Stary Mystkówiec – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Somianka.
Historia Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1424. Miejscowość miała kilka nazw: Mysłkowiec, Mysłakowiec, Myskowiec oraz Mysłkowice.
W II połowie XVI wieku majątek dziedziczył Piotr z braćmi. Wieś liczyła wtedy 4 włóki ziemi. W połowie XVII wieku wieś przeszła w ręce Mostowskich herbu Dołęga. W 1758 wieś odkupił Stefan Madaliński herbu Larysza, by następnie razem z majątkiem Wola Mystkowska trafiła w ręce Adama Kownackiego, pisarza ziemskiego i grodzkiego nurskiego.
W 1827 we wsi Mystkowiec Stary, należącej do województwa płockiego, obwodu i powiatu pułtuskiego oraz parafii Pniewo, odnotowano 14 domów i 106 mieszkańców. W XIX wieku dobra Mystkowiec składały się z folwarków Mystkowiec Stary i Mystkowiec Nowy oraz ze wsi Mystkowiec Stary. Ta ostatnia liczyła 33 osady (gospodarstwa) na 130 morgach gruntu. Folwark Mystkowiec Stary obejmował 362 morgi gruntu. Łącznie ziemia dworska liczyła 753 morgi.
Na przełomie XIX i XX wieku dobra Mystkowiec należały do Markowskiego. Od lat 20. XX wieku Mystkówiec Stary był własnością jego córki Marii oraz jej męża Tomasza Miszewskiego. Po wybuchu I wojny światowej Miszewscy wyjechali do Warszawy, zostawiając folwark w dzierżawie Aleksandrowi Korkorzewiczowi. Zarządzał on wsią do 1936. W II połowie lat 30. XX w. do Mystkówca wróciła Maria Miszewska, obejmując majątek. W 1929 majątek Miszewskich liczył 337 ha.
Wedle danych ze spisu powszechnego ludności Polski w 1921 wieś Mystkówiec Stary, należąca do gminy Wyszków w powiecie pułtuskim, liczyła 38 domów. Mieszkało tu 314 osób, w tym 11 judaistów, który nie określili się jako Polacy, a podali narodowość żydowską. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Woli Mystkowskiej. Podlegała pod sąd grodzki w Wyszkowie i okręgowy w Warszawie; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Wyszkowie.
We wsi znajduje się mogiła z okresu I wojny światowej. Ma formę dwumetrowego kopca o wymiarach ok. 8 x 4 m. Nasyp wieńczy metalowy krzyż, który zastąpił pierwotny drewniany. Na mogile umieszczona płyta z granitu z napisem Poległym w walkach o niepodległość 1915 – 1918 w hołdzie gmina Somianka. Narodowość i liczba pochowanych tu żołnierzy nie zostały ustaloneMirosław Powierza, Cmentarze wojenne z okresu I wojny światowej na terenie Puszczy Białej (cz. I), „Zeszyty Wyszkowskie”, 2005, s. 12..
We wsi w okresie międzywojennym działał sklep spożywczy J. Szurawskiego oraz wiatrak W. Kalinowskiego. We wsi mieszkały hafciarki wykonujące tradycyjne kurpiowskie hafty na tiulu. Były to Apolonia Jabłońska, Teresa Jabłońska, Cecylia Kowalczyk, Zofia Krawczyk, Halina Lewandowska, Krystyna Marczak, Maria Marczak, Teresa Pawlicka, Wiktoria PuławskaTadeusz Halpern, 100 haseł Puszczy Białej. Informator krajoznawczy, Warszawa 1979, s. 70.. Mieszkanka wsi Maria Jeżówna współpracowała z Wandą Modzelewską przy opracowaniu białego dziurkowanego haftu kurpiowskiego. Była też członkinią zarządu Spółdzielni Kurpiowskiego Przemysłu Ludowego w Gładczynie z siedzibą w Pniewie.
We wsi znajdował się dwór wzniesiony w 1898 dla Markowskich, dawnych właścicieli Mystkówca. Budynek wykonany był z drewna, z zewnątrz otynkowany, jednokondygnacyjny. Stał na kamiennym cokole, przed wejściem miał werandę. Za czasie dzierżawy majątku przez Aleksandra Korkorzewicza, w latach 1924–1925, wystawiono drewniany dworek letni. Ponadto w latach 1925–1930 wybudowano kamienny spichlerz.
W czasie II wojny światowej folwark przeszedł pod administrację niemiecką. W 1945 rozparcelowano go. Zachodnia część parku z dworem została przejęta przez samorząd gminy Somianka.
W latach 80. XX w. dwór i dworek letni były zamieszkane.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa ostrołęckiego.
Przypisy Raport o stanie gminy Somianka w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 11-12 Strona gminy, sołtysi
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Linki zewnętrzne
Kategoria:Somianka (gmina)