Karwów – wieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie łukowskim, w gminie Trzebieszów.

Wieś stanowi sołectwo w gminie Trzebieszów. Według Narodowego Spisu Powszechnego z roku 2011 wieś liczyła 424 mieszkańców.

+Integralne części wsi Karwów SIMC Nazwa Rodzaj 0692937 Sierakówka Kolonia

Położenie geograficzne Karwów to wieś szlachecka położona nad Krzną Północną, na terenie Ziemi łukowskiej. Oddalona od Łukowa o 10 km w kierunku północno-wschodnim. Pod względem położenia fizycznogeograficznego wieś leży w północnej części Równiny Łukowskiej.

Graniczy z (od północy) Celinami, Popławami, (od wschodu) Rogalami, Trzebieszowem Pierwszym, (od południa) Szaniawami-Poniatami, Szaniawami-Matysami, (od zachodu) Dębowicą i Świerczami.

Pochodzenie nazwy Karwów to najstarsza miejscowość w parafii TrzebieszówW dokumencie biskupa Wojciecha Jastrzębca z 1418 roku, którym została utworzona parafia w Zbuczynie, wymienionych jest 6 miejscowości, które przynależały do parafii Łuków a między 1418 a 1430 rokiem utworzyły parafię w Trzebieszowie. Są to: Trzebieszów, Kąkolewnica, Krasusy, Wierzejki, Mościska i Karwów. Dla pierwszych pięciu z nich, najstarszą informacją o ich istnieniu jest wyżej wspomniany dokument z 1418 roku, natomiast pierwsza wzmianka o miejscowości Karwów pochodzi z 1414 roku.. Jednak pomimo ponad 600-letniej historii nie jest znana dokładna etymologia jej nazwy. Najbardziej prawdopodobną wersją jest pochodna od słowa karw, czyli starego, ciężkiego (leniwego) woła. Położenie miejscowości nad rozlewiskiem Krzny Północnej oraz obecność w krajobrazie wsi łąk oraz obszarów podmokłych przeznaczonych do wypasu bydła mogły być czynnikiem warunkującym powstanie nazwy Karwów właśnie od słowa karw.

Inną wersję pochodzenia nazwy Karwów stanowi związek pierwszych osadników tej miejscowości z terenem, z którego przybyli. Ziemia łukowska w XIV wieku zasiedlana była przez osadników z terenu Mazowsza, którzy w przeważającej części należeli do drobnej szlachty. Ludność pochodząca z przeludnionych wiosek mazowieckim, która osiedlała się na terenie ziemi łukowskiej, mogła nadać nazwę nowopowstałej miejscowości nawiązując do miejscowości, z której osadnicy pochodzili. W taki sposób mogła pojawić się nazwa Karwów, związana z jedną z licznych wsi szlacheckich z terenu Mazowsza o nazwie Karwowo.

Przynależność administracyjna W czasach I Rzeczpospolitej Karwów był częścią dzielnicy małopolskiej. Od 1474 roku należał do nowopowstałego województwa lubelskiego, będąc częścią powiatu łukowskiego.

Po III rozbiorze Polski Karwów znalazł się w zaborze austriackim, którego obszar został podzielony na prowincje i cyrkuły. Początkowo miejscowość była częścią cyrkułu łukowskiego w Galicji Zachodniej. Od 1803 roku, w wyniku likwidacji cyrkułu łukowskiego, Karwów znalazł się w granicach cyrkułu bialskiego.

W 1809 roku tereny Galicji Zachodniej zostały włączone w granice Księstwa Warszawskiego. W latach 1809-1815 Karwów był częścią departamentu siedleckiego, powiatu łukowskiego i gminy CelinyTamże, s. 27..

Po likwidacji Księstwa Warszawskiego i powstania Królestwa Polskiego, miejscowość weszła w granice województwa podlaskiego, obwodu i powiatu łukowskiego oraz gminy Celiny. W 1837 roku przemianowano nazwę województwa podlaskiego na gubernię podlaską, a w 1845 roku zlikwidowano ją, włączając do guberni lubelskiej.

W 1867 roku odrestaurowana została gubernia siedlecka. W latach 1867-1912W 1912 roku w wyniku wydzielenia guberni chełmskiej, zlikwidowano wtedy gubernię siedlecką i połączono ją ponownie z gubernią lubelską. Karwów był częścią guberni siedleckiej wchodząc w skład powiatu łukowskiego i gminy Celiny. W granicach gminy Celiny Karwów pozostał do 1954 roku.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku, Karwów stał się częścią województwa lubelskiego do którego przynależał do 1975 roku. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa siedleckiego.

W latach 1954-1972 Karwów był częścią gromady w Nurzynie. Od 1 stycznia 1973 roku została utworzona gmina Trzebieszów, która skupiała w swoich granicach większość terytorium dawnych gmin: Celiny, Jakusze, Krasusy, Trzebieszów. Obecnie wieś stanowi sołectwo w gminie Trzebieszów.

Od 1430 roku wierni Kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii Trzebieszów, pw. Dziesięciu Tysięcy Rycerzy Męczenników.

Historia

Badania archeologiczne Przeprowadzone w XX wieku badania archeologiczne wykazały, że na terenie Karwowa znajduje się 17 stanowisk archeologicznych, w których odnaleziono ślady osadnicze oraz pozostałości osad od neolitu do XVIII wieku.

Najstarsze znalezisko pochodzi z przełomu epoki kamienia i brązu - odłupek siekiery gładzonej - znaleziony w zachodniej części miejscowościWojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Lublinie. Delegatura w Białej Podlaskiej, Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego Karwów 8/47 obszar AZP 62-80..

Stałe osadnictwo na terenie miejscowości datuje się na przełom XII i XIII wieku we wschodniej części wsi, w okolicach dzisiejszego mostu na rzece KrznieTamże, Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego Karwów 6/45 obszar AZP 62-80..

Osadnictwo W kolejnych wiekach Karwów zaczął rozbudowywać się w kierunku zachodnim, szczególnie w okresie XVII wiekuTamże, Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego Karwów 9/48 obszar AZP 62-80.. W kolejnym stuleciu miejscowość przybrała formę odpowiadającą współczesnej zabudowie. Pod koniec XVIII stulecia, przy trasie łączącej Łuków z Międzyrzecem powstała osada Jasionka, na terenie której zlokalizowana była karczma oraz młyn wietrzny. Na terenie tej osady w 1855 roku dokonano pierwszej regulacji hipotecznej w Karwowie.

W latach 1926-1930 na terenie miejscowości miała miejsce akcja scaleniowa gruntów rolnych, w wyniku której, przy trasie Łuków-Międzyrzec powstały zabudowania, zwane potocznie przez mieszkańców kolonią.

Struktura rodowa mieszkańców Pierwszym znanym mieszkańcem wsi Karwów jest wspomniana w Księgach ziemskich lubelskich Świętochna z Karwowa, która zamieszkiwała tę miejscowość na własnej części szlacheckiej w 1414 roku.

W 1418 roku miejscowość zamieszkiwały dwie rodziny szlacheckie Patrz przypis nr 1.. W 1425 roku w Karwowie mieszkał burgrabia łukowski o imieniu DziersławPatrz przypis 15.. W 1475 roku po raz pierwszy w źródłach odnotowane zostało nazwisko mieszkańca miejscowości. Był nim Dziersław Karwoszky (Karwowski). W 1512 roku funkcję wójta łukowskiego sprawował Stanisław Karwowski.

W 1531 roku Karwów zamieszkiwało 8 rodzin. Należeli do nich Karwowscy: Jakub i Jan Mściszek (1/2 łana), Piotr Golanowicz (1/2 łana), Piotr i Mikołaj Golan (1/2 łana), Leonard i Eliasz Golan (1/2 łana), Mikołaj, Jan, Maciej, Mikołaj Synowiec zwani Szwądrowye (1/2 łana), Jan Andrzejowicz (1/4 łana), wdowa Markowa (1/4 łana) oraz Wierzchowscy: Jan, Stanisław, Jakub (1/4 łana). Mimo iż w rejestrze nie pojawia się nazwisko Karwowski, to o przynależności tych osób do rodu Karwowskich świadczą przydomki przez nich używane (Mściszek, Golan, Szwądrowye, Markowicz), które były w kolejnych wiekach powszechnie stosowane przez rodzinę Karwowskich herbu Rawicz.

W 1676 roku w Karwowie mieszkały 33 rodziny. należeli do nich:

Karwowscy

Przypisy GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () GUS. Rejestr TERYT

Strona gminy, sołectwa

Linki zewnętrzne

Kategoria:Trzebieszów (gmina) Kategoria:Wsie szlacheckie I Rzeczypospolitej (województwo lubelskie)