thumb|Panorama wsi (2009) Tworków (, ) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice.
Geografia Tworków to rozległa wieś nad lewym brzegiem Odry, 15 km na południe od Raciborza, niedaleko ujścia Psiny, od południowego zachodu graniczy z Czechami. Historycznie leży na Górnym Śląsku i jak wiele innych wsi w tym regionie, ma zachowane charakterystyczne ślady dawnego układu osadniczego. Do dziś zachował się centralny, wrzecionowato wydłużony plac dawnego nawsia, którego jeden z końców zajmuje kościół. Przez miejscowość przebiega Droga krajowa nr 45. Najbliżej położonymi miastami są Krzanowice, Racibórz, Wodzisław Śląski oraz czeski Bogumin.
Część wsi Brzeziak - przysiółek Hajkowiec - przysiółek Hanowiec - przysiółek
Nazwa Według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy’ego nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy białego sera – twarogu. W swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę miejscowości wymienia Tworków podając jej znaczenie "Kasemacherdorf" czyli w języku polskim "Wieś wytwórców sera, twarogu". Nazwa wsi została później fonetycznie zgermanizowana na Tworkau i utraciła swoje pierwotne znaczenie.
W 1936 roku hitlerowska administracja III Rzeszy, chcąc zatrzeć polskie pochodzenie nazwy wsi, przemianowały ją ze zgermanizowanej Tworkau na nową, całkowicie niemiecką nazwę Tunskirch.
Historia Tworków leży blisko historycznej granicy śląsko-morawskiej, być może doprecyzowanej na rzece Psinie po roku 1180, prawdopodobnie około 1194, jako granicy pomiędzy księstwem raciborskim Mieszka Plątonogiego a Morawami.
. Wioska była własnością rodziny Tworkowskich aż do XV wieku, następnie należała do Jana Klemie z Ligoty, rodziny Wodnikowskich, Wieczów, Gaszynów, Reiswitzów. W XIV wieku wzniesiono kościół, który przebudowywano w XVII i XIX wieku.
Z XIV wieku pochodzą najstarsze fragmenty zamku wybudowanego w stylu gotyckim. Około XVI wieku rozbudowano go zmieniając jego styl na renesansowy. Został częściowo zniszczony podczas II wojny światowej, dziś pozostały po nim tylko ruiny. mały|Przystanek kolejowy . W większości nieistniejących dziś, miejscowych stawach między Tworkowem a Bieńkowicami prowadzono hodowlę karpia. W 1875 roku wybudowano drogę przechodzącą przez wieś, a w 1878 zegarmistrz Weis zainstalował na wieży zamku Zegar. W tym samym roku we wsi istniała już poczta, a 5 lat później mieszkańcy mogli korzystać z telegrafu. Po podziale Górnego Śląska Tworków znalazł się po stronie niemieckiej.
6 kwietnia 1945, w czasie walk toczonych w rejonie wsi, poległ Stepan Wajda – oficer 1 Czechosłowackiej Samodzielnej Brygady Pancernej, pośmiertnie wyróżniony tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.
W latach 1975−1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.
Zabytki W miejscowości znajdują się następujące obiekty wpisane do rejestru zabytków: ruina zamku, XVI w., XIX w. wpisana do rejestru zabytków 24 marca 1964, nr rej. 747/64 (obecnie A/1411/24Spis obiektów nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków z terenu województwa śląskiego (stan na 4 czerwca 2024 r.) wkz.katowice.pl [dostęp 2024-06-08]), kościół parafialny Świętych Piotra i Pawła, wpisany do rejestru zabytków 17 lutego 1955, nr rej. A/151/55, kaplica pw. św. Urbana, 1772, wpisana do rejestru zabytków 13 listopada 1959, nr rej. A/627/2020 wkz.katowice.pl [dostęp 2020-04-29].
Sport We wsi działa Ludowy Klub Sportowy założony w 1905 roku. Klub przez dwa sezony (1961 oraz 1962) grał w III lidze wojewódzkiej.
Folklor Pomimo historycznej przynależności do śląskiej diecezji wrocławskiej i niezaprzeczalnej tożsamości śląskiej mieszkańców wsi, zdaniem wielu językoznawców posługiwali się oni morawskimi gwarami laskimi (podobnie jak mieszkańcy sąsiednich Bieńkowic). Można podejrzewać, że ma to związek z migracjami pobliskich tzw. Morawców do Tworkowa, których echem są do dziś występujące w miejscowości nazwiska pochodzenia morawskiego.
Urodzeni w Tworkowie Ludwik Bielaczek – pisarz ludowy. Karl Gratza – niemiecki duchowny katolicki, poseł do Reichstagu (1875-1876), przywrócił na łono Kościoła rzymskokatolickiego wsie starokatolickie: Zawadę Książęcą, Łęg i Ciechowice. Carl Gromann – autor publikacji o bitwie pod Legnicą. Emil Szramek – działacz plebiscytowy, socjolog, błogosławiony Kościoła katolickiego. Anna Wyszkoni – była wokalistka zespołu Łzy.
Przejście graniczne
Do 21 grudnia 2007 w miejscowości znajdowało się polsko-czeskie przejście małego ruchu granicznego.
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tworków Kategoria:Wsie w powiecie raciborskim