Wojbórz

thumb|Kościół św. Jerzego w Wojborzu Wojbórz () – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko.

+ Integralne części wsi Wojbórz SIMC Nazwa Rodzaj 1004342 Rybie osada 1004365 Siodłków osada 1004359 Siemków osada 0853100 Wojbórz osada leśna

Podział administracyjny, położenie W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Wojbórz jest to miejscowość leżąca w Kotlinie Kłodzkiej. Wieś ciągnie się na przestrzeni 5 km wzdłuż rzeki Jaśnicy. Leży u podnóża Grzbietu Zachodniego na wysokości około 330–460 m n.p.m., wśród rozległych użytków rolnych. Lasy porastają jedynie grzbiety Gór Bardzkich.

Geologia Wojbórz jest ciekawym terenem pod względem geologicznym. Nastąpiło tu połączenie czerwonego spągowca ze strukturą bardzką. Tereny zachodnie zbudowane są z dolno karbońskich piaskowców szarogłazowych, mułowców i łupków ilastych. U podnóża tych terenów ciągną się permskie mułowce, iłowce oraz piaskowce z fillitami i łupkami chlorytowymi z soczewami i wkładkami wapieni z kalcytem. Obniżenie Łącznej zaś to czwartorzędowe gliny zwałowe. W okresie lodowcowym dolina ta była całkowicie wypełniona lodem lądolodu skandynawskiego. W pobliżu Wojborza znajduje się las bukowo-jaworowy. Jest on pozostałością pierwotnego lasu dolnoreglowego – jest to teren projektowanego rezerwatu przyrody „Las Wojborski”.

Historia Tereny Wojborza od najdawniejszych czasów były zasiedlone przez człowieka. To właśnie tu w latach 1962–1964 znaleziono najstarsze ślady człowieka na terenie ziemi kłodzkiej. Odkrywcy datują je na około 30 tysięcy lat i zaliczają je do kultury oryniackiej. Pierwsza wzmianka o wsi nazywanej wtedy Gewartsdorf pochodzi z 1342 roku. Podczas wojen husyckich w 1425 roku został zniszczony kościół i plebania. W roku 1680 okolice nawiedziła zaraza, ale miejscowość nie poniosła większych strat. W XVIII wieku na pobliskim wzniesieniu zbudowano jeden z ziemnych fortów systemu obronnego Twierdzy Srebrnogórskiej, który nigdy nie odegrał militarnej roli. Obecnie jego pozostałości porasta las. Od 1782 roku Wojbórz należał do rodziny von Magnisów. W XIX wieku miejscowość nabrała znaczenia turystycznego, w okolicy wytyczono szlaki i powstało kilka gospód. W 1978 roku było tu 169 gospodarstw rolnych, w 1988 roku ich liczna zmniejszyła się do 114.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są następujące obiekty: Kościół św. Jerzego w Wojborzu, parafialny z XV w., przebudowany w XVIII w. Pierwsze wzmianki o kościele i proboszczu pochodzą z 1358 roku, musiała wobec tego być to już wówczas duża i ludna wieś. Niestety drewniany kościół nie zachował się do naszych czasów, spłonął w czasie najazdu husytów na te ziemie około 1425 roku. Dziś w tym miejscu stoi słup z małą kapliczką. dwór Abrahama z 1688 r., przebudowany w XIX w., w centrum wsi około 300 m na południe od kościoła i składa się z dwóch czworobocznych podwórzy obramowanych zabudowaniami. Inne zabytki: dwór Joachima, w odległości 1440 m na południowy wschód od kościoła. Z czworobocznego zespołu przetrwał do dziś tylko dawny dwór, który prawdopodobnie stanowi pozostałość późnośredniowiecznego dworu wieżowego sprzed połowy XVI w. dwór Niedergut, w odległości 1690 m na południowy wschód od kościoła. Z czworobocznego zespołu przetrwały trzy skrzydła. pręgierz, który postawiono w centralnym punkcie wsi (jest to również dzisiejsze centrum Wojborza). Kamienny średniowieczny pręgierz został postawiony 15 czerwca 1382. Miał on 2,18 m wysokości, obwód górnej części wynosił 83 cm, a dolnej 102 cm. Stał on pomiędzy dzisiejszym Domem Ludowym a sklepem spożywczym. Po zlikwidowaniu kar cielesnych, pręgierze niszczono albo stawały się zabytkami muzealnymi. W Wojborzu po roku 1945 pręgierz przeniesiono w pobliże kościoła, a w roku 1978 został rozbity. Jego fragment znajduje się w muzeum na zamku Grodno. rzeźba św. Jana Nepomucena pochodząca z 1822 roku, stojąca przy domu nr 18.

Zabytkowe domy w Wojborzu

Zobacz też Dwór w Wojborzu Parafia św. Jerzego w Wojborzu

Przypisy Artur Kwaśniewski, Budownictwo dworskie na Ziemi Kłodzkiej w okresie renesansu: 1550–1650, Wrocław 1998.

GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości ().

Bibliografia Marek Staffa red. Słownik geografii turystycznej Sudetów, Góry Bardzkie, T. 12, Wrocław: Wydawnictwo I-BiS, 1993, .

Linki zewnętrzne