thumb|240px|Kościół parafialny Jasionów – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie brzozowskim, w gminie Haczów. Ma status sołectwa.

Leży przy DW887.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Jasionów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krośnieńskiego. Historycznie położona w Rusi Czerwonej (ziemia sanocka) i w dawnym województwie ruskim.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii.

Części wsi +Integralne części wsi Jasionów SIMC Nazwa Rodzaj 0351395 Bukowskie Góry część wsi0351403 Czekaj część wsi0351410 Grabiec część wsi0351426 Różanka część wsi0351432 Ruda część wsi

Historia Wieś oddalona 7 km od Haczowa, w kierunku wschodnim. Za pierwotną postać nazwy wsi wbrew chronologii zapisów można przyjąć formę Jasiona, reprezentującą ginący typ przymiotnika. Jest to nazwa fizyczna w związku z jasion (jasień, jasień). W źródłach nazwa wsi pisana była w następujących postaciach: Iassonow (1427), Iassenow (1430), Iassenow, Iassyenow (XVI wiek), Jaszionow (1589), Jasionów (1614), Jasionów (XIX wiek).

Pierwszym znanym nam właścicielem Jasionowa był Mikołaj z Jasionowa (1424-1428). Po nim wieś była własnością jego synów: Pawła, Jana i Dobiesława Jasieńskich. Ich siostra była żoną szlachcica Mikołaja Cygana. Jasieńscy byli także właścicielami Zmiennicy i Turzego Pola. Po śmierci braci często dochodziło do waśni między spadkobiercami, stąd w 1455 sprawy te rozstrzyga przebywająca w Krośnie królowa Zofia.

W 1427 proboszczem istniejącej już tutaj parafii był Szczepan, zaś w latach 1444-1455 funkcję tę pełnił ks. Andrzej. W skład jasionowskiej parafii pod koniec XV stulecia wchodziły wsie: Buków, Turze Pole, Trześniów, Wzdów, Zmiennica i Jasionów.

W XV stuleciu istniała tutaj cerkiew prawosławna. Pod koniec XVI wieku (1590) dziedzic Jasionowa Jerzy Błoński wypędził miejscowego proboszcza, spalił akta parafialne, a kościół zamienił na zbór kalwiński. Proboszcz znalazł schronienie w Trześniowie i stąd administrował dawną parafią, Dopiero w 1644 ks. Sebastian Zyberowicz odzyskał dawną świątynię w Jasionowie. Stało się to za sprawą Trybunału Lubelskiego. Konsekracja odnowionej świątyni odbyła się dwa lata później, 1 listopada. Od tego czasu – aż do 1913 – kościół w Trześniowie był świątynią filialną.

Powierzchnia Jasionowa w 1785 wynosiła 6,08 km². W miejscowości tej mieszkało 411 osób, w tym 11 Żydów. W 1867 liczba mieszkańców wzrosła do 550. W tym okresie majątek ziemski w Jasionowie był własnością Henryka Truskolaskiego (ojca późniejszego generała Gustawa Truskolaskiego). W 1884 kupił go od Henryka Truskolaskiego Teofil Ostaszewski dla swej córki Marii, ożenionej z Augustem Dzieduszyckim.

W 1883 powstał w Jasionowie jeden z pierwszych w Galicji ludowych zespołów amatorskich, który wystawił we wzdowskiej stajni wyścigowej Teofila Ostaszewskiego sztukę Władysława Anczyca „Flisacy”. Organizatorem tego amatorskiego ruchu teatralnego był syn miejscowego organisty i nauczyciela szkoły parafialnej – Adam Froń. Rok później z tym samym jasionowskim zespołem opracował i wystawił „Gwiazdę Syberii” Stanisława Starzyńskiego i „Karpackich górali” Józefa Korzeniowskiego.

Pod koniec XIX w. właścicielami dóbr ziemskich w Jasionowie byli Erazm i Regina Leszczyńscy.

Kościół w Jasionowie Zbudowany w 1810 r. drewniany kościół, położony na niewielkim wzniesieniu, został na początku lat osiemdziesiątych przeniesiony do Zmiennicy (po wybudowaniu nowej świątyni w 1956 r. nie był użytkowany). Świątynia ta po rekonstrukcji w roku 1981 została poświęcona przez bpa Ignacego Tokarczuka (obecnie jest to kościół parafialny pw. Trójcy Św.). Wraz z kościołem przeniesiono do Zmiennicy płytę nagrobną A.D.E. Wzdowskiego z 1539 r. z pięcioma herbami: Szreniawa z literami I.W. oraz w narożnikach Szreniawa, Jastrzębiec, Gozdawa i Grzymała (?). Jej fundatorem był syn zmarłego, Jan Wzdowski. W dawnym kościele w Jasionowie użyta była jako stopień ołtarza głównego. W Zmiennicy ułożona jest na placu przykościelnym. Jest to najstarsza płyta nagrobna w regionie brzozowskim.

