Staroźreby – miasto w Polsce, położone w województwie mazowieckim, w powiecie płockim. Siedziba gminy Staroźreby.
Położenie Miasto znajduje się na 24 kilometrze drogi biegnącej z Płocka na północny wschód do Góry, ku trasie Bydgoszcz–Warszawa.
Pod względem historycznym Staroźreby leżą na Mazowszu, w ziemi płockiej.
Według regionalizacji fizycznogeograficznej Polski miasto położone jest na Wysoczyźnie Płońskiej.
Nazwa Nazwa miejscowości Staroźreby składa się z dwóch członów: „Stary” oraz „Źrzeb”. Staropolskie wyrażenie „źrzeb”, a nowopolskie „źreby” znaczyło dział ziemi, miarę roli, łan. Była to zatem nazwa kulturowa, oznaczająca wydzielony kawał ziemi dla pierwszego osadźcy.
Historia
W okresie piastowskim była to stara wieś książęca, stanowiąca niegdyś prawdopodobnie całość z kluczową barokową wsią Woźniki. Ślady stałej obecności człowieka w okolicach Staroźreb w granicach tutejszej gminy pochodzą z XI–XII wieku.
Pod zaborem rosyjskim w guberni płockiej i utworzonym tam w 1867 roku powiecie płockim. W 1867 roku powstała zbiorowa gmina Staroźreby (Старожребы)Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279), jednak siedzibę władz umieszczono w Zdziarze WielkimВолости и гмины 1890 года. - СПб. : Центральный статистический комитет Министерства внутренних дел, 1890. - (Статистика Российской империи).Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej – podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933.
W latach międzywojennych Staroźreby należały do województwa warszawskiegoWarszawski Dziennik Wojewódzki : dla obszaru Województwa Warszawskiego. 1933, nr 14, poz. 136.. Po II wojnie światowej w województwie warszawskimStanisław Srokowski (red.), Podział administracyjny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1948 (Biblioteka Samorządowca 77). Po zniesieniu gmin i utworzeniu gromad jesienią 1954, Staroźreby zostały siedzibą władz gromady Staroźreby, gdzie pozostały do końca 1972 roku.
W związku z kolejną reformą gminną z początkiem 1973 roku, Staroźreby stały się siedzibą reaktywowanej gminy Staroźreby w powiecie płockim w województwie warszawskimUchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 12 grudnia 1972, Nr 20, Poz. 407).. W latach 1975–1998 administracyjnie należały do województwa płockiego.. 1 stycznia 2026 Staroźreby po raz pierwszy otrzymały status miasta..
Do 2025 częścią Staroźreb była Staroźreby-Kolonia. Wraz z uzyskaniem statusu miasta przez Staroźreby 1 stycznia 2026 i określeniem granic miasta miejscowość Staroźreby-Kolonia nie weszła w skład miasta, stając się częścią wsi Nowe Staroźreby.
Zabytki Pałac w Staroźrebach – zbudowany w stylu klasycystycznym około 1800 roku przez architekta warszawskiego Hilarego Szpilowskiego. Fasadę wyróżnia czterokolumnowy portyk podtrzymujący fronton z herbami Pobóg (po lewej) właścicieli – Bromirskich i Jastrzębiec (po prawej) Porczyńskich. Rezydencja powstała dla Onufrego i Ludwiki Bromirskich. We wnętrzach zachowały się malowidła pędzla Władysława Bończy-Rutkowskiego. Pałac otacza zaniedbany park z licznymi stawami (teren gminny). Obecnie trwa rewitalizacja parku, w niedługim czasie również remont samego pałacu z przeznaczeniem na siedzibę urzędu gminy. Kościół parafialny pw. Aniołów Stróżów – pierwsza świątynia powstała już w XIV wieku. z fundacji Stanisława Grada ze Szreńska. Kolejne kościoły budowane lub odnawiane były w XVI, XVIII i XX wieku. Wewnątrz znajdują się m.in. barokowa chrzcielnica z XVII wieku, monstrancja z XIX wieku. Przy kościele XIX-wieczna dzwonnica. Dawny zajazd z pierwszej połowy XIX wieku (ul. Płocka 5). Stare młyny – pierwszy z 1936 roku, oraz dawny młyn parowy (obecnie elektryczny) z 1918 roku.
Pomniki przyrody Na terenie miasta znajdują się trzy pomniki przyrody:
Jesion wyniosły, Kasztanowiec zwyczajny, Dąb szypułkowy.
Jednostki publiczne posterunek policji jednostka ochotnicza straż pożarna szkoła podstawowa biblioteka GOPS
Sport Kluby sportowe LKS Świt Staroźreby - piłka nożna (4 liga) Klub Karate Tsunami Staroźreby
Obiekty sportowe hala sportowo-widowiskowa boisko Orlik 2012
Osoby związane ze Staroźrebami Wojciech Staroźrebski Sobiejuski herbu Dołęga (ur. ok. 1517 roku, zm. 1 stycznia 1580 roku w Przemyślu) – kanonik płocki i włocławski, archidiakon dobrzyński i krakowski, sekretarz królewski, biskup chełmski; następnie przemyski Onufry Bromirski (ur. 1740 roku w Miszewku, zm. 27 maja 1834 w Warszawie) – dziedzic dóbr Staroźreby Władysław Bończa-Rutkowski (ur. 18 lipca 1841 w Nowym Dworze Mazowieckim, zm. 21 sierpnia 1905 w Staroźrebach) – polski malarz-pejzażysta Karol Andrzej Stadnicki herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. 9 listopada 1885 w Radawcu, zm. 7 maja 1937) – polski ziemianin, ksiądz rzymskokatolicki, historyk i działacz społeczny. Mariusz Unierzyski (ur. 5 marca 1974 w Płońsku) – polski piłkarz, obecnie trener i zawodnik Świtu Staroźreby Emilia Mikołajewska (ur. 17 stycznia 1974 w Płocku) – polska fizjoterapeutka, doktor habilitowana, profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Arkadiusz Mikołajczyk (ur. 5 lipca 1969 w Staroźrebach) – generał brygady Wojska Polskiego
Zobacz też Staroźreby-Hektary
Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Uchwalenie Gminnego Programu Rewitalizacji dla Gminy Staroźreby na lata 2025-2030
Linki zewnętrzne
Kategoria:Staroźreby Kategoria:Miasta w województwie mazowieckim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XXI wieku