Zwola Poduchowna (dawniej Kalabona) – wieś sołecka w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie garwolińskim, w gminie Miastków Kościelny.
+Integralne części wsi Zwola Poduchowna SIMC Nazwa Rodzaj0681187 Górki część wsi0681193 Zwola-Kolonia część wsi0681201 Zwólka część wsi
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.
Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Anny.
Położenie Miejscowość leży 22 km od Garwolina nad rzeką Wilgą w gminie Miastków Kościelny.
Historia Początkowo istniała jedna wieś Zwola, lecz w wyniku podziałów powstały Zwola Poduchowna (Księżyzna), Zwola Kolonia, Zwola Duża i Zwólka. Najwcześniej wzmiankowana jest wieś Zwola, gdzie znajduje się grodzisko z XI wieku nazywane „okopami szwedzkimi”. Wieś Zwola wzmiankowana była po raz pierwszy w W była własnością podkomorzego sandomierskiego Powały Zwolskiego, potem Zwolskich i Lasockich. Zwola Poduchowna wzmiankowana jest w jako własność Mikołaja Powały z Taczewa, podkomorzego sandomierskiego, znanego później pod nazwiskiem Zwolski. Miejscowość znajdowała się na granicy ziemi czerskiej (Mazowsze) i stężyckiej (województwo sandomierskie w Małopolsce) aż do ostatniego rozbioru.
Dnia 10 kwietnia Jan Powała Zwolski na mocy przywileju księżnej Anny mazowieckiej na gruntach wsi Zwola Poduchowna zakłada miasto na prawie chełmińskim o nazwie Kalabona.
Dnia 6 lipca erygowana zostaje parafia pw. św. Anny i św. Izydora Oracza przez biskupa Jana Latalskiego. Na mocy przywileju króla Zygmunta Starego z zostaje wzniesiony tu murowany zamek obronny, choć zamożność Zwolskich wskazuje raczej na dwór obronny. Lokacja miasta nie udała się – w latach 1540–1589 miejscowość nie figuruje już w rejestrach podatkowych. W II poł. kościół znajdował się w rękach protestantów, do których zaliczali się Lasoccy i Zwolscy, w tym okresie włościanie spod dworu przesiedleni zostają w okolice kościoła. W z fundacji biskupa poznańskiego Stefana Wierzbowskiego wybudowano kolejny kościół parafialny, przebudowany w 1830 i
W czasie powstania styczniowego w 1864 silny ośrodek konspiracji, w wyniku czego dziedzic Jan Zwolski i proboszcz ks. Leon KorolecInternetowy Polski Słownik Biograficzny zmuszeni są do emigracji, a majątek zostaje skonfiskowany. Dwór pozbawiony opieki niszczał i po parcelacji majątku został rozebrany, browar (czy gorzelnia?) istniejący w sąsiedztwie dworu został rozebrany, a we wsi trudno dziś znaleźć ślady miejskiej przeszłości.
W 1827 roku wieś liczyła 27 domów i 159 mieszkańców. W liczba domów wzrosła do 47, zaś liczba mieszkańców zwiększyła się do 421. Zwola posiadała wówczas 1800 mórg ziemi. Parafia liczyła 1266 osób. W Zwola Poduchowna liczyła 17 domów i 103 mieszkańców.
Etymologia W zapisano nazwę Yswola a następnie Swola. W dokumentach pochodzących z 1418 roku nazwę osady zapisano Szwola, w – Swolya i tak samo w Nazwa ta pochodzi od wyrazu Wola, oznaczającego we wczesnym średniowieczu czasowe uwolnienie osadników zakładających nową osadę od czynszów i robocizny. Do wyrazu wola dodano z czasem „Z”, którego pochodzenie jest przyimkowe, a które spełniało funkcję nagłosową. Wieś w nazywano Kalabona. Nazwa pochodziła od słów: cala – drewno i bona – dobre. Nazwa ta zanikła – do dziś miejscowa ludność jedną z części wsi określa jednak mianem Kałabunka.
Zabytki kościół drewniany pw. św. Anny z – zbudowany przed 1687 fundacji biskupa Stefana Wierzbowskiego w miejscu pierwotnego z 1529, restaurowany w 1787 i przebudowany ok. 1830, wnętrze barokowe dzwonnica z – drewniana o konstrukcji słupowej plebania z pocz. – drewniana o konstrukcji zrębowej pozostałości czworobocznego dworu obronnego zbudowanego przez Jana Zwolskiego po 1526 roku – położone są nad Wilgą na południe od kościoła na terenie zwanym Podwórze
Zobacz też Zwola
Przypisy Raport o stanie gminy Miastków Kościelny w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 11 Strona gminy, sołectwa
GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Dwór obronny w Zwoli Poduchownej
Kategoria:Zwola Poduchowna Kategoria:Dawne miasta w województwie mazowieckim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XVI wieku