Stróże Wielkie – osada w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie sanockim, w gminie Sanok.
Osada tworzy sołectwo Stróże Małe i Wielkie wraz ze wsią Stróże Małe.
Między 1 lutego a 1 kwietnia 1977 w gminie Zagórz. mały|Kapliczka w Stróżach Wielkich w miejscu dawnej cerkwi Historia Według przekazów nazwa wsi mogła pochodzić od dawnych straży na rzecz zamku w Sanoku, pełnionych na okolicznych wzgórzach. Strażnicy mieli osiedlić się w dolinach nad potokami i stąd przyjęto nazwy wsi Stróże Małe i Wielkie.
W XV wieku Dupplex Stroscha, Strosze.. Stróże Małe i Stróże Wielkie istniały już w 1443 roku i należały do Jana Swynarskiego i jego żony Elżbiety, którzy je odstąpili Mathiasowiczowi de Humpniska. Obie wsie dostarczają świadków w różnych procesach, a w 1445 i 1448 naprawiają przełęcze w parkanie otaczającym zamek sanocki. Wieś królewska położona na przełomie XVI i XVII wieku w ziemi sanockiej województwa ruskiegoAtlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4., w drugiej połowie XVII wieku należała do dzierżawy Sanoczek starostwa sanockiegoLustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 256..
W XIX wieku do końca życia właścicielem posiadłości tabularnej Stróże Małe i Stróże Wielkie był Jan Tchorznicki (zm. 1868). Później obiema wsiami władali spadkobiercy Jana Tchorznickiego. W 1886 właścicielką Stróży Małych byli spadkobiercy Kornelii Tchórznickiej. Na przełomie XIX/XX wieku właścicielką tabularną dóbr we wsi była Józefa Rylska. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1890 podawał, że: Stróże Wielkie składały się z 59 domów i 365 mieszkańców (353 gr.-kat., 9 rz.-kat. 3 moj.); Stróże Małe liczyły 47 domów i 280 mieszkańców (274 rz.-kat., 6 moj.). Chaty w obu wsiach były blisko siebie zabudowane, tworząc nieregularne, równoległe ulice. W 1905 Józefa Rylska posiadała we wsi obszar leśny 133 haAlojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.. Spadkobiercą majątku został Aleksander Mniszek-TchorznickiEdward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 215.Edward Zając, Szkice z dziejów Sanoka, Sanok 1998, s. 164., który w 1911 jako właściciel tabularny posiadał 133 ha.
Pod koniec XIX wieku obie wsie Stróże leżały w odległości 3,7 km od Sanoka, nad potokami uchodzącymi do rzeki San w tym mieście. Leżały na wschodnim stoku pasma górskiego, zarośniętego lasem bukowym. Stróże Wielkie były wówczas położone na wzniesieniu o wysokości 370 m n.p.m.. Około 1890 we wsi było 59 domów i 365 mieszkańców (z czego 353 wyznania greckokatolickiego, 9 wyznania rzymskokatolickiego i 3 wyznania izraelickiego).
W Stróżach Wielkich była parafia greckokatolicka z drewnianą cerkwią pw. Proroka Eliasza z 1660, zniszczoną po 1947.
We wsi urodził się nauczyciel dr Michał Ładyżyński. W Stróżach 1895 został wywiercony szyb naftowy o głębokości 315 m, należący do Anglika Perkinsa.
W II Rzeczypospolitej wieś w powiecie sanockim województwa lwowskiego. W latach 1945–1946 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj i we wsi Stróże Małe 6 Polaków oraz spalili gospodarstwa pozostałe po Ukraińcach przesiedlonych do ZSRR.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego.
Obecna zabudowa wioski koncentruje się przy głównej drodze, wzdłuż której w okresie PRL ulokowano budynki gospodarcze PGR i bloki mieszkalne dla pracowników.
Przypisy Raport o stanie gminy Sanok w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 4 Strona gminy, sołtysi
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Kategoria:Sanok (gmina wiejska) Kategoria:Wsie starostwa sanockiego