mały|200px|Herb Kiszkowa thumb|200px|Centrum Kiszkowa Kiszkowo (dawn. niem. Welnau) – wieś (dawniej miasto) w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie KiszkowoRozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (). Pierwotnie miasto prywatne wzniesione na prawie magdeburskim. Założone przez faworyta króla Kazimierza Wielkiego nazwiskiem Kiszka. Miasto posiadało prawo do czterech jarmarków.Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 4, str. 114 Pierwsza wzmianka 1382. Rozwinięte na planie wydłużonego wrzeciona, mniej więcej pośrodku czworoboczny rynek o zabudowie parterowej i piętrowej. Niedaleko rynku ulokowany kościół parafialny. Według ksiąg kościelnych miasto około roku 1521 miało znaczny obszar.Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 4, str. 114 Należało kolejno między innymi do: Mikołaja Krwawca z Wenecji (sędziego kaliskiego), w XV w. do Korzboków-Kiszkowskich, następnie Niemojewskich, Bojanowskich, Radzimińskich, Zastrowów. W wojnach szwedzkich uległo zupełnemu spustoszeniu, po zakończeniu wojen odbudowane.Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 4, str. 114 Miasto do XIX w.
Położenie i historia Wieś leży nad Małą Wełną. Kiszkowo uzyskało lokację miejską przed 1395 rokiem, zdegradowane przed 1900 rokiemRobert Krzysztofik, Lokacje miejskie na obszarze Polski. Dokumentacja geograficzno-historyczna, Katowice 2007, s. 38-39..
W latach 1876–1881 w Kiszkowie pracował i tworzył Franciszek Ksawery Tuczyński, który opisał XVIII-wieczną obyczajowość miasteczka w powieści Ofiary zabobonu.
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kiszkowo. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Kiszkowo.
Zabytki drewniany kościół św. Jana Chrzciciela z 1733 roku z murowana kaplicą z 1695 roku neogotycki poewangelicki kościół z przełomu XIX/XX wieku, obecnie katolicki pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Kiszkowo w kulturze Kiszkowo zyskało „sławę” dzięki znanemu nawet dzisiaj przysłowiu: ślusarz zawinił, kowala powiesili. Historia niestety jest prawdziwa, dotyczy ona absurdalnego wyroku, gdy na śmierć został skazany jedyny w ówczesnym miasteczku ślusarz. Jednakże miasto posiadało dwóch kowali i by nie zabrakło w Kiszkowie ślusarza, zdecydowano się powiesić kowalaWielkopolska ciekawie.Kościoły drewniane Puszczy Zielonki [dostęp 2021-08-17]. Motyw sądu kiszkowskiego pojawił się m.in. w twórczości publicysty i krytyka literackiego, Antoniego Szabrańskiego (1802–1882) oraz Franciszka Tuczyńskiego. Do historii także przeszedł wyrok sądu kiszkowskiego, gdy na śmierć za uprawianie czarów 30.09.1761 roku życie straciło dziesięć niewinnych kobiet spalonych w GorzuchowieWielkopolska ciekawie.Zielarki z Gorzuchowa czyli o paleniu czarownic [dostęp 2021-08-17]. Na kanwie tych wydarzeń powstał film dokumentalnyDawid Jung, Gorzuchowskie zielarki - fakty i legenda [w:] 13 pomysłów na Gniezno i okolice. Przewodnik tematyczny dla turystów (red. nauk. prof. Armin Mikos von Rohrscheidt), Gniezno 2016, s. 140.
Galeria
Ludzie związani z Kiszkowem
Zobacz też Kiszkowo (stacja kolejowa) Ofiary zabobonu
Przypisy
Bibliografia
Dawid Jung, Gorzuchowskie zielarki - fakty i legenda [w:] 13 pomysłów na Gniezno i okolice. Przewodnik tematyczny dla turystów (red. nauk. prof. Armin Mikos von Rohrscheidt), Gniezno 2016
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dawne miasta w województwie wielkopolskim Kategoria:Miasta w Polsce lokowane w XIV wieku