thumb|Kaplica rzymskokatolicka p.w. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Jabłonnie Starej należąca do parafii św. Józefa w Silnej thumb|Pomnik przyrody - aleja lipowa w Jabłonce Starej, widok w kierunku południowym, droga prowadząca do Jabłonki Jabłonka Stara (nazwa historyczna: Stara Jabłonka) – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Miedzichowo.

Położenie Znajduje się ona na pograniczu z województwem lubuskim, 8 km od Trzciela i drogi krajowej nr 92.

Nazwa Miejscowość istniała co najmniej od pierwszej połowy XV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1415 kiedy to odnotowano ją pod obecną nazwą „Jabłonka”. W 1590 została również zapisana jako „Jabłonka”.

W okresie zaborów Polski, pod koniec XIX wieku, nazwę miejscowości notowano jako „Stara Jabłonka”, która później została zgermanizowana i Niemcy notowali ją pod niemiecką nazwą "Alt-Jablonke".

Historia Wieś była początkowo własnością szlachecką w dobrach Trzciel należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Trzcielskich, a później Ostrorogów Lwowskich herbu Nałęcz. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1434 wieś odnotowana została w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1508 w parafii Trzciel.

W 1429 wieś była własnością pana Macieja Trzcielskiego. W 1434 Dziersław z Krzestkowic (obecnie Krzeszkowice), Sędziwój z Grzebieniska, Marcin Jarogniewski, Manlin Żyd poznański, stren. Jan Pniewski, każdy z nich z osobna, prawdopodobnie jako wierzyciele zmarłego Macieja Trzcielskiego, toczyli procesy sądowe z dziedzicami Trzciela oraz przynależnych dziedzin, a w tym także Jabonki. Byli to Filka ze wsi Rusiec, w powiecie kcyńskim, wdowa po Śreniawie, Burneta wdowa po Janie Janowskim z Janowca w powiecie gnieźnieńskim, Anną żoną Stanisława Mielżyńskiego z Mielżyna, w powiecie pyzdrskim, Małgorzatą żoną Kaczkowskiego z Kaczkowa w powiecie kcyńskim, Janem Rojewskim, który był stolnikiem lub podstolim inowrocławskim, Katarzyną Gądską żoną Tomasza Gądkowskiego z Gądek oraz z siostrami Barbarą i Dobroszką córkami zmarłego Mroczka z Łopuchowa.

W 1434 pełnomocnik braci Stanisława i Dobrogosta Ostrorogów przedłożył przed sądem ziemskim poznańskim dokumenty dotyczące przeniesienia na ich rzecz własności miasta Trzciel wraz z okolicznymi wsiami, m. in. Jabłonką. Dokument ten wystawiony został przez starostę generalnego Wielkopolski Sędziwoja Ostroroga. Sprzedawcami tych dóbr były siostry Filka wdowa po Śreniawie z Ruścca w powiecie kcyńskim, Burneta wdowa po Janie z Janowca w powiecie gnieźnieńskim oraz Jan Rojewski stolnik inowrocławski wraz z siostrami. Sąd ziemski przyznał dokumentowi moc wieczystą. Kolejny wystawiony przez starostę generalnego Wielkopolski Andrzeja Ciołka z Żelechowa odnotował, że pozbywcami są Dobroszka i Barbara córki zmarlego Mroczka z Łopuchowa. Zaś córka Macieja z Wąsoszy na tym samym posiedzeniu sprzeciwiła się wywołaniu tego dokumentu zgłaszając roszczenia z tytułu prawa bliższości. W 1434 sąd ziemski kościański po trzykrotnym wywołaniu przyznał moc wieczystą dokumentowi przeniesienia własności miasta Trzciel wraz z okolicznymi wsiami, m. in. Jabłonki, dokumentowi wystawionemu na rzecz Stanisława i Dobrogosta Ostrorogów.

W 1446 Dorota żona Bernarda z Wysoczki dała Wyszocie z Bytynia ósmą część w Rościegniewicach i ósmą część w Gorgoszewie w zamian za dwa łany w Jabłonce i 100 grzywien. W latach 1446-1450 właścicielem wsi był Dobrogost Ostroróg, który w 1446 dał Hinczy z Rogowa w województwie sandomierskim kasztelanowi rozpierskiemu i podskarbiemu Królestwa Polskiego 3 łany w Jabłonce oraz 2000 grzywien półgroszy w zamian za las Czerniec w powiecie koneckim. W 1450 Dobrogost dał Jakubowi, Bartłomiejowi i Janowi dziedzicom z Krzysztoforzyc w województwie krakowskim dziesiątą część roli w Jabłonce, z wyłączeniem innych pożytków i borów, oraz 2000 grzywien szer. groszy w zamian za ich prawa do wsi Wierzenica, Rakownia, Pławno, Kobylnica i Zalasewo, jakie im przypadły po zmarłym stryju Mikołaju Męczce z Krzysztoforzyc.

W 1508 odnotowano, że w Jabłonce nie było kmieci. W 1510 Jabłonka była wsią panów Ostrorogów ze Lwówka. Było w niej wówczas 6,5 łana, a jeden z nich opuszczony. dziesięcinę snopową oddawano burgrabiemu zamku trzcielskiego, a pleban z tego tytułu pobierał 3 grosze. W 1520 i 1521 wieś Jabłonka była własnością Jerzego, Stanisława, Marcina i Mikołaja Ostrorogów z Lwówka synów Dobrogosta Ostroroga z Lwówka oraz jego wnuków. W 1534 Jabłonka była własnością Jerzego, Stanisława i Marcina Ostrorogów z Lwówka.

W 1535 bracia niedzielni oraz rodzeni Jerzy i Stanisław Ostrorogowie dziedzice w Lwówku dali, Dobiesławowi, Piotrowi i Wojciechowi Rozbickim z Lewic dla użytku ich poddanych z miasta Lewice, jezioro Pąchy, łąki zwane Pąchy, odgraniczone palami dębowymi od innych łąk wsi Jabłonka oraz wolną drogę do tego jeziora i łąk, a także wolne płone pastwiska (łac. „pascua sterilia”) w borach Trzciela i Jabłonki, a otrzymali w zamian płone pastwiska w borach miasta Lewice dla użytku swych poddanych z miasta Trzciel, wsi Jabłonka i z Hamru. W 1538 w podziale dóbr miasta Lwówek jaki nastąpił pomiędzy Ostrorogami Wojciech Lwowski otrzymał m. in. Jabłonkę.

.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. Pod koniec XIX wieku wieś leżała w powiecie międzyrzeckim. Liczyła 39 dymów (domostw) i 330 mieszkańców, wśród których było 284 katolików i 46 ewangelików. We wsi znajduje się kaplica NMP z okresu międzywojennego. Obok niej kapliczka i dzwonnica.

W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jabłonka Stara, po jej zniesieniu w gromadzie Miedzichowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Turystyka Na zachód od wsi znajduje się granica Pszczewskiego Parku Krajobrazowego. Przez wieś przebiegają znakowane szlaki rowerowe.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Jabłonka Stara