Sąspów – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Jerzmanowice-Przeginia, w górnej części Doliny Sąspowskiej.
Wieś znajduje się na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. Przez Sąspów płynie rzeczka Sąspówka, która ma 5 źródeł.
W roku 2021 we wsi mieszkało 1326 osób, z czego 50,5% stanowiły kobiety, a 49,5% mężczyźni.
Sąspów leży w pobliżu DK94.
+Integralne części wsi Sąspów SIMC Nazwa Rodzaj 0321425Bukowiecczęść wsi0321431Dąbrówkaczęść wsi0321448Gościniecczęść wsi0321454Kołowrótczęść wsi0321460Pieronkaczęść wsi0321477Podkalinowieczęść wsi0321483Porębaczęść wsi0321490Rzeczkiczęść wsi0321508Skotnicaczęść wsi0321514Słupiankaczęść wsi0321520Sokolecczęść wsi0321537Strona Góralskaczęść wsi0321543Strona Kościelnaczęść wsi0321550Wymysłówczęść wsi0321566Zabugajeczęść wsi
Historia Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1326 roku. Źródła notują, że znajdowała się ona w kluczu pieskoskalskim. W XV wieku notowana jako Sanspow. Do XVII w. przetrwały działy, które należały do miejscowej szlachty zagrodowej: Jakuba i Stefana Załków oraz Krzysztofa Sąspowskiego. We wsi istniał folwark, 6 i 1/2 łanów kmiecych oraz 6 zagród, zamieszkałych przez 2 komorników. Stanisław Szafraniec, wojewoda, kasztelan, był rzecznikiem tolerancji religijnej i ograniczeniem uprawnień Kościoła katolickiego. Brał czynny udział w życiu małopolskiego kościoła protestanckiego. W latach 1550–1555 ufundował w swoich dobrach zbory kalwińskie m.in. w Sąspowie. Kościół zamienił na zbór. Źródła z 1791 podają liczbę ludności: 436 osób. Na początku lat 60. XX w. we wsi odkryto neolityczne kopalnie i pracownie krzemieniarskie, pochodzące z ok. IV tys. lat p.n.e. Kopalnie były usytuowane na stoku, co w znacznej mierze pomagało w eksploatacji.
W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Sąspów, po jej zniesieniu w gromadzie Jerzmanowice. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.
+ Demografia Sąspowa1791 4361827 6252000 1329 +52001 1334 -32002 1331 -162003 1315 +22004 1317 +62005 1323 +202006 1343 +72007 1350 -32008 1347 +112009 1358 +32010 1361 -22011 1359 -12012 1358 +132013 1371 -42014 1367 +32015 1370 -6 2016 1364 -8 2017 1356 +1 2018 1357 -172019 1340 -112020 1329 -102021 1319 -42022 1315 -420231311 -620241305020251305
Odkrycia
Zabytki Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Kościół parafialny pw. św. Katarzyny, dzwonnica, otoczenie w obrębie ogrodzenia. Kościół usytuowany na wapiennej skale nad dwoma jaskiniami: Wschodnią i Zachodnią. W jednej z nich zachowała się sala z bogatą szatą naciekową.
Inne zabytki Willa Koziarnia. Jest to jedyny dwór ziemiański w gminie. Budynek ma formę charakterystyczną dla XX-lecia międzywojennego, nawiązującą do tzw. stylu dworkowego i narodowego. Za willą znajduje się Jaskinia Koziarnia, gdzie ulokowano Obserwatorium Sejsmologiczne PAN.
Legenda o kościele w Sąspowie Pewnego dnia ludzie postanowili wybudować kościół naprzeciwko skały. Uważali, że to miejsce się nadaje, i że zbudują go w kręgu drzew, które tam stały. Zebrali potrzebne im materiały. Jednak kiedy przyszli tam następnego dnia zobaczyli, że nie ma tam wcześniej pozostawionych materiałów, ani drzew. Na skale zobaczyli wydeptaną wąską ścieżkę. Pewien człowiek w nocy widział coś świecącego, jakby niosącego to drzewo. Była to Maryja. Ludzie w końcu zbudowali kościół na skałce, ponieważ tak nakazała im Matka Boża. Kościół budowany był w sierpniu, ale mimo letniej pory, spadł śnieg. Między innymi dlatego w Sąspowie czczony jest w kościele obraz Matki Boskiej Śnieżnej.
Edukacja thumb|Budynek szkoły wraz z placem zabaw Pierwsza wzmianka o szkole w Sąspowie pochodzi z 1518 roku, była to szkoła parafialna. Obecna szkoła podstawowa w Sąspowie została wybudowana w latach 50. XX wieku. Jest ona usytuowana pod skałą, na której znajduje się kościół pw. św Katarzyny.
Instytucje publiczne W budynku remizy strażackiej OSP znajduje się biblioteka.
Szlak turystyczny Przez Sąspów prowadzi szlak : – żółty z Wierzchowia przez Dolinę Prądnika i Dolinę Sąspowską do Pieskowej Skały.
Mrozy i powódź w 2010 thumb|Sąspów – widok na ujście doliny w czasie zimy w 2010 W styczniu 2010 roku w Sąspowie mieszkańcy pozbawieni byli prądu ok. 3 tygodnieTo już prawdziwa klęska żywiołowa (dziennik.krakow.pl). Co jakiś czas były również przerywane dostawy wody. Oszronione drzewa łamały się, uszkadzając m.in.: dach wiejskiej remizy strażackiej.
Dnia 12 maja 2010 roku lokalna rzeczka Sąspówka wystąpiła z brzegów wlewając się do pomieszczeń gospodarczych, zrywając asfalt z drogi, niszcząc uprawyPo śniegu deszcz. Sąspów znów spustoszony (dziennik.krakow.pl)Gwałtowne burze i ulewy na południu Polski. Są podtopienia (gazeta.pl).
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia Katalog Diecezji Sosnowieckiej 2008, Sosnowiec 2008.
* Kategoria:Ośrodki kalwinizmu w I Rzeczypospolitej Kategoria:Wsie w powiecie krakowskim