238px|right|thumb|Czarne, Beskid Niski, Polska 1938 thumb|238px|right|Cerkiew św. Dymitra, która stała w Czarnem w latach 1783–1993 238px|right|thumb|Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy Radocyna thumb|238px|right|Cmentarz wojenny nr 53 Czarne (j. łemkowski Чорне) – dawna łemkowska wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

Części wsi +Integralne części wsi Czarne SIMC Nazwa Rodzaj0464780 Długie przysiółek

Historia Lokacja Czarnego prawdopodobnie w 1569 (przywilej Zygmunta Augusta, na mocy którego sołtys Świętkowic Iwan założył wieś Czarny Potok, dziś Czarne). W 1629 wieś składała się z 5 gospodarstw, w 1880 z 54 (330 mieszkańców). W 1783 wybudowano cerkiew greckokatolicką pw. św. Dymitra. Użytkowano ją do roku 1927 (1928). Około roku 1930 wybudowano nową cerkiew prawosławną (zniszczył ją jednak huragan w 1967). W 1921 mieszkało w Czarnem 323 grekokatolików (w 1928 przeszli oni na prawosławie) oraz 5 Żydów. Mieszkańcy zajmowali się rolnictwem, tkactwem, a także wydobyciem i destylacją ropy naftowej. Od końca lat 30. XX wieku wieś stała się ważnym ośrodkiem prawosławnym na Łemkowszczyźnie – organizowano tam uroczystości religijne i spotkania duchownych. W 1938 we wsi znajdowało się 58 domów, 2 cerkwie, dwa młyny wodne, wiatrak, kapliczkaMapa "Jaśliska" 1:100 000, Wojskowy Instytut Geograficzny, Warszawa 1938.

W 1945 większość mieszkańców dobrowolnie wyjechała do ZSRR, reszta (8 z 9 rodzin) została wysiedlona przymusowo w 1947 w ramach akcji „Wisła”. Po 1956 wróciły 3 rodziny. W 1993 cerkiew greckokatolicką z 1783 rozebrano i przeniesiono do skansenu w Nowym SączuFotografia cerkwi.

Obecnie w Czarnem są dwa domy i kilka bacówek. W sezonie wypasane są bydło i owce. Administracyjnie do Czarnego przynależy także Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy „Radocyna” będący własnością Lasów Państwowych, jednak geograficznie położony jest poza doliną dawnej wsi.

Zabytki Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego cmentarz greckokatolicki (łemkowski) parafialny z I połowy XX wieku; cmentarz wojenny nr 44 z I wojny światowej, w przysiółku Długie; cmentarz wojenny nr 45 z I wojny światowej; cmentarz wojenny nr 53 z I wojny światowej; dom, drewniany nr 5 z 1902 roku.

Inne zabytki cerkwisko; murowana XIX-wieczna kapliczka na wschodnim skraju wsi; przydrożne krzyże i kapliczki wzdłuż dawnej drogi przez wieś (XIX, XX w.); pomnik poświęcony 20. rocznicy męczeńskiej śmierci św. Maksyma Gorlickiego (wzniesiony w 1934, odrestaurowany w 2014)

Inne informacje Do nazwy wsi nawiązuje nazwa Wydawnictwa Czarne.

Szlaki piesze (LP) Nadleśnictwa Gorlice: Radocyna – Konieczna – Lipna – Czarne – Radocyna

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wsie w powiecie gorlickim