W tym kościele pracował ks. Jan Bardzik (1853-1913) z Odrzykonia, który święcenia kapłańskie otrzymał w 1879 r., a od grudnia 1887 r. do stycznia 1913 r. był tu proboszczem, wpływając na kształtowanie postawy patriotycznej. Obecny jasionowski kościół parafialny pw. św. Katarzyny wzniesiony został w latach 1939-1956. Urządzenie wnętrza częściowo zostało przeniesione z dawnego kościoła. Na uwagę zasługuje późnogotycka chrzcielnica z XV/XVI wieku, kamienna, ośmioboczna – z bogatą dekoracją heraldyczną, złożoną z 12 herbów. Powyżej kościoła wznosiła się murowana plebania z połowy XIX wieku, obecnie zburzona.

Dzwonnica została wybudowana w drugiej połowie XIX wieku, obok drewnianego kościoła parafialnego p. w. św. Katarzyny, zastępując wcześniejszą – drewnianą dzwonnicę. Pierwotnie mieściła się w obwodzie ogrodzenia placu kościelnego, pełniąc równocześnie funkcję bramy (stąd jej forma). Dzwonnica murowana z cegły, otynkowana, dwukondygnacyjna. Dolna kondygnacja w formie jednoarkadowej. Górna kondygnacja z trzema arkadami zamkniętymi półkoliście. Korona muru ukształtowana szczytowo. Dach dwuspadowy o połaciach opartych o koronę muru dzwonnicy, kryty blachą. Dzwonnica parawanowa, ażurowa. Dolna kondygnacja z szeroką arkadą zamkniętą łukiem. Wyposażenie dzwonnicy stanowią trzy dzwony, w tym jeden późnogotycki z 1540 r.

Zespół dworski thumb|Zabytkowy dwór thumb|Stary dwór Dwór zwany pałacem, z początku XX w. Stary dwór, pierwszej połowy XIX w. W otoczeniu dworów park krajobrazowy

Cmentarz w Jasionowie thumb|Kaplica hr. Dzieduszyckiego na cmentarzu thumb|Nagrobek Adama Ostaszewskiego na cmentarzu w Jasionowie Na miejscowym cmentarzu okazała kaplica Dzieduszyckich, pochowany w niej jest hrabia Kazimierz Dzieduszycki, (zmarły 15 września 1893 r. w Jasionowie w wieku niespełna 19 lat) oraz groby: Adama Ostaszewskiego, jego małżonki Marii Ostaszewskiej-Ostoja z Chłapowskich (30 XI 1864 – 7 II 1941, zmarłej w Krakowie) i ich córki Elżbietki Ostaszewskiej, (zmarłej 29 września 1897 r. we Wzdowie).

Znajdują się tu także groby: ks. prof. Ludwika Wasylewicza (12 XI 1898 – 10 X 1974) – uczestnika I wojny światowej, kapelana w randze kapitana w wojnie 1939 r., więźnia obozów w Działdowie, Łańcucie, Rzeszowie i Stanisława Koniecznego (1894-1966) - ojca rzeźbiarza Mariana Koniecznego.

Na jasionowskim cmentarzu 11 października 1991 r. pochowany został – obok swojego ojca – prof. Walerian Pańko.

Ludzie związani z miejscowością Marian Konieczny – artysta, rzeźbiarz Janusz Gołda – pisarz Walerian Pańko – prezes NIK Adam Ostaszewski – wynalazca Ludwik Smoleń – oficer Gustaw Truskolaski – generał Krzysztof Zamorski - dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, profesor UJ Józef Ziemiański (ur. 1890) – podpułkownik artylerii Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari Zbigniew Szuba – polski pięcioboista

Przypisy Raport o stanie gminy Haczów w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 7 BIP gminy. Jednostki pomocnicze

Bibliografia Jerzy Piórecki; Ogrody i parki województwa krośnieńskiego.Rzeszów 1989

Linki zewnętrzne

Strona Zespołu Szkól w Jasionowie. Historia Jasionowa i szkoły

Kategoria:Wsie w powiecie brzozowskim