Żużela (niem. ZuzellaM. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka, Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska, Opole-Kluczbork 1997, s. 104.) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie krapkowickim, w gminie Krapkowice.
Wieś zajmuje 8,57 km².
Nazwa Nazwa miejscowości pochodzi od wyrazu żużel. Susela (1195), Czuczchel (1283), Schuzie (1534) Zuzella (1784). W latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę Schlacken.
Historia Wieś wzmiankowana była w 1195, kiedy książę i biskup Jarosław opolski nadał ją cystersom. Prawdopodobnie główna wieś początkowo znajdowała się w miejscu dzisiejszej części wsi – Bąkowa, gdzie znajdowała się także przystań na Odrze. Od 1283 wieś należała do klasztoru norbertanek w Czarnowąsach. W kolejnych latach trwały spory pomiędzy klasztorem a książętami o m.in. Żużelę. W XV wieku wieś znalazła się w granicach księstwa głogówecko-prudnickiego. Wieś, podobnie jak okoliczne miejscowości, została zniszczona przez husytów w XV wieku.
Odbudowywany majątek klasztoru w Żużeli podupadł ponownie w wyniku wojny trzydziestoletniej. W 1784 w Żużeli funkcjonował folwark. Wśród mieszkańców wyliczono 21 gospodarzy, 16 zagrodników i 11 chałupników. Odnotowano także występowanie żyznych gleb w pobliżu wsi.
Od końca XVIII w. wieś posiadała pieczęć gminną, na której wizerunku przedstawiono mitrę biskupią, za nią pastorał, pod nimi serce na murawie.
W 1810, po kasacie zakonu, majątek w Żużeli przeszedł na własność państwa, a następnie w ręce rodu von Haugwitz. W 1845 w Żużeli mieszkało 578 osób. Znajdowała się w niej wówczas szkoła (założona w 1829), młyn wodny, gospoda, browar, gorzelnia i kuźnia. Mieszkańcy zajmowali się głównie uprawą roli. W 1851 powstał nowy budynek szkoły. W 1855 wieś liczyła 625 mieszkańców.
W wyniku rosnącej liczby uczniów, w 1915 szkoła została rozbudowana. Od 1950 miejscowość należała do województwa opolskiego. Sołectwo dotknęła powódź z 1997.
Integralne części wsi +Integralne części wsi Żużela SIMC Nazwa Rodzaj0497390 Bąków część wsi
Mieszkańcy Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego. Należą do podgrupy gwarowej nazywanej Buchciołrzy.
Liczba mieszkańców wsi 1679 r. – ok. 100 (wcześniej liczyła więcej, wynik wojny trzydziestoletniej) 1845 r. – 578 1855 r. – 625 1861 r. – 717 ok. 1870 r. – 852 1912 r. – 977 lata. 30 XX w. – ponad 1000 1979 r. – 725 1998 r. – 625 2002 r. – 562 2005 r. – 569 2009 r. – 577 2011 r. – 578 2018 r. – 540 2019 r. – 528.
Zabytki/Ciekawe miejsca Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: dwór, z trzeciej ćw. XIX w.
Inne obiekty: 2 osady z epoki kamienia 2 osady z epoki żelaza Żywocickie łęgi (obszar natura 2000) Kapliczka przy drodze do Krapkowic, pocz. XIX w. Kapliczka-dzwonnica w centrum wsi, poł. XIX w. Kapliczka, 1935 r. Krzyż przy drodze do Brożec, 1913 r. Krzyż, 1912 r. Krzyż, 1892 r. Kapliczka na Bąkowie, 1865 r./1927 r., obok kapliczki znajduje się też krzyż. Kaplica-mauzoleum rodziny Gädecke w zespole dworskim, ul. Krapkowicka (w parku) Obora w zespole dworsko-folwarcznym, ul. Krapkowicka 4 Zajazd, ul. Krapkowicka 6 Poczta, ul. Krapkowicka 39 Kuźnia, ul. Krapkowicka 85 Dawna szkoła, ul. Szkolna 1 Dawna szkoła/przedszkole, ul. Szkolna 3.
Instytucje W wiosce znajduje się m.in. sklep, biblioteka, OSP i Centrum Kultury TSKN.
Religia Wieś przynależy do parafii rzymskokatolickiej w Brożcu.
Zobacz też Zuzela
Przypisy Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT
Bibliografia
O. Henryk Kałuża SVD ,,Dzieje Parafii Brożec i Okolic'', Brożec - Nysa 2009, s. 136-151
Kategoria:Żużela Kategoria:Wsie w powiecie krapkowickim