Henryk Bąk (ur. 19 listopada 1930 w Lisowie, zm. 29 sierpnia 1998 tamże) – polski polityk, działacz ruchu ludowego, uczestnik opozycji antykomunistycznej w okresie PRL, poseł i wicemarszałek Sejmu I kadencji.
Życiorys Syn Józefa i Wiktorii z domu Mach. Edukację szkolną rozpoczął w 1937 w szkole podstawowej w Rykałach. Następnie kontynuował naukę w gimnazjum w Goszczynie. W 1947 zdał tzw. małą maturę, po czym od września rozpoczął naukę w Liceum Ogólnokształcącym w Grójcu.
Był członkiem Związku Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”. W 1947 uczestniczył w kampanii wyborczej Polskiego Stronnictwa Ludowego Stanisława Mikołajczyka. Wiosną 1948 założył konspiracyjną organizację niepodległościową OK PSL (Obrona Konspiracyjna Polskiego Stronnictwa Ludowego), w 1950 przekształconą w Polską Szturmówkę Chłopską, która w szczytowej fazie rozwoju liczyła 500 członków. Jego zastępcą był Stefan Pietrusiński. 1 maja 1952 został zatrzymany przez funkcjonariuszy UB, a następnie tymczasowo aresztowany. Był poddawany torturom w siedzibie UB w Grójcu. W czerwcu 1953 został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie na czterokrotną karę śmierci, zamienioną we wrześniu tego samego roku wyrokiem Najwyższego Sądu Wojskowego na karę dożywotniego pozbawienia wolności. Był osadzony w więzieniach w Rawiczu oraz Wronkach. Warunkowe zwolnienie uzyskał w 1957.
Ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego (w 1958) i na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej (w 1977), a także studia podyplomowe z ekonomiki przemysłu w Szkole Głównej Planowania i Statystyki w Warszawie.
Pracował w spółdzielczości ogrodniczej i przedsiębiorstwach instalacji elektrycznych jako elektromonter. W drugiej połowie lat 70. współpracował z Komitetem Samoobrony Społecznej „KOR” oraz Ruchem Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Od 1976 wydawał w drugim obiegu pisma „Postęp” i „Rolnik Niezależny”, w 1978 organizował Niezależne Związki Zawodowe Rolników. Był wielokrotnie zatrzymywany, poddawany rewizjom, został ukarany przez kolegium do spraw wykroczeń za organizację spotkań NZZR.
W trakcie wydarzeń sierpniowych w 1980 uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej. Przystąpił do „Solidarności”. Od 1980 do 1981 wchodził w skład zarządu Regionu Mazowsze związku. Był współorganizatorem I ogólnopolskiego zjazdu NSZZ Rolników Solidarność Wiejska z grudnia 1980. Uczestniczył w strajku okupacyjnym rolników, wchodził w skład prezydium komitetu strajkowego w Urzędzie Miasta i Gminy w Ustrzykach Dolnych. Był delegatem na I Krajowy Zjazd Delegatów NSZZ „Solidarność”. W stanie wojennym został internowany na okres od 13 grudnia 1981 do 3 grudnia 1982. Po zwolnieniu kontynuował działalność podziemną. Uczestniczył w akcjach nawołujących do bojkotu wyborów do Sejmu PRL w 1985 oraz wyborów do rad narodowych w 1988. W 1986 został przewodniczącym Tymczasowego Zarządu Związku NZZR „Solidarność Wiejska”. W 1987 był współtwórcą Federacji Niezależnych Samorządnych Związków Zawodowych.
W 1989 został wiceprezesem PSL (wilanowskiego). Jako jego przedstawiciel bez powodzenia kandydował do Senatu w wyborach z 4 czerwca 1989. W 1990 był członkiem Komitetu Obywatelskiego, w tym samym roku utworzył ugrupowanie pod nazwą PSL Mikołajczykowskie. Od 1991 do 1993 sprawował mandat posła na Sejm I kadencji z ramienia Porozumienia Ludowego, wybranego w okręgu radomskim, pełnił w Sejmie funkcję wicemarszałka. Zasiadał we władzach PSL-PL, liderując jednocześnie ugrupowaniu PSL Mikołajczykowskie. Nie uzyskał poselskiej reelekcji w 1993. W wyborach parlamentarnych w 1997 bezskutecznie kandydował do Sejmu z ramienia Akcji Wyborczej Solidarność w województwie kieleckim. Należał do Związku Więźniów Politycznych Okresu Stalinowskiego oraz Związku Więźniów Politycznych Skazanych na Karę Śmierci.
Został pochowany w Przybyszewie.
Jego bratanek Dariusz Bąk również został posłem na Sejm.
Odznaczenia i upamiętnienie W 2006 prezydent RP Lech Kaczyński, za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, za działalność na rzecz przemian demokratycznych w kraju, za upowszechnianie wiedzy o dziejach Narodu Polskiego, odznaczył go pośmiertnie Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. W 2020 odznaczony pośmiertnie Krzyżem Wolności i Solidarności.
W 2008 w kościele św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny na warszawskim Kole odsłonięto tablicę poświęconą jego pamięci.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Absolwenci szkół średnich w Grójcu Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwenci Szkoły Głównej Handlowej Kategoria:Członkowie i współpracownicy Komitetu Samoobrony Społecznej „KOR” Kategoria:Członkowie władz regionalnych Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989) Kategoria:Członkowie Związku Młodzieży Wiejskiej RP Wici Kategoria:Delegaci na I Krajowy Zjazd Delegatów Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1981–1982 Kategoria:Ludzie urodzeni w Lisowie (powiat białobrzeski) Kategoria:Ludzie związani z Radomiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Osoby skazane na karę śmierci w Polsce w ramach represji stalinowskich Kategoria:Pochowani w Przybyszewie (województwo mazowieckie) Kategoria:Politycy Akcji Wyborczej Solidarność Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego – Porozumienia Ludowego Kategoria:Politycy PSL (Mikołajczykowskiego) Kategoria:Politycy PSL (wilanowskiego) Kategoria:Uczestnicy strajków rolników w Polsce Ludowej Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Sierpnia 1980 Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Więźniowie więzienia w Rawiczu (Polska Ludowa) Kategoria:Więźniowie więzienia we Wronkach (Polska Ludowa) Kategoria:Wicemarszałkowie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej I kadencji (1991–1993) Kategoria:Urodzeni w 1930 Kategoria:Zmarli w 1998