Tursko Małe – wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie staszowskim, w gminie Połaniec. Ma status sołectwa.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnobrzeskiego.

W latach 1867–1954 w granicach administracyjnych gminy Tursko (natenczas dzieliła się na: wioskę, osadę szkatułową i folwark); a w granicach obecnej gminy Połaniec dopiero od 1 stycznia 1973 roku po reaktywacji gmin w miejsce gromad.

Historia Wieś Tursko była widownią jednej z ważniejszych walk z Tatarami, a mianowicie w 1241 roku, po zajęciu i zniszczeniu Sandomierza dnia 13 lutego, zwrócili się Tatarzy ku południowi, z zamiarem zajęcia grodu w Połańcu. W tym celu rozłożyli się obozem pod Turskiem. Hufiec małopolski, pod wodzą Włodzimierza wojewody krakowskiego, napadł niespodzianie na obóz tatarski i sprawił wielki zamęt. Korzystając z tego liczni jeńcy porozbiegali się, szukając schronienia w przyległych lasach puszczy strzegomskiej. Tatarzy widząc szczupłe siły atakujących, nabrali otuchy i utrzymali się na swoich stanowiskach, dzięki niekarności rycerstwa polskiego, którego część zajęła się zabieraniem łapów z taboru tatarskiego. Mężną śmiercią zginął między innemi Michał Przedwojowicz. Opowiadanie Długosza o bitwie pod Turskiem opiera się w części na relacyi katalogu biskupów krakowskich, w części na nieznanych źródłach. Tu mamy dylemat historyczny, kiedy dokładnie dokonał się podział na Tursko większe i mniejsze. Bowiem król Kazimierz pozwala Bokszy (Boxae) z Janowic i bratu Janowi przenieść wieś Tursko Małe na prawo niemieckie. „Bogssa” ten był świadkiem sprzedaży części wsi Zdanowa w roku 1362. Tenże Boksza podpisał się na akcie z roku 1371 i z roku 1381. Ponadto w Spisie Beneficjów... w tomie II Tursko mniejsze wchodzi w skład ówczesnej parafii Połaniec jako samodzielna wioska. A obie wsie (tj. odpowiednio Tursko: minor i major, czyli mniejsze i większe) są starożytnemi osadami, położonemi przy starym trakcie handlowym i brodzie przez Wisłę, pomiędzy dwoma grodziskami pogranicznemi (w Osieku i Połańcu).

Wieś wymieniana w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich w dwóch tomach, pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku.

Tursko Małe w 1867 roku wchodziło w skład gminy Tursko, z urzędem gminy w Strużkach. Sądem okręgowym dla gminy był IV Sąd Okręgowy w Staszowie (tam też była stacya pocztowa). Gmina miała 8 781 mórg rozległości ogółem (w tym 5 083 mórg włościańskich) i 4 613 mieszkańców (w tym 1,4 proc. pochodzenia żydowskiego, tj. 63 żydów). W skład gminy wchodziły jeszcze: Antoszówka, Dąbrowa, Luszyca, Matyaszów, Nakol, Niekrasów, Niekurza, Okrągła, Ossala, Pióry, Rudniki, Szwagrów, Strużki, Sworoń, Trzcianka, Tursko Wielkie, Tursko Wola, Zaduska Kępa i Zawada.

W 1895 roku ówczesna parafia Połaniec należała do ówczesnego dekanatu sandomierskiego i liczyła wówczas 5 514 dusz.

Demografia Współczesna struktura demograficzna wioski Tursko Małe na podstawie danych z lat 1995-2009 według roczników GUS, z prezentacją danych z 2002 roku: Tabela 1.1 Poziom populacji wioski w przedziałach wiekowych WYSZCZEGÓLNIENIE J.m. POPULACJA MIESZKAŃCÓW(w przedziałach wiekowych w 2002 roku) OGÓŁEM 0-9 10-19 20-29 30-39 40-49 50-59 60-69 70-79 80+ I. OGÓŁEM os. 205 23 42 30 15 38 15 12 25 5 – odsetek % 100 11,2 20,5 14,6 7,3 18,5 7,3 5,9 12,2 2,5 1. WEDŁUG PŁCI A. Mężczyzn os. 100 10 22 13 6 21 9 5 13 1 – odsetek % 48,8 4,9 10,7 6,3 2,9 10,2 4,4 2,6 6,3 0,5 B. Kobiet os. 105 13 20 17 9 17 6 7 12 4 – odsetek % 51,2 6,3 9,8 8,3 4,4 8,3 2,9 3,3 5,9 2 Rysunek 1.1 Piramida populacji – struktura płci i wieku wioski Tabela 1.2 Poziom populacji wioski w grupach wiekowych WYSZCZEGÓLNIENIE J.m. POPULACJA MIESZKAŃCÓW(w grupach wiekowych w 2002 roku) OGÓŁEM Mężczyzn Kobiet I. OGÓŁEM os. 205 100 105 – odsetek % 100 48,8 51,2 1. W WIEKU A. Przedprodukcyjnym os. 54 26 28 – odsetek % 26,4 12,7 13,7 B. Produkcyjnym os. 111 57 54 – odsetek % 54,1 27,8 26,3 a. mobilnym os. 77 37 40 – odsetek % 37,5 18 19,5 b. niemobilnym os. 34 20 14 – odsetek % 16,6 9,8 6,8 C. Poprodukcyjnym os. 40 17 23 – odsetek % 19,5 8,3 11,2

Dawne części wsi – obiekty fizjograficzne W latach 70. XX wieku przyporządkowano i opracowano spis lokalnych części integralnych dla Turska Małego.

Wykaz urzędowych nazw miejscowych i obiektów fizjograficznych Nazwa wsi Nazwy części wsi Nazwy obiektów fizjograficznych– charakter obiektu I. Gromada TURSKO WIELKIE Tursko Małe Kolonia Ogrody Rugałówka Góry – pole Karczmarówka – pole Kolonia – pole, łąka Kopaliny – pole, las Ogrody – pole Państwowe – pole, łąka Pasterniki – łąki Rugałówka – pole Tarło – pole, pastwisko Turski Las – las Tursko Małe – gaj Zamczysko – las Zwierzyniec – łąka Żabno – pole, łąka, bagno

Przypisy Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Bibliografia

Kategoria:Połaniec (gmina)