1809–1810), „Dodatek do Gazety Warszawskiej” (tu m. in.: Przyjaciel do kapitana Morawskiego w dzień, gdy ten został ozdobiony Krzyżem Wojskowym, 1808, nr 2; Pieśń odjazdu, napisana dla wychodzącej z Warszawy Gwardii Cesarsko-Polskiej, 1808, nr 8; recenzja teatralna w dziale „Teatr”, 1802–1803), „Kłosy” (tu: Oda do J. U. Niemcewicza, 1881, t. 2, s. 344), „Kurier Polski” (1830–1831), „Kurier Warszawski” (tu m. in.: Do Redaktora „Kuriera Warszawskiego”, 1822, nr 138), „Nowy Pamiętnik Warszawski” (1801–1805), „Pamiętnik Warszawski” (tu m. in.: Wiadomość o życiu i pismach Cypriana Godebskiego, 1809, nr 4; Poezja, 1809, nr 6; Język polski, 1809. nr 6–7; «Eneida» Wergiliusza. Dzieło pośmiertne przez F. K. Dmochowskiego – rec. 1809, nr 8–9; Teatr Narodowy, 1809, nr 2, 10; 1810, nr 2–4; Niektóre anegdoty o teatrach, 1809 nr 4; Katon. Tragedia w 5 aktach – rec. 1809 nr 6; Raj utracony – rec. 1809, nr 6; O życiu Ignacego Potockiego, 1809, nr 6), „Pszczółka Krakowska” (1819), „Rozmaitości Warszawskie” (tu m. in.: O pierwiastkowej dramatyce w Polszcze, 1821, nr 22, 52–54), „Sybilla Nadwiślańska” (tu m. in.: O pierwiastkowej dramatyce w Polszcze, 1821, nr 1, 3), „Świat Dramatyczny” (1838 nr 6), „Tygodnik Polski i Zagraniczny”, „Warszawianin” (tu m. in.: Ubogi do księżnej Czartoryskiej, 1822, nr 12; Wiersz do JPanny Józefy Truskolaskiej przy oddaniu jej roli Xymeny w tragedii «Cyd», 1822, nr 14; Do L.C. na imieniny, 1822 nr 31).
Ponadto drobne wiersze, mowy i krytyki literackie Osińskiego wydano w Wydaniach zbiorowych. Stąd też kilka wierszy przedrukował P. Hertz, jak wyżej poz. 1.
Przekłady Voltaire: Alzyra, czyli Amerykanie. Tragedia w 5 aktach wierszem, wystawiona: Warszawa 14 grudnia 1800; fragmenty (akt I scena 1, akt V sceny 6–7), „Nowy Pamiętnik Warszawski”, t. 1 (1801), s. 92–95; przekład całości poprawiono w roku 1803 Wydania zbiorowe, t. 1; rękopis: Biblioteka Narodowa, sygn. III 6153. William Shakespeare: Otello, czyli Murzyn w Wenecji. Tragedia w 5 aktach, wystawiony: Warszawa 1801, niewydane (według przeróbki J.-F. Ducisa). Pierre Corneille: Cyd. Tragedia w 5 aktach wierszem, wystawiona: Warszawa 10 maja 1801, fragmenty: akt I sceny 6–7, akt II scena 2, „Nowy Pamiętnik Warszawski”, t. 2 (1801), s. 208–218; akt II scena 7, akt III scena 3, „Tygodnik Polski i Zagraniczny”, 1818 t. 1, s. 60; całość Wydania zbiorowe, t. 1; wydania następne: Lwów (1885); Brody 1907 „Arcydzieła Polskich i Obcych Pisarzy” nr 54; Warszawa 1954 (razem z przekładem J. A. Morsztyna i S. Wyspiańskiego); rękopis: Biblioteka Narodowa, sygn. III 6153; rękopisy z Biblioteki Zamoyskich zniszczone; odpis w Bibliotece PAN Kraków, sygn. 1287. Pierre-Laurent Buirette de Belloy: Gabryella de Vergy. Tragedia w 5 aktach prozą, wystawiona: Warszawa 1802, wyd. zobacz Wydania zbiorowe, t. 1; rękopisy: Biblioteka Zamoyskich, sygn. 1035 i Biblioteka Teatrów Warszawskich nr 547; zniszczone. Pierre Corneille: Horacjusze. Tragedia w 4 aktach wierszem, wystawiona: Warszawa 28 kwietnia 1802 (przedstawienie amatorskie); 5 grudnia 1802 (w Teatrze Narodowym); fragmenty: akt II scena 3, akt III scena 4, Przekleństwo Kamilli z aktu IV, „Dodatek do Gazety Warszawskiej”, 1802 nr 35; akt I scena 1, akt II sceny 1 i 3, akt III scena 4, „Nowy Pamiętnik Warszawski”. t. 7 (1802) s. 346–348, 350–354, 356–358; całość wydana: Warszawa 1802; wydania następne: Wydania zbiorowe, t. 1; Lwów (1885); rękopisy: Biblioteka Narodowa, sygn. III 6153 (z poprawkami autora); Ossolineum, sygn. 11343/I i 11375/I. Marie-Joseph Chénier: Fénelon, czyli zakonnice w Kambré. Tragedia w 5 aktach wierszem, wystawiony: Warszawa 4 grudnia 1803, wydanie Wydania zbiorowe, t. 1; rękopisy: Biblioteka Narodowa (BOZ, sygn. 972); Ossolineum, sygn. 12493/I; utwór ten tłumaczył także J. Czyżowski (wystawiony: Warszawa 7 stycznia 1803, wyd. Warszawa 1803). William Shakespeare: Król Lear. Tragedia w 5 aktach, powstały 1803, wystawiony: Warszawa 5 kwietnia 1805, niewydany (według przeróbki J.F. Ducisa, który korzystał z kolei z przekł. francuskiego P. A. La Place’a).