Kicin – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Czerwonak.

Nazwa Miejscowość ma metrykę średniowieczną i istnieje co najmniej od pierwszej połowy XIV wieku. Pierwszy zachowany zapis o miejscowości pochodzi z łacińskiego dokumentu z 1316 gdzie odnotowano ją pod staropolską nazwą „Kycin” według zachowanej kopii z 1330. W 1376 miejscowość wspomniano jako „Kyczino”, 1427 „Kisczina”, 1434 „Kyczyna”. W czasach niemieckich używano nazwy Kitin, a podczas okupacji w latach 1939-1945 przemianowano wieś na Buschdorf.

Od nazwy wsi pochodzi polskie odmiejscowe nazwisko Kicińskich. W 1413 odnotowany został Maciek Kiciński mieszczanin poznański, w 1432 Kiciński właściciel ogrodu za poznańską bramą Wrocławską, a w 1507 Stanisław z Kicina rektor kościoła parafialnego w Uzarzewie.

Historia Miejscowość pierwotnie związana była z Wielkopolską i początkowo była własnością kościelną należącą do kapituły katedry poznańskiej. Od 1320 tereny, na których powstała miejscowość leżały w Zjednoczonym Królestwie Polskim, a od 1380 w Koronie Królestwa Polskiego. W 1508 miejscowość leżała w powiecie poznańskim Korony Królestwa Polskiego. Od 1405 była siedzibą własnej parafii .

Pierwszy zachowany zapis pochodzi ze źródeł kościelnych. Wydany został w 1316 i odnotowuje Jana prepozyta poznańskiego, który oznajmiał w nim, że sprzedał Mikołajowi zwanemu Kicino 2 łany we wsi, które niegdyś były łanami sołeckimi, zwalniając je przy tym od wszelkich innych świadczeń oraz władzy pańskiej. Ponieważ nabywca zagubił wystawiony wówczas dokument, przeto Jan wystawił mu nowy. W 1330 biskup poznański Jan Doliwa transumutował ten dokument rozstrzygając spór o dziesięciny z tych dwóch łanów wolnych, zasądzając Mikołaja na jej uiszczanie prepozytom poznańskim. Kolejna wzmianka z 1316 mówi o tym, że prepozyt poznański Jan wykupił sołectwa w Kicinie, które miało 6 łanów, z rąk Wilka i Boguszy synów „Deblona”.

W 1376 Trojan prepozyt poznański po wykupieniu sołectwa w Kicinie z rąk Staśka, Racibora i Marcina oraz ich synów i krewnych (łac. „pronepotes”) sprzedaje je braciom Janowi i Przedwojowi synowm Jana zwanego Cacko. W łacińskim dokumencie odnotowano, że sołtysi powinni mieć 3 łany wolne, ogród wolny, łąkę pośrodku wielkich łąk jak od początku mieli ją synowie sołtysów, karczmę wolną, kram szewski, piekarski, rzeźnicki, kuźnię, trzeci denar z opłat sądowych, a także prawo wypasu stada owiec poza stadem kmieci bez względu na ich sprzeciw. Nabywcy mieli prawo polowania na zające, wilki oraz ptaki. Otrzymali także strumień zwany Stawisko płynący przy wsi. W ramach obowiązków sołtysi mieli służyć na koniu wartości co najmniej dwóch grzwien. Ponieważ prawo magdeburskie, na którym została lokowana wieś, było prepozytowi nieznane, przeto zastrzegł wszystko, co dotyczyło korzyści pańskiej. W dokumencie zapisano, że miejscowi kmiecie mieli mu oddawać dziesięcinę snopową na polu w ramach, której mieli uiszczać z każdego łana po 10 groszy oraz w naturze po dwie kury, 15 jaj, a w ramach usług dostarczać do dworu prepozyta w Poznaniu 3 wozy drewna, a także 3 razy w roku orać na jego polu.

W 1420 imiennie wymieniono sołtysa wsi Stanisława. W 1423, według zachowanej kopii z lat 1488-1492, Kicin należał do uposażenia prepozytury katedry poznańskiej. Miejscowi kmiecie z 30 łanów wiejskich płacili kiedyś po 10 szer. groszy, ale w momencie zapisu płacili po 18 skudów, z czego połowę w szer. groszy. Z trzech karczm wiejskich płacono po 10 skudów, a młyn zbożowy zwany „Czerwonym Młynem” płacił po 3 grzywny. W 1436 kapituła katedry poznańskiej uchwaliła, aby kanonik poznański, magister Strzeszek z Ułanowa i Łagiewnik po dokonaniu z prokuratorami kapituły obliczeń kosztów swych podróży na sejmiki ziemskie jakie odbywał w interesach kapituły poznańskiej, potrącił sobie należność z czynszów wsi Kicin.

14 marca 1454 odnotowano, że prepozyt poznański sprzedał stóg żyta młynarzowi Stanisławowi z Nadolnego Młyna stojącego na rzece Główna przed jej ujściem do Warty, pod Poznaniem. Sprzedał go Wawrzyńcowi i Stanisławowi z Zawad obecnej dzielnicy miasta Poznania, solidarnie za 3 grzywny, które zapłacić mieli na św. Michała.

Z 1512 pochodzi zapis sugerujący skandal obyczajowy we wsi. Wawrzyniec niegdyś pleban w Kicinie pod karą pozbawienia beneficjów, zobowiązał się do oddalenia kucharki Agnieszki, co do której był podejrzany. Według zachowanej XVI wiecznej notatki miał ani w swym domu jej nie utrzymywać, ani z nią nigdzie nie jeździć.

W 1518 magister Maciej z Wielunia pleban w Kicinie pełniący wówczas także obowiązki adwokata konsystorskiego wydzierżawił na jeden rok wszystkie dochody kościoła parafialnego w Kicinie w postaci ról, łąk i dziesięcin w Kopaszycach pracownikowi Grzegorzowi sołtysowi z Kicinie za 6 grzywien. Nowy dzierżawca powinien według umowy pokryć wydatki związane z wikariuszem, kościelnym, archidiakonem i zapłacić pobór podatkowy, a także naprawić stary dom plebanii dając nowe belki i dachówki.

MIejscowość odnotowały także zapisy podatkowe z XV-XVI wieku. W 1423 ( wg zachowanych kopii z lat 1488-1492) we wsi było 30 łanów kmiecych, 3 karczmy oraz Czerwony Młyn. W 1508 miał miejsce pobór z 8,5 łana, z karczmy 6 groszy, z młyna o jednym kole wodnym jeden wiardunek. W 1509 miał miejsce pobór z 8,5 łana, od sołtysa na 1,5 łana, z młyna 6 groszy, z karczmy 3 grosze. W 1510 odnotowano 25 kmieci gospodarujących na półłankach, ponadto kmiecie uprawiali w zamian za czynsz 5 kolejnych półłanków opuszczonych oraz inne 3 półłanki uprawiane dla prepozyta katedry poznańskiej. We wsi było także 3 zagrodników, sołectwo na 1,5 łana z jednym zagrodnikiem i karczmą. Pleban miał dwa łany, dwie łąki, staw rybny zwany „Szczawnik” oraz jednego zagrodnika. W 1563 we wsi odnotowano 7 łanów, sołtysa na 1,5 łana, młyn doroczny o dwóch kołach wodnych, karczmę doroczną, dwie szynkarki gorzałczane. W 1577 Kicin należał do prepozyta poznańskiego. W 1580 w KIcinie prepozyta Jana Powodowskiego miał miejsce pobór podatków z 11 półłanków, 3 półłanków opuszczonych, sołtysa uprawiającego 1,5 łana, 3 zagrodników, 5 komorników, młyn doroczny oraz wyszynk gorzałki.

Wieś duchowna Kicina, własność kapituły katedralnej poznańskiej, pod koniec XVI wieku leżała w powiecie poznańskim województwa poznańskiego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Wskutek II rozbioru Polski w 1793, miejscowość przeszła pod władanie Prus i jak cała Wielkopolska znalazła się w zaborze pruskimAtlas historyczny Polski. Wielkopolska w drugiej połowie XVI wieku. Część II. Komentarz. Indeksy, Warszawa 2017, s. 246.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.

II wojna światowa thumb|Zdjęcie satelitarne Koziegłów i okolic, 1965 r. W prawym górnym, Kicin. Podczas II wojny światowej działał tu nazistowski obóz pracy przymusowej dla lokalnych wyznawców judaizmu, gdzie umarło 76 osób. Resztę więźniów wywieziono do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu (Auschwitz-Birkenau), gdzie zostali straceni.

27 stycznia 2017 na placu obok kościoła parafialnego pw. św. Józefa Oblubieńca NMP odsłonięto pamiątkową tablicę, która upamiętnia zmarłych tutaj Żydów.

Zabytki Kościół św. Józefa

W centrum wsi, na niewielkim wzniesieniu znajduje się drewniany kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP. Powstał on na miejscu wcześniejszego kościoła pw. Wszystkich Świętych, pochodzącego prawdopodobnie z XIII w., a po raz pierwszy wzmiankowanego w 1405 r. W 1749 r. świątynia ta została rozebrana. Na jej miejscu wzniesiono nową, w 1751 r. Zbudowana została z drewna, jak pierwowzór. Ufundowana została przez poznańską kapitułę katedralną. Nowy kościół został konsekrowany w 1752 r. przez biskupa Józefa Tadeusza Kierskiego, głównego fundatora i byłego proboszcza w Kicinie.

Z beneficjum kicińskim związana jest osoba Jana Kochanowskiego, który w latach 1564–1574 zajmował formalnie stanowisko proboszcza tutejszej parafii (jako prepozyt kapituły katedralnej). Jednak funkcje duszpasterskie, jak i administracyjne pełnił on wyłącznie za pośrednictwem swoich wikariuszy, natomiast osobiście nigdy nie był ani w Poznaniu, ani w Kicinie.

Dzieje i zabytki świątyni oraz jej poetycką wizję przedstawił współcześnie Jacek Kowalski.

Droga świętego Jakuba Przez wieś przebiega Wielkopolska Droga św. Jakuba – odcinek szlaku pielgrzymkowego do grobu św. Jakuba w Santiago de Compostela w Hiszpanii.

Zobacz też Kicin, Koziegłowy, Czerwonak, Kliny, Janikowo

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Stowarzyszenie Na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Kicina i Okolic „LEN” – wydawca gazety lokalnej „Wieści Kicińskie” Parafia Kicin

Portal Gminy Czerwonak

Audycja , Ratajska Telewizja Kablowa Audycja , Ratajska Telewizja Kablowa

Kategoria:Kicin (województwo wielkopolskie) Kategoria:Wsie kapituły katedralnej poznańskiej (województwo poznańskie)