Uścięcice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Opalenica. Ok. 1 km na zachód od Uścięcic przepływa Mogilnica Środkowa.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską. Istniała co najmniej od drugiej połowy XIV wieku i ma średniowieczną metrykę. Pierwszy zachowany zapis pochodzi z 1387 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Wsczanczicze”, 1388 „Husczenczicze”, 1394 „Uszcenczich, Uszczenczicze”, 1395 „Uscedzice”, 1396 „Usczencicza”, 1398 „Uszczanczycze, Uscanczicze, Usczanczicze”, 1399 „Vsczancze”, 1400 „Ustanczicze, Vsczancice”, 1415 „Vsczanczicze”, 1421 „Wsczączicze”, 1429 „Wsczanczyce”, 1436 „Wschanczicze”, 1492 „Wszczaczicze”, 1510 „Vsczyaczicze” .

Wieś była własnością szlachecką i należała do lokalnej wielkopolskiej szlachty Uścięckich, którzy od nazwy wsi przyjęli odmiejscowe nazwisko, a także do Dokowskich, Borzysławskich, Opalińskich. Na przestrzeni lat była własnością znanych rodów: Nałęczów, Niegolewskich, Raczyńskich i do 1939 Mielżyńskich. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1462 odnotowana została w powiecie kościańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1510 należała do parafii Dokowo Mokre.

W latach 1387-1400 w kilku procesach majątkowych odnotowana została Butka lub Budka z Uścięcic żona Grzymka oraz siostra Dzierżki i Jarosławy z Tarnowa koło Czempinia, którą później zwana była także Butką Otuską. W 1387 toczyła spór sądowy z Boguszką z Gołęszewic o 16 grzywien posagu. W 1388 odpierała roszczenia Wojciecha z Klonowa oraz Henryka Falkenhaina z Piotrkowa koło Czempinia, i z Bruszczewa o 30 grzywien, o którą to sumę nie mieli oni pozywać jej z Dokowa Suchego oraz z Uścięcic. W 1394 Butka Grzymkowa wygrała proces sądowy z Janem z Tarnowa oraz z jego matką o 3,5 łana w Uścięcicach. W 1394 wbrew roszczeniom Butki Otuskiej sąd uznał prawa jej sióstr Dzierżki i Jarosławy z Tarnowa do 1,5 łana w Uścięcicach. W 1398 Butka z Uścięcic pozwana została przez siostrę Jarosławę z Tarnowa o dwa łany macierzyzny w Uścięcicach stwierdzając, że ona nie ma dóbr na prawie ziemskim (łac „sub rege”), a ma je tylko jej córka. Butka okazała w sądzie dokument królewski zabraniający ją sądzić na kolejnym posiedzeniu. Sąd odesłał wobec tego sprawę do starosty generalnego Wielkopolski stwierdzając, że Jarosława dotrzymała wszystkich terminów sądowych i uzyskała 10 grzywien na dobrach uścięcickich, a Bogusław nie miał w Tarnowie żadnego zastawu. W 1399 Butka przegrała proces z siostrami Dzierżką i Jarosławą o dwa łany w Uścięcicach. Ponownie siostry pozwały ją w roku 1400. W 1413 Dzierżka oraz Janusz z Tarnowa przegrali proces z Agnieszką żoną Jarosława Tarnowskiego o prawo bliższości do części Uścięcic, które kupiły od Stanisława Żydówki. Agnieszka miała im z tego tytułu zapłacić za część Uścięcic 30 grzywien.

W latach 1401-1421 odnotowany został Janusz Uścięcki noszący odmiejscowe nazwisko od nazwy wsi (zwany także Niemiec „Nemecz, Nemczow” lub „Wandrycz albo Jandrycz” (org „Vandrzecz”). Był on ojcem Macieja oraz Grzymka. W 1413 toczył spór sądowy z Wilkiem i Gerwardem z Dokowa Suchego (obecnie to Dakowy Suche), którzy dowodzili, że żaden z 5 braci (Wilk, Gerward, Jan, Florian i Grzymek) nie dawali pozwolenia na usypanie kopca granicznego pomiędzy Uścięcicami i Dokowem Suchym, o który pozwał ich Janusz. W 1415 Janusz Uścięcki wygrał proces z Jarosławą Tarnowską o ostrów (łac „insula”) zwany „Wielki Ostrów”, który leżał za dworem (łac. „curia”) koło stawu, łąkę wielką pod Dokowem Mokrym oraz zagrodę dla koni (łac „conclusio equorum alias oborky”) za stodołą (łac „horreum”) w Uścięcicach. W 1415 Janusz toczył spór z Jarosławą Tarnowską o 3 kwarty roli i połowę zagrody dla koni w Uścięcicach. W 1416 wraz z Maciejem, Grzymkiem i innymi swoimi synami zachował prawo bliższości do części Uścięcic, tj. do 4 łanów i kwarty, którą kasztelan poznański Mościc ze Stęszewa kupił od Jarosława z Tarnowa.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych. W 1510 w części wsi należącej do Jana Borzysławskiego znajdowało się 6 łanów osiadłych, dwóch zagrodników, połowa karczmy. Druga cześć należała dosekretarza królewskiego Jana lub jego brata kasztelana gnieńnieńskiego Piotra Opalińskiego i było w niej 3,5 łana osiadłego oraz jeden zagrodnik. W części Anny Dokowskiej znajdowało się 2 i 1/4 łana osiadłego, połowa karczmy, jeden zagrodnik. Dziedzice wspólnie utrzymywali folwark. W 1530 miał miejsce pobór podatkowy od 8 łanów, a inne łany były opuszczone. W 1563 pobrano podatki od 12 łanów oraz od karczmy dorocznej. W 1564 w Uścięcicach odnotowano 12 łanów. W 1565 i 1567 miał miejsce pobór od 12 łanów kmiecych, 6 zagrodników, karczmy dorocznej. W 1576 pobrano podatki od 12 łanów, karczmy dorocznej i 5 zagrodników. W 1580 miał miejsce pobór od 12 łanów kmiecych, karczmarza z rolą, 6 zagrodników i komornika. W 1581 pobór odbył się od 12 łanów kmiecych po 30 groszy, od 6 zagrodników wymłóckowych, którzy płacili po 4 grosze. Karczmarzem we wsi był zagrodnik wolny (łac. „tabernator hortulanus liber”), który płacił 12 groszy. Odnotowano również jednego komornika biednego, który płacił tylko dwa grosze. W 1583 miał miejsce pobór od 10 łanów kmiecych, od 1,5 kwarty karczmarza, 6 zagrodników oraz jednego komornika.

Wieś Usczienczice położona była w 1581 roku w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAdolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 66..

W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) Uścięcice należały do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, lutomyślski oraz lwowkowski). Uścięcice należały do okręgu bukowskiego i stanowiły część majątku Wojnowice, którego właścicielem był wówczas Edmund Raczyński. Według spisu urzędowego z 1837 roku wieś liczyła 324 mieszkańców i 34 dymy (domostwa).

Pod koniec XIX wieku liczyła 37 domostw i 270 mieszkańców. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

W Uścięcicach zachowało się kilka domów z końca XIX w., w tym dawny dwór (rządcówka) z 1895 roku oraz stajnia, wchodząca w skład niegdysiejszego folwarku. Przy drodze do Kozłowa znajduje się kopalnia ropy naftowej i gazu ziemnego "Buk", należąca do PGNiG SA Oddział w Zielonej Górze.

Podczas badań archeologicznych pod koniec XIX wieku i w XX wieku natrafiono na ślady osadnicze z epoki neolitu. 3 km na zachód od Uścięcic leży rezerwat przyrody Urbanowo.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Opalenica (gmina)