Bolewice – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie nowotomyskim, w gminie Miedzichowo.

Nazwa Miejscowość istniała co najmniej od drugiej połowy XIII wieku i ma średniowieczną metrykę. Dawniej miała inną nazwę „Bolelice”. Pierwszy zachowany zapis nazwy wsi pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1257 (wg zachowanej kopii z 1650) kiedy to odnotowano ją pod nazwą „Boleliz”, 1403 „Zollelice, Bollelno”, 1508 „Bolelicze”, 1510 „Bolyelycze”, 1577 „Bokelc”.

W okresie zaborów Polski nazwa miejscowości została zgermanizowana i Niemcy notowali ją pod niemiecką nazwą Bollwitz (dawniej też Bolenwitz). Po odzyskaniu niepodległości Polski w czasie II RP miejscowość nosiła polską nazwę „Bolewice”. W czasie okupacji Polski przez III Rzeszę w latach 1939–1945 administracja niemiecka wprowadziła niemiecką nazwę Buchwerder.

Historia Wieś była początkowo własnością książęcą, później klasztorną własnością opactwa cystersów w Gościkowie-Paradyżu i ostatecznie szlachecką, należącą do lokalnej wielkopolskiej szlachty z rodu Ostrorogów Lwowskich herbu Nałęcz. Od 1320 wieś leżała w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w powiecie kościańskim województwa poznańskiego w Koronie Królestwa Polskiego. W 1473 wieś odnotowana została w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego, a w 1508 w parafii Lwówek.

Za pierwszy zapis wiązany z miejscowością podawany jest łaciński dokument z 1257 pochodzący z kancelarii Przemysła I, który w zamian za wieś Pamiątkowo w powiecie pyzdrskim, które otrzymał od cystersów paradyskich, nadał im immunitet ekonomiczny i sądowy w nowych wsiach Zakrzewo i Bolewice oraz zatwierdził ich prawa do innych posiadłości. Dokument ten jest uważany za podrobiony. Identyfikację nazw „Boleliz” oraz „Zollelice” (Bollelno) z 1403 roku z Bolewicami przyjął polski historyk Stanisław Kozierowski jednak inny polski historyk Zakrzewski przypuszczał, że wiadomość ta dotyczy Bobowicka.

W 1403 Hinczka Szkapa z Ujazdu otrzymała od cystersów paradyskich nieistniejącą obecnie wieś Zdbowiec, dwie wsie Sułocino oraz Sworzyce w powiecie kościańskim i Bolewice w powiecie poznańskim, a w zamian za to dała im Lutol Mokry oraz sołectwo w Chociszewie. W 1419 wojewoda poznański i starosta generalny Wielkopolski Sędziwój z Ostroroga w dokumencie lokacyjnym dla miasta Lwówek nie pozwalał nikomu warzyć piwa w karczmach swoich wsi, a między innymi w Bolewicach. W zamian nakazał karczmarzom, że na wyszynk mieli je kupować w mieście. We wszystkich wsiach tych nie ma być krawców, szewców oraz kowali i dopóki nie skończy się wolnizna, to na milę od miasta nie miało być być kowala. Po upływie wolnizny natomiast zakaz ten obowiązywać miał na pół mili. W 1473 kasztelan kamieński i gnieźnieński Dobrogost z Ostroroga miał z miasta Lwówek oraz okolicznych wsi, w tym między innymi z Bolewic zapłacić karę synowi Piotra Mikołajowi z Moszczonej.

W 1538 w podziałach dóbr lwóweckich wieś Bolewice przypadła w 1538 Urszuli wdowie po Marcinie Lwowskim i jej małololetniemu synowi Stanisławowi, a w 1545 Stanisław syn zmarłego Marcina Lwowskiego otrzymał połowę Bolewic, zaś syn zmarłego Jerzego Lwowskiego Wojciech drugą połowę wsi wraz z łanami sołtysimi sołtysa Radło.

Z drugiej połowy XVI wieku zachował się dokument podziału majętności Ostrorogów Lwowskich dzięki któremu opisano okolicę wsi i wymieniono szereg lokalnych nazw. W 1571 starosta generalny wielkopolski rozdzielił pomiędzy Annę z Ostroroga Lwowską, wdowę po stolniku lwowskim Prokopie Sieniawskim oraz między Krzysztofa i Marcina Lwowskich. Podzielono między nich bory i lasy, jakie należały do dóbr miasteczek Lwówka i Trzciela, a w tym m.in. bór za Bolewicami, który biegł wzdłuż drogi wielkiej z Bolewic do młyna zwanego „Mniszek”. Odnotowano także znaki graniczne pod i za wzgórzem zwanym „Góra Zwozna”, nad poprzeczną drogą z Bolewic do młyna zwanego „Mitręga”, u Osobicy, nad poprzeczną drogą do młyna Bobrówka. Ostatni znak graniczny stał przy młynie zwanym „Mniszek”. Do Lwowskich należała połowa tego boru, po prawej stronie drogi, idąc z Bolewic, aż do strugi zwanej „Pęga”, „Białej Gaci” (obecnie to Biała, struga koło Węgielnego Młyna i młyna Sępolno) oraz Czarnego. Sieniawskiej przyznano bór po lewej stronie drogi, biegnący wszerz aż do „Bagniewej Jaty”, „Tarnowskiego Błota”, „Krześcianki”, „Białej Góry”, a potem aż do kopców narożnych, które dzieliły Wytomyśl, Tomyśl i Bolewice. Starosta generalny rozdzielił wówczas także Krzywy Las na wsiach Grudna i Bolewice. Odnotowano również drogę Jagodna oraz nieokreślony obiekt zwany „Ochabica” (org, „Ochabycza”). W 1571 nastąpiło kolejne rozgraniczenie pomiędzy miastem Zbąszyń, wsiami Strzeżewo (obecnie Strzyżewo), Łomnica, Chrośnica i Boruja należącymi do Abrahama Zbąskiego a miastem Trzciel, miastem Lwówek, oraz wsiami Bolewice, Tomyśl, Sątop własnością Krzysztofa i Marcina Lwowskich oraz Anny ze Lwówka Sieniawskiej.

Zachowały się także zapisy w historycznych księgach podatkowych dotyczące wsi. W 1508 miał miejsce pobór podatków od 17 łanów oraz młyna wodnego (prawdopodobnie z nazywanego „Bobrówka”) o dwóch kołach wodnych a także od karczmy. W 1509 nastąpił pobór od 16 łanów, sołtysa gospodarującego na dwóch łanach oraz od karczmy. W 1510 miał miejsce pobór podatków z młyna. W 1563 pobrano podatki z 16 łanów osiadłych, dwóch łanów sołeckim oraz od dwóch karczm dorocznych. W 1577 miał miejsce pobór z części należącej do Marcina Ostroroga Lwowskiego oraz z części pani Sieniawskiej. W 1580 płatnikiem poboru był Marcin Ostroróg Lwowski, który zapłacił od 26 półłanków osiadłych, 7 półłanków opuszczonych, dwóch łanów sołeckich, 5 zagrodników, 12 komorników, jednego zagrodnika na roli sołeckiej oraz jednego kowala.

Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskim. W okresie Wielkiego Księstwa Poznańskiego (1815-1848) miejscowość wzmiankowana jako Bolewice należała do wsi większych w ówczesnym powiecie bukowskim, który dzielił się na cztery okręgi (bukowski, grodziski, nowotomyski oraz lwówecki). Bolewice należały do okręgu lwóweckiego i stanowiły część majątku Lwówek Zamek (niem. Neustadt), którego właścicielem był wówczas (1837) Antoni Łącki. W skład rozległego majątku Lwówek Zamek wchodziło łącznie 36 wsi. Według spisu urzędowego z 1837 roku Bolewice liczyły 680 mieszkańców i 53 dymy (domostwa).

W latach 1954–1971 wieś należała i była siedzibą władz gromady Bolewice, po jej zniesieniu w gromadzie Nowy Tomyśl. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gorzowskiego.

Urodzeni w Bolewicach Apolinary Kurowski – uczestnik powstania wielkopolskiego i powstania styczniowego.

Obiekty do zwiedzania We wsi na uwagę zasługuje: kościół parafialny pw. Chrystusa Króla wzniesiony w latach 1933–1936 według projektu Mariana Andrzejewskiego budynek nadleśnictwa pozostałości po parku dworskim zabytkowy krzyż z ludową figurą Chrystusa przy drodze do Miedzichowa SLR Bolewice firmy EmiTel wiklinowa brama w centrum wsi, podobna do zabytkowej bramy parkowej

Zobacz też sosna bolewicka Wieża Marii inne miejscowości o tej nazwie

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Bolewice (województwo wielkopolskie)