Sławoborze (niem. Stolzenberg) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie świdwińskim, w gminie Sławoborze przy drodze wojewódzkiej 162.
Miejscowość jest siedzibą gminy Sławoborze. Partnerem wsi jest niemieckie Loiching.
Charakterystyka i układ wsi Sławoborze jest wsią kościelną o zwartej ulicówce z rozbudową do wielodrożnicy. Dawny układ wsi jest czytelny, a kolejne etapy rozbudowy związane są z wytrasowaniem szosy Świdwin – Kołobrzeg, ukośnie do dawnego układu drożnego oraz koryta rzeki Pokrzywnicy, która przepływa przez miejscowość. W latach 80. znajdował się tutaj również dworzec kolej wąskotorowej. Sławoborze nabiera charakteru małomiasteczkowego z bardzo ujednoliconą architekturą.
Historia Pierwsze informacje o wsi leżącej przy szlaku solnym i znajdującym się w niej kościele pojawiają się w 1291 r. – wtedy Sławoborze było częścią kasztelanii świdwińskiej, w której panowali Brandenburczycy, a granice były ustalone pomiędzy dobrami biskupimi a Nową Marchią. Od XIV w. wieś była częścią księstwa biskupów kamieńskich z ziemi kołobrzeskiej. W roku 1606 r. Sławoborze stało się lennem rodziny Blankenbergów nadanym przez księcia pomorskiego Franciszka ISensacja archeologiczna z leśnictwie Zagrody. W wieku XVIII podzielono majątek, a jedna jego część – należąca do Blankenbergów – została sprzedana (w 1718 r.) Manerbergerom, a następnie w 1763 r. nabył ją Ferdynand Wilhelm von Tuschen. Druga część majątku, mniejsza, wciąż pozostawała przy Blankenbergach jako część dóbr w Mysłowicach. W roku 1804 cała wieś była własnością wdowy von Wisman z domu von Tuschen. Kolejnymi właścicielami wsi byli von Schlieffen, lecz w połowie XIX w. Sławoborze podzielono pomiędzy 16 spadkobierców hrabiego Henryka Wilhelma von Schlieffen.
Od czasu wybudowania dworca kolei wąskotorowej wieś znacząco zaczęła się rozbudowywać, a nowe wytrasowanie drogi Kołobrzeg – Świdwin (obecnie część drogi nr 162) zaktywizowało nowe tereny budowlane leżące na wschodnim brzegu rzeki Pokrzywnicy, co spowodowało przybycie ludności nierolniczej. W spisie majątkowym z 1928 r. została wymieniona pozostałość majątku należącego do Hebbinga von Blackensee.
W latach 1954–1972 wieś była siedzibą władz gromady Sławoborze. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego.
W miejscowości była stacja kolei wąskotorowej Sławoborze.
Odkrycie zaginionego miasta Stolzenberg W 2020 roku grupa archeologów odkryła, że średniowieczne Sławoborze (Stolzenberg) znajdowało się w innym miejscu niż współcześnie. Opisywane w źródłach niemieckich miasto jeszcze w XIX w. miało mieć widoczne pozostałości fos i obwałowań. Z pomocą pracowników Lasów Państwowych oraz dzięki analizom danych LiDAR odnaleźli oni lokalizację zaginionego miasta w lasach niecałe 2 km na południowy zachód od obecnego Sławoborza. Pozostałości opisywane są jako imponujące, odnaleziono m.in. zachowaną fosę o głębokości dochodzącej do 5,5 m.
Zabytki W Sławoborzu znajduje się kościół parafialny, szachulcowy z 1846 z drewnianą wieżą na dachu, z barokowym wyposażeniem: m.in. ambona, prospekt organowy i chrzcielnica.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona gminy Sławoborze Mapa okolic Sławoborza – Stolzenberg (sektion 2160) (1919, skala 1:25 000)
Kategoria:Dawne miasta w województwie zachodniopomorskim