Dziewin (niem. DiebanM. Choroś, Ł. Jarczak, Słownik nazw miejscowych Dolnego Śląska, Opole 1995, s. 37.) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie lubińskim, w gminie Ścinawa. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa legnickiego.

Historia Po raz pierwszy osada o nazwie Devin wzmiankowana była w 1218 roku. Stanowiła wówczas własność książąt piastowskich, którzy zbudować mieli tu dwór myśliwski. W 1287 Henryk III głogowski odsprzedał wieś lub jej część Ottonowi von Zedlitzowi. Odtąd aż do XVI w. właściciele tutejszych dóbr zmieniali się wielokrotnie. W 1508, w wyniku zamiany z książętami Albrechtem i Karolem z Podiebradu, Dziewin przeszedł w ręce braci Fryderyka i Zygmunta von Kanitzów. Od XVII w. dobra dziewińskie należały do rodziny von Mutschelnitz, by w 1721 przejść na własność rodziny von Schweinitz und Krain, w której to rękach pozostały aż do wywłaszczenia przez władze polskie w 1945 roku.

Wieś dzieliła losy całego Dolnego Śląska, od 1526 przechodząc pod zwierzchnictwo Habsburgów austriackich, a od 1741 - Prus. Po przekazaniu Dziewina Polsce w 1945 roku jego ludność została wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi osadnikami.

Zabytki thumb|240px|right|Pałac w Dziewinie, druga poł. XIX w. Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są: kościół filialny pw. śś. Piotra i Pawła, gotycki z XIV w., XVII w.; który od połowy XVI wieku do 1945 r. był świątynią ewangelicką. We wnętrzu zachował m.in. renesansową ambonę i XVI-wieczne nagrobki von Kanitzów cmentarz przykościelny zespół pałacowy i folwarczny pałac-dwór, wybudowany w latach 1558–1566, największy renesansowy dwór na Dolnym Śląsku; zbudowany w latach dla rodziny von Kanitz (Adelsgeschlecht). Został rozbudowany w 1580 r., 1700 r. i XX w. (przez Hansa Friedricha von Mütschelnitz) i restaurowany w latach 1860–1881 przez rodzinę von Schweinitz. Niezniszczony podczas II wojny światowej, został znacjonalizowany i był następnie używany przez miejscowy PGR. Opuszczony w latach 80. XX wieku; ten wysokiej klasy zabytek popada w ostatnich latach w całkowitą ruinę - obecnie zachowała się już tylko połowa dachu i 8 z 11 renesansowych szczytów park, z początku XVIII w., z drugiej połowy XIX w., zdewastowany, położony za dworem folwark z budynkami gospodarczymi dwie oficyny, z drugiej połowy XVIII w. pawilon (I), z XVII w. pawilon (II), z drugiej połowy XIX w. stajnia z bramą, z początku XX w. stodoła, z drugiej połowy XIX w. czworak, z przełomu XIX/XX w. lodownia, z połowy XIX w. piec chlebowy, z przełomu XIX/XX w.

inne zabytki: kordegarda znajdująca się obok dworu.

Zobacz też Dziewin Dziewiń Duży

Przypisy

Linki zewnętrzne Dwór w Dziewinie

Kategoria:Dziewin (województwo dolnośląskie)