Stary Otok (niem. Ottag, 1925-1945 Altbergel-Altottag) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Informacje ogólne Wieś znajduje się 4 kilometry od Oławy. Znajduje się na trasie drogi wojewódzkiej nr 455.

Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.

Podział administracyjny W okresie pruskim Stary Otok należał do gminy z siedzibą w Jelczu (Jeltsch), natomiast urząd stanu cywilnego właściwy wsi znajdował się w Oławie (Ohlau). Od 1925 r. wieś należała do gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Oławie. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

W 1925 r. Stary Otok (Ottag) połączył się z wsią Stary Górnik (Bergel) tworząc miejscowość "Stary Górnik-Stary Otok" (Altbergel-Altottag). Miejscowość ta była obszarem dworskim (Gutsbezirk) do czasu reformy administracyjnej w 1928 r. likwidującej obszary dworskie na terenie Prus, kiedy Stary Górnik-Stary Otok stał się wsią-gminą jednostkową (Landgemeinde), a część obszaru dworskiego wchłonęła wieś Bystrzyca (Peisterwitz). Nazwa wsi "Altbergel-Altottag" funkcjonowała do 1945 r.

Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 Stary Otok wchodził w skład gminy Jelcz.Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa W latach 1954-1968 wieś wchodziła w skład gromady Jelcz,Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71) a w latach 1968-1972 w skład gromady Oława.Uchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33) Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława.Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165) Do 1975 r. wieś była częścią powiatu oławskiego województwa wrocławskiego.Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś starosłowiańska, będąca osadą rybacką, po raz pierwszy wspomniana w 1245 r. jako własność biskupów wrocławskich. Do ok. 1376 r. pozostawała w rękach biskupów wrocławskich jako dobra stołowe. Od ok. 1376 r. znajdowały się w posiadaniu kanoników z kolegiaty św. Jadwigi w Brzegu ufundowanej przez księcia brzeskiego Ludwika I. Od 1783 r. wieś należała do pruskiego urzędu królewskiego (Stifts-Amt) w Brzegu, a później także do urzędu królewskiego w Oławie. Od 1830 r. we wsi jest wspomniana szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem. W 1886 r. we wsi znajdowała się szkoła i sołectwo.

Stary Otok został zalany w czasie powodzi m.in. w lipcu 1997 r., w maju 2010 r. i we wrześniu 2024 r. Miejscowość ta jest często podtapiana lub zalewana, ponieważ znajduje się na terenie polderu Lipki-Oława.

Nazewnictwo W ciągu swojego istnienia Stary Otok nosił następujące nazwy:

1245 r. Otok, Othoc inferior 1376 r.: Nieder-Ottag 1397 r.: Otak 1420 r.: Ottok 1783 r.: Ottag do 1925 r. Ottag (niemiecka nazwa wsi) 1925-1945 r.: Altbergel-Altottag do 1945 r. Otok (polska nazwa wsi) 1945 r.: Stary Górnik-Stary Otok (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej)Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska od 1945 r.: Stary Otok

W "Liber fundationis episcopatus Wratislaviensis" ("Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego") spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna na początku XIV w. Stary Otok jest wzmiankowany jako "inferiori Othoc".

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zalicza niemiecką nazwę wsi "Ottag" do grupy nazw wsi wywodzących się od niskiego położenia miejscowości nad wodą i mokradłami. Adamy podaje pierwotną, starosłowiańską nazwę wsi "Otok" oraz podaje jej znaczenie w języku niemieckim jako "Zusel. Werder".

Gospodarka W 1783 r. we wsi odnotowano uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma. W połowie XIX w. we wsi oprócz karczmy znajdowały się cztery zakłady rzemieślnicze. W 1845 r. we wsi odnotowano hodowlę 262 sztuk bydła oraz działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 379 ha, z czego pola uprawne stanowiły 308 ha, a łąki 34 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 21,03 marek niemieckich za hektar pola i 27,81 marek za hektar łąki. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi "Altbergel-Altottag" wynosiła 1022,1 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 22,41 reichsmarek za hektar.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi cmentarz poewangelicki na południe od wsi domy mieszkalno-gospodarcze nr 3, 9, 10 domy mieszkalne nr 6, 8, 12, 18, 23, 24 domy mieszkalne nr 11, 19, 21, 22 i 26 z budynkami gospodarczymi dom mieszkalno-gospodarczy nr 20 z budynkiem gospodarczym transformator przy budynku nr 22 budynek gospodarczy naprzeciw budynku nr 22

Demografia W 1564 r. we wsi mieszkało 10 zagrodników. W 1783 r. we wsi mieszkało 267 osób, w 1819 r. 206 osób, w 1830 r. 339 osób, w 1845 r. 337 osoby, w 1871 r. 514 osób, w 1885 r. 555 osób, w 1895 r. 538 osób, w 1905 r. 481 osób. W 1925 r. we wsi "Altbergel-Altottag" mieszkały 522 osoby, w 1935 r. 508 osób, a w 1939 r. 454 osoby. W 2001 r. w Starym Otoku mieszkało 155 osób, w 2011 r. 148 osób,GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. w 2021 r. 140 osób, a w 2025 r. 134 osoby.

W 1895 r. na 538 mieszkańców wsi 264 było mężczyznami, a 274 kobietami. We wsi mieszkało 467 ewangelików i 71 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Oławie (Ohlau), a katolicy do parafii w Oławie.

Zobacz też Nowy Otok

Przypisy

Bibliografia

Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Walter Hayn, Der alte Altottager Glockenturm, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 8/1984, s. 23 Wilhelm Hayn, Winterfreuden daheim in Altottag, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/1987, s. 25 Beschreibung des Ohlauschen Kreises: Laskowitz, Minken, Ottag, Paperwitz, Peisterwitz, Quallwitz, Rodeland, Steindorf, Trattaschine, Zelline, "Heimat­blatt Strehlen/Ohlau", nr. 3/1995, s. 5 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 25, 30 i 119

Linki zewnętrzne http://klauskunze.com/ohlau/orte/altbergel.htm

Kategoria:Oława (gmina wiejska